Мешіттің суреті, Жеті шелпек нан
Бұл жазба — мектепке дейінгі ұйымға арналған ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің өңделген, сауаттандырылған нұсқасы. Мәтін құрылымы сақталып, сөйлемдер түзетілді, ой айқындалды.
Мотивациялық кезең
Тәрбиешінің кіріспе сөзі
Тәрбиеші: «Балалар, бүгінгі күн қандай тамаша! Сендер де өте әдемісіңдер. Бүгінгі күндерің қуанышқа толы болсын деп тілеймін».
Балалар өз тілектерін айтады.
Сұрақ-жауап
- Тәрбиеші: «Балалар, бүгін аптаның қай күні?» — Жұма.
- «Бұл күні біз қандай оқу іс-әрекетін өтеміз?» — Айналамен таныстыру.
- «Ендеше бүгінгі тақырыбымыз — жұма күнінің қасиеті».
Апта күндері туралы өлең
Арсен:
Дүйсенбіде доп ойнадық қорада,
Сейсенбіде серуен құрдық далада.
Сәрсенбіде сурет салдық сәнді етіп,
Бейсенбіде би биледік әндетіп.
Аяжан:
Жұма күні жидек тердік қыратта,
Сенбі күні кино көрдік клубта.
Жексенбіде үйде болдық, демалдық —
Осылайша өте шықты бір апта.
Ізденушілік-ұйымдастырушылық кезең
Имандылық ұғымын еске түсіру
Өткен іс-әрекеттерде біз иманды болу дегеніміз — ата-ананы құрметтеу, үлкенге құрмет көрсету, кішіге ізет білдіру, өз елін және жерін сүю, ана тілін қадірлеу екенін айтқанбыз. Сонымен қатар имандылық — өз халқыңның салт-дәстүрін сыйлау.
Бүгін осы құндылықтарды танытатын дәстүрлердің бірі туралы әңгімелейміз.
«Жеті шелпек» туралы әңгіме
Сұрақтар:
- «Аналарың немесе әжелерің жеті шелпек пісіреді ме?»
- «Жеті шелпекті қай күні пісіреді?»
Қазақ халқында және басқа да мұсылман халықтарында жұма күні қасиетті күн деп есептеледі. Бұл күні көп отбасыларда әжелеріміз бен аналарымыз «жеті шелпек» пісіріп, көрші-қолаңға немесе жақын адамдарға таратады.
Шелпек алған адам: «Құдай қабыл етсін!» — деп тілек айтады.
Шелпек таратқан адам: «Әумин» — деп жауап береді.
Жұма күні марқұм болған туыстардың рухына бағыштап Құран оқып, дұға жасау да дәстүрге айналған. Сондай-ақ үлкендер бұл күні үй шаруасын ықтиятпен атқаруды, кейбір жұмыстарды кейінге қалдыруды жөн көреді.
Мұсылман халықтарына қазақтардан бөлек татар, өзбек, ұйғыр, қырғыз және басқа да ұлт өкілдері жатады. Сол себепті мұсылман халықтарының салт-дәстүрлері бір-біріне ұқсас келеді.
Бұл күні мұсылмандар мешітке барып, Құран оқып, намаз оқиды, елдің амандығын, жердің тыныштығын тілейді.
Саяхатқа дайындық
Тәрбиеші: «Балалар, сендер мешітке барып көрдіңдер ме?»
Балалар жауап береді.
«Ендеше бүгінгі оқу іс-әрекетімізді мешітке саяхат жасап жалғастырайық».
Рефлексиялық кезең: мешітке саяхат
Балалар ауыл орталығындағы мешітке саяхат жасайды. Мешіт имамымен амандасады. Тәрбиеші мешітте балаларға жеті шелпек таратады.
Имамның батасы
«Дастархандарыңа береке берсін!
Бастарыңа мереке берсін!
Астарыңа адалдық берсін!
Бастарыңа амандық берсін!
Дендеріңе саулық берсін!
Әумин!»
Имам Құран оқиды. Балалар имаммен қоштасып, тәрбиешімен бірге балабақшаға оралады.
Күтілетін нәтиже
Түсінік қалыптастыру
Балалар «Жеті шелпек» ұғымын түсінеді, оның мәні — жақсылық тілеу мен бөлісу екенін ұғынады.
Рухани-адамгершілік тәрбие
Балалар жұма күнінің қасиеті туралы біледі, мешіттің қоғамдағы орнын және құрмет мәдениетін (амандасу, бата тыңдау, үлкенді сыйлау) меңгереді.
Қысқаша қорытынды
Бұл оқу іс-әрекеті балаларға апта күндерін қайталап, жұма күнінің рухани мәнін түсіндіруге, сондай-ақ ұлттық дәстүр — «жеті шелпек» арқылы мейірім мен бірліктің маңызын сезіндіруге бағытталған.