Электрондық оқулықтар
Информатика сабағында заманауи педагогикалық технологияларды ақпараттық-коммуникациялық технологиялармен кіріктіру
Бүгінде елімізде білім берудің ұлттық үлгісі қалыптасу үстінде. Бұл кезеңнің негізгі ерекшелігі — оқытудың дәстүрлі түрінен жаңа педагогикалық технологияларға көшу. Мұндай өзгеріс жаңа білім беру парадигмасының орнығуына алып келді: енді басты назар баланың тек білімі, білігі мен дағдысына емес, оның тұлғалық дамуына, білім арқылы қалыптасуына аударылады.
Негізгі ұстаным
ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаев: «Ұлттық бәсекелестік білімділік деңгейімен айқындалады. Қазіргі заманда жастарға ақпараттық технологиямен байланысты әлемдік стандартқа сай жаңа білім беру өте қажет», — деп атап өткен. Бұл ой отандық педагогтерді оқыту мазмұнын жаңартуға, білім беруді ақпараттандыруға, әлемдік коммуникациялық желілердің мүмкіндіктерін кеңінен пайдалануға ынталандырады.
Мұғалім рөлінің өзгеруі
Білім беру мазмұнындағы өзгеріс мұғалім мен оқушының іс-әрекетінен басталады. Қазіргі таңда мұғалімнің негізгі функциясы өзгерді: ол ақпарат таратушы ғана емес, оқу процесін ұйымдастыратын және басқаратын менеджер. Жаңа жүйеде мұғалімнің басты міндеті — оқыту процесін тиімді басқару.
Педагогқа қажет бес «құрал»
Қазіргі жағдайда жұмыс істеу үшін педагог төмендегі бағыттарды меңгеруі маңызды. Оларды шартты түрде педагогтың бес «қаруы» деуге болады:
- Менеджмент — оқу процесін басқару негіздері.
- Психология — оқыту мен тәрбиені психологияландыру; оқушыны тұлға ретінде тану.
- Экономика — қоғам сұранысын түсіну: мектеп қандай тұлға даярлауы тиіс?
- Информатика — дербес компьютерді сауатты қолдану.
- АКТ — интернеттен іздеу, электронды оқулықтарды пайдалану, флипчарттарды меңгеру.
Сын тұрғысынан ойлауды дамыту және АКТ
Оқыту процесінде кең қолданылатын тиімді тәсілдердің бірі — «Оқу мен жазуды сын тұрғысынан дамыту» технологиясы. Бұл технологиядағы қызығушылықты ояту, жаңа білімге көпір салу, мағынаны ажырату, ой толғаныс сияқты стратегиялар оқушыларды сабаққа психологиялық тұрғыдан дайындап, қызығушылығын арттырады және белсенділігін оятады.
Топтық жұмыс оқушының танымына оң әсер етіп қана қоймай, ой-өрісін дамытады. Информатика сабағында мұндай стратегиялар көбіне АКТ құралдары арқылы тиімді жүзеге асады. Сондықтан заманауи педагогикалық технологияларды АКТ-мен кіріктіре қолдану — нәтижелі тәсіл.
АКТ-ны меңгерудің маңызы
АКТ-ны игеру қазіргі заманда әрбір жеке тұлға үшін қажетті шартқа айналды. Ақпараттандыру процесінің қарқынды дамуы жан-жақты, жаңа технологияларды меңгерген тұлға қалыптастыруды талап етеді. Білім беру саласында жиі қолданылатын АКТ құралдары:
- Интерактивті тақта
- Мультимедиа
- Интернет кеңістігі
- Электрондық оқулықтар
Оқу үдерісінің тиімділігін арттыру шарттары
- Құралдарды бірқалыпты қолданбай, деңгейлер бойынша (білу, түсіну, қолдану) оқушы әрекетін алмастырып отыру.
- Ойлау (зерделеу) қабілетін дамытуға бағытталу: елестету, салыстыру, байқағыштық, жалпыдан негізгісін айыра алу, ұқсастық табу.
- Компьютерлік технология арқылы дарынды, орташа және үлгерімі төмен оқушыға материалды меңгеруге тең мүмкіндік беру.
- Оқушының есте сақтау ерекшеліктерін ескеру: жедел, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді есте сақтау.
АКТ-ны қолдану: деңгейлік құрылым
1) «Түсіну» деңгейі
Теориялық материалды меңгерту
- Электрондық оқулықтар
- PowerPoint-та жасалған презентациялар
- MS Word-та дайындалған сызба-кестелер, үлестірмелер
- Блокноттағы ережелер жинағы (электрондық анықтама) немесе электрондық сөздік
2) «Қолдану» деңгейі
Теориялық материалды бекіту
- WordPad-та мәтінмен жұмыс: түзету, үзінді қосу, аяқтау, әріп қою, асты сызу, сурет пен сызба кірістіру
- Мультимедиа: дыбыс жазу/ойнату, аудиодәрісті алдын ала жазып, сабақта қолдану
- Интернет және электрондық кітапхана мүмкіндіктері арқылы жаңа мәліметтерді қорыту
3) «Жинақтау» деңгейі
Теориялық материалды қорыту
- Тест бағдарламасы арқылы білімді тексеру
- PowerPoint-та презентация жасату
- Excel-де білім мониторингін құру
- Сыныпішілік желі арқылы өзара тексеру немесе білім жарысын ұйымдастыру
- Ойнатқыш бағдарламасына жазылған файлдар арқылы диктант алу
- Интернет арқылы реферат жазу және виртуалды олимпиадаларға қатысу
Практикалық мысал: 5-сыныптағы деңгейлік тапсырмалар
Өз тәжірибемде осы бағытта жүйелі жұмыс жүргіземін. Мысалы, 5-сыныпта «Программалық жабдықтама. Операциялық жүйе түсінігі» тақырыбын бекіту кезінде оқушылардың дайындық деңгейіне қарай деңгейлік тапсырмалар ұсынамын.
A деңгейі
«Адамдарға қандай программалық жабдықтама қажет?» кестесін толтыру. Кесте алдын ала Word редакторында дайындалады. Оқушылар қажетті ұяшықтарға «+» белгісін қойып, толтырады.
B деңгейі
«Windows операциялық жүйесінде жұмыс» тапсырмасы: жұмыс үстеліндегі белгішелердің ретін ауыстыру, белгішелерді жасыру сияқты әрекеттерді орындау.
C деңгейі
«Қандай кәсіп иелері символдық, графикалық және дыбыстық ақпаратпен жұмыс істейді?» тақырыбы бойынша кестені мысалдармен толықтыру. Оқушылар өздеріне ыңғайлы бағдарламада кесте құрып, өздері толтырады.
Қорытынды
Информатика сабағында заманауи педагогикалық технологияларды ақпараттық-коммуникациялық технологиялармен кіріктіре қолдану оқушының қызығушылығын арттырып, оқу әрекетін белсендіреді, әрі білімді меңгеруді нәтижелі етеді. АКТ құралдарын мақсатты, деңгейлік және жүйелі қолдану — сапалы білімнің маңызды шарты.