Ашық ішектерде ысқыш жүргізу, ішектен ішекке көшу
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Оқушының оң және сол қол аппаратын дұрыс қою.
Міндеттері
- Ысқышты дұрыс жүргізу және қозғалыстарды өзара байланыстырып, бірқалыпты дыбыс шығару.
- Таза дыбысты дәл табуға дағдыландыру және дыбыс тазалығын тұрақты түрде мұқият бақылау.
Сабақтың барысы
Ұйымдастыру кезеңі
- Білім алушының сабаққа дайындығын тексеру.
- Аспаптың құлақ бұрауын келтіру.
Кіріспе бөлім
- Қобыз аспабы туралы қысқаша мәлімет.
- Презентация.
- Сол қол мен оң қолға арналған жаттығулар.
Жаңа тақырып: ысқыштың техникалық өрістері
Қобызда ойнау тәсілдерінің ішіндегі ең күрделілерінің бірі — дыбыс бояуын дәл шығара білу. Қобыз тартуды үйрету барысында екі маңызды қырды қатар ескерген жөн:
- 1 Орындалатын шығарманың көркемдік сапасы.
- 2 Техникалық өрістері.
Ысқышты ашық ішектер бойынша жүргізу
Дыбыстың бірқалыптылығы мен тұрақты тембрге қол жеткізу үшін ысқыш қозғалысын ашық ішектерде жүйелі түрде пысықтау қажет.
Ысқышты тиек бойымен жүргізу
- Ортаңғы бөлігімен
- Жоғарғы бөлігімен
- Төменгі бөлігімен
- Тұтас бөлігімен
- Ішек алмасу
Сол қол аппараты: дыбыстың дәлдігі мен тазалығы
Сол қолдың негізгі қызметі
Сол қолдың қызметі — әрбір дыбысты дәл тауып, ішек бойына дұрыс орналастыру. Ішектің мойыннан алшақ тұруына және ұлттық орындау тәсіліне байланысты дыбыс тырнақ көбесін ішекке тигізу арқылы шығарылады.
Саусақтардың қойылымы
- Саусақ ұштары біркелкі, жартылай бүгіліп, ішекке қатарласа орналасады.
- Бармақ мойынға орналасады және тірек қызметін атқарады.
- Төрт саусақ дыбыс шығаруда негізгі рөл атқарады, ал бармақ — қосалқы тірек.
Қозғалыс еркіндігі
- Қол буындары еркін әрі бос қимылдауы керек.
- Білек буыны ішекке аздап майысып, саусақтар ішекті қатты баспай, жинақы орналасады.
- Саусақтардың шашыраңқы болуы техникалық мүмкіндікті шектейді.
- Тым сылбыр басу дыбыстың таза шықпай, ауытқуына әкеледі.
Жаттығулар бағыты
- Бірінші, екінші, үшінші саусақтарды ішекке дұрыс қою.
- Жарты тон және бір тон аралығындағы ноталарды ойнау.
- Таза, дәл түсу үшін саусақ арасының емін-еркін ашылуын дамытуға арналған жаттығулар орындау.
Саусақтардың қойылу белгілері
| Белгі | Мағынасы |
|---|---|
| 0 | Ашық ішек |
| 1 | Бірінші саусақ |
| 2 | Екінші саусақ |
| 3 | Үшінші саусақ |
| 4 | Төртінші саусақ |
Үй тапсырмасы
Ысқыш техникасы
- Ашық ішектерде ысқыш жүргізу.
- Ішектен ішекке ауысу.
Ысқыш бөліктері
Ысқыштың әр бөлігімен (жоғарғы, ортаңғы, төменгі және тұтас) ойнауды кезектестіріп орындау.
Дыбыс орны
Ре және Ля ішектеріндегі ноталардың орналасуын қайталау, саусақ дағдысын бекіту.
Қорытынды
Сабақ соңында оқушының орындалуы тыңдалып, дыбыс тазалығы, ысқыш жүргізу тұрақтылығы және қол қойылымы бойынша бағалау жүргізіледі.