Мұғалімдерге жалпыадамзаттық құндылықтар жайлы мағлұмат беру
Әдістемелік семинар тақырыбы
Жалпыадамзаттық құндылықтар — мектептегі педагогикалық үдерістің тұтас негізі.
Мақсаты
Мұғалімдерге жалпыадамзаттық құндылықтар туралы жүйелі мағлұмат беру; әр педагогтің өз бойындағы құндылықтарды іс жүзінде қолдануына ықпал ету.
Міндеттері
- Білімділік: құндылықтардың адам өміріндегі мәнін түсіндіру.
- Дамытушылық: өзара жағымды қарым-қатынас жасау дағдыларын дамыту.
- Тәрбиелік: мейірімділікке тәрбиелеу.
Ресурстар
- Интерактивті тақта
- Оқулықтар
- Тірек сызбалары
- Суреттер
Жоспар
- 1 «Жалпыадамзаттық құндылықтар» рухани-адамгершілік білім беру бағдарламасы туралы.
- 2 «Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім беру бағдарламасының аксиологиялық негіздері (бес құндылық).
- 3 «Өзін-өзі тану» пәнін басқа пәндермен ықпалдастыру.
Сабақтан бір элемент: «Тыныштық сәті»
Бұл элементті сабақ барысында оқушылар шуылдап кеткен сәттерде, зейінді жинақтау және ішкі тыныштықты қалпына келтіру үшін қолдануға болады.
«Теңіз түбіне саяхат» (жетекші мәтін)
Мұғалім: Көзіңізді жұмыңыз. Бірнеше рет терең тыныс алыңыз; денеңізді босаңсытыңыз. Бірнеше секундтан соң теңіз түбіне саяхатқа шығамыз.
Өзіңізді теңіз жағасымен келе жатқандай елестетіңіз. Толқындардың жеңіл шалпылын, шағалалардың дауысын тыңдаңыз. Жалаң аяқтарыңызбен құмның жұмсақтығын сезініңіз.
Шалғайдан қара нүкте көрінеді. Ол жақындаған сайын, оның дельфин екенін аңғарасыз. Ол сізді теңіз түбіне алып бару үшін келген. Ол өте әдепті, сабырлы жануар — сізді шыдамдылықпен күтіп тұр.
Жайлап оның арқасына отырыңыз, мықтап ұстап, жолға шығыңыз. Сіз су астындасыз. Жан-жағыңызға қараңыз: мұнда әсем балықтар, сегізаяқтар, ғажайып балдырлар көп. Су асты әлемі қандай қызық әрі ғажап!
Бір нәрсені байқадыңыз ба? Мұнда тұңғиық тыныштық бар. Осы тыныштық күйінде болыңыз.
Енді жоғарыға, өз әлеміңізге қайта оралуға дайындалыңыз. Сіз су бетіне шықтыңыз, жағаға жақындадыңыз. Дельфиннің арқасынан түсіп, оны сипап, осындай ғажап саяхат сыйлағаны үшін ризашылық білдіріңіз.
Сыныпқа оралыңыз, өз орныңызға жайғасыңыз. Бірнеше секундтан соң көзіңізді ашыңыз және осы тыныштықты бойыңызда сақтауға тырысыңыз.
Мұғалімге арналған екі ереже
- 1 Басқаларға үйреткеніңді алдымен өзің орында.
- 2 1-ережеге қайта қара.
Ойлануға сұрақ: «Оқушы — толтыратын құты емес, жағатын алау!» деген нақылдың мағынасын қалай түсінесіз?
Дәйексөз
«Мұғалім рухын бірде-бір кітап алмастырмауы қажет және алмастыра алмайды да».
Аксиология және құндылық туралы түсінік
Аксиология (грекше axía — «құндылық», lógos — «ілім») — құндылық категориясын зерттейтін философия саласы. Адам үшін аса маңызды заттар, құбылыстар, қасиеттер және жай-күйлер құндылықтар деп аталады.
Құндылықтар иерархиясы адам санасында мәңгі тұрақтап қалмайды: өмір ағымында бір құндылықтар алдыңғы орынға шықса, енді бірі кейін ығысады. Демек, құндылықтардың орны олардың маңыздылығына қарай өзгеріп отырады.
Т. И. Петракова ұсынған жіктеме
Құндылықтар жүйесі үш түрге бөлінеді: табиғи, жүре пайда болған және абсолюттік.
Табиғи құндылықтар
Адамның табиғи күші мен жан дүниесінің қабілеттері: ақыл-ой, сезім, күш-жігер (ақылдың айқындығы, ойдың ұшқырлығы, сезімнің тазалығы, естің сенімділігі, ерік-жігердің қайраттылығы).
Жүре пайда болған құндылықтар
Адамның интеллектуалдық және адамгершілік тұрғыдан дамуы барысында меңгерілетін қасиеттер: әдептілік, сыпайылық, сыйластық, жанашырлық, кеңпейілділік, ақкөңілділік, сабырлылық және т.б.
Абсолюттік құндылықтар
Уақытқа бағынбайтын, орта мен қоғам шеңберімен шектелмейтін, бүкіл адамзат үшін маңызы зор мәңгілік құндылықтар. Олар рухани-адамгершілік білім берудің негізгі өзегі болып табылады.
Мәңгілік құндылықтардың рөлі
Мәңгілік жалпыадамзаттық құндылықтар табиғи және жүре пайда болған құндылықтарды да қамтиды, өйткені олардың барлығы — адами қасиеттер. Осы құндылықтарды жарыққа шығару ізгілікке жол ашады.
Бұл құндылықтар адам бойына тумысынан берілген сый ретінде көрініс табады және рухани дамудың барлық кезеңіне нәр береді. Тұлғаның адамгершілік қасиеттерінің көріну деңгейі оның рухани деңгейін білдіреді.
Оқыту үдерісіне мәңгілік құндылықтарды енгізу оқушының ізгі қасиеттерін ашуға және рухани дамуына ықпал етеді. Мәңгілік құндылықтар — білімнің өзегі, ал адамгершілік құндылықтарды өз бойында дамыту — білімнің бір түрі.
Бес құндылық: тұлға құрылымымен байланысы
Ішкі үйлесімділікке қол жеткізу үшін адамның ойы, сөзі, іс-әрекеті жалпыадамзаттық құндылықтарға сай болуы және тұлғаның төмендегі деңгейлерімен үйлесуі тиіс:
- Қиянат жасамау
- Рухани деңгей
- Ақиқат
- Интеллектуалдық деңгей (ажырату, интуиция)
- Сүйіспеншілік
- Адамгершілік деңгей (ой, сөз)
- Тыныштық
- Эмоциялық деңгей (сезім)
- Дұрыс әрекет
- Физикалық деңгей
Абсолюттік құндылықтардың әмбебаптығы
Ақиқат, Дұрыс әрекет, Тыныштық, Сүйіспеншілік, Қиянат жасамау — адамның ұлтына, нәсіліне, өмір сүретін ортасына және діни-мәдени тиістілігіне тәуелсіз құндылықтар. Олар уақытпен шектелмейді, бөлінбейді және өзара байланысты, бір-біріне етене еніп, адам руханияты мен мәдениетінің біртұтас негізін құрайды.
Осы құндылықтарды өмірде қолданып, адал ниетпен және ақ пейілмен тарата алған адамды кемел адам деп атауға болады.
Пәндерге ықпалдастыру
«Өзін-өзі тану» рухани-адамгершілік білім беру бағдарламасының ерекшелігі — пәнді басқа оқу пәндерімен ықпалдастыру арқылы сабақтың рухани маңызын күшейту және баланың дүниетанымын кеңейту.
«Өзін-өзі тану» пәнін басқа пәндермен ықпалдастыру — бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі.
Автор
Өзін-өзі тану пәні мұғалімі — Бакирова Аягөз Берікбаевна.