Қазақша рефераттар

Ана туралы өлең айтып беру

Сабақ тақырыбы мен мақсат-міндеттері

Тақырып

Баубек Бұлқышев: «Ана»

Негізгі мақсат

  • Баубек Бұлқышев туралы жалпы мағлұмат беру.
  • «Ана» мәтінінің мазмұнын ашу.
  • Мәтінді мәнерлеп, ырғақпен оқуға жаттықтыру.

Тәрбиелік және дамытушылық бағыт

  • Ой-өрісті, дүниетанымды кеңейту; шығармашылық жұмысқа ынталандыру.
  • Сөздік қорды молайту, тіл дамыту.
  • Ананы құрметтеуге, анаға деген махаббаттың тілмен толық жеткізілмейтінін ұғындыруға тәрбиелеу.

Сабақ түрі

Кіріктірілген сабақ

Әдіс-тәсілдер

Баяндау, сұрақ-жауап, тіл дамыту, қайталау

Көрнекіліктер

Б. Бұлқышев суреті, «Ғажайып алаң» кестесі

Пәнаралық байланыс

Ән, қазақ тілі

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру

Оқушыларды 3 топқа бөліп отырғызу. Сабаққа назар аударту, жұмыс ережесін еске түсіру.

II. Үй тапсырмасын сұрау

  1. Әңгіме кімнің атынан баяндалған?
  2. Оралхан Бөкей деген кім?
  3. Жазушы ілтипатпен, ыстық ықыласпен еске алып отырған адам кім?
  4. Жазушы қонаққа барған кезде отынға барған сәтіне байланысты апасы туралы не айтады?
  5. Астау және келі дегеніміз не?
  6. Әңгімедегі әженің өнерлі екенін неден аңғардың?

Үй тапсырмасын бекіту

Қазақ халқында: «Өз балаң өскенше, немерең өле-өлгенше» деген нақыл бар. Бүгінгі әңгімеде немеренің әжесіне деген сезімі, бала жүрегінен шыққан сағынышы суреттеледі. Бұл — мейірім мен жақындықты терең сезіндіретін көрініс.

III. Жаңа сабақ

Жұмбақ

Бала, бала, бала! — деп,
Түнде шошып оянған.
Түн ұйқысын төрт бөліп,
Түнде бесік таянған —
Бұл кім?

Жауабы: Ана

Ребус

Ребусты шешу арқылы бүгінгі тақырып анықталады.

Шешуі: Баубек Бұлқышев — «Ана»

«Ана» ұғымын ашу

«Ана» — қасиетті сөз. Бәрімізге жарық дүниені сыйлаған да — ана. «Бала — ананың бауыр еті» деп бекер айтылмайды: ана баласы үшін отқа да күйеді, суға да түседі; өмірдің суығына тоңып, ыстығына төзеді.

«Қарға баласын “аппағым”, кірпі баласын “жұмсағым” дер» дегендей, анаға өз баласынан артық жан жоқ. Тіпті жан-жануардың өзі төлін мейіріммен қорғайды.

Адамдар анаға деген құрметін әртүрлі жолмен білдіреді: бірі сый-құрмет көрсетеді, ақын өлең арнайды, жазушы шығарма жазады, сазгер ән-күй шығарады. Демек, адамзат баласы ана алдындағы борышын өтеуге әрдайым ұмтылады.

Автор өміріне шолу: Баубек Бұлқышев (1916–1944)

Баубек Бұлқышев — Ұлы Отан соғысы жылдарында ерлікпен қаза тапқан қазақ қаламгері. Ол небәрі 28 жасында майданда қаза болды. Туған жері — қазіргі Қарағанды облысы аумағындағы Жезді өңірі. «Балалық шақ», «Елімізде қанды жорықтар» және басқа да туындылары бар.

1916

Қарағанды облысы, Жезді ауданында дүниеге келді.

1932

Қарсақпай зауытындағы фабрика-зауыт училищесіне оқуға түсті.

1933–1934

«Ұлытау» совхозында түрлі шағын қызмет атқарды.

1935

Оқу іздеп Алматыға келді.

1938

Техникумның 2-курсын тәмамдады.

1940–1944

Армия қатарына алынып, Мәскеудегі училищеде оқыды; 1944 жылы соғыста қаза тапты.

Талқылау: автор туралы тағы кім не біледі? Қандай дерек қосуға болады?

IV. Жаңа сабақты бекіту

Дәптермен жұмыс: жасырылған сөздерді табу

Төмендегі әріптер жиынтығынан тақырыпқа қатысты сөздерді табыңдар. 

М Ж Ы Г Ж Ұ М С А Қ А А Н Е Е Д Е К Л А С Қ Р Н Б А Л Е О Р Р Ы А К І У О Н Р Л Д Н Ж А Н С Н Г П А Ы Ж Р Ш Д Ы К У Ж Ш С Э Т А Й Н А Л Ы П Т Т О Л Ғ А Н Ғ А Н Ы У И Б К З У Е Э С Қ А Л А Қ А Н Ы Б М

«Ғажайып сәт» ойыны: сұрақтар

  1. Бұл шығарма бұрын өткен шығармалардың қайсысына ұқсайды?
  2. Әр баланың анаға деген махаббаты қай кезден басталады деп ойлайсың?
  3. Сені анаң қалай еркелетеді?
  4. Ана туралы бір шумақ өлең оқып бер.
  5. Аналар мерекесі қашан? Анаңа не сыйлар едің?
  6. Анаңның туған күні қашан?
  7. … атқа шапса, … үйде отырып тақымын қысады. (Мақалды толықтыр.)
  8. Анаңның құшағынан нені сезінесің?
  9. «Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, ақ сүтін ақтай алмайсың» дейді. Неге?

Сергіту сәті: жаңылтпаш

1) Шеше, шеше,
Неше кесе
Сынды кеше?

2) «Шөжем» деп шешесі бәйек,
«Шешем» деп шөжесі бәйек.
Шешесі «шөжем жесін» дейді,
Шөжесі «шешем жесін» дейді.

Жаңылтпашты кезекпен айтып, бір-біріне қайталату.

Топтық шығармашылық тапсырмалар

1-топ

Бос орындарды толтыр:

___________________ данасың,
___________________ панасың.
___________________ баласын,
___________________ анашым.

2-топ

«Бес жолды өлең» құрастыр:

Кім? __________________

Қандай? __________________

Не істеді? __________________

Не үшін? __________________

Ой түйін: Ана — асыл адам.

3-топ

Ана туралы өлең айтып бер.

Топтар бір-бірімен жарысады, орындау мәнері мен мазмұны бағаланады.

V. Қорытынды

Шығармаларды салыстыру

  • «Апамның астауы» — немеренің әжесіне деген сағынышын, іңкәр сезімін суреттейді.
  • «Ана» — ананың балаға деген сүйіспеншілігін, мейірімін, махаббатын терең танытады.

Тақырып пен негізгі ой

Тақырыбы: Ана

Негізгі ойы: Анаға деген махаббат пен құрмет — адамгершіліктің өзегі.

VI. Бағалау

Бес жұлдыз — 5

Өте жақсы

Төртбұрыш — 4

Жақсы

Үшбұрыш — 3

Қанағаттанарлық

Белгілер таратылады, оқушы өз бағасын анықтайды.

VII. Үй тапсырмасы

  • Мәтінді түсініп оқу және жаттау.
  • I топ: «Ана» тақырыбына сурет салу.
  • II топ: «Ана» тақырыбына байланысты мақал-мәтел жазып, жаттау.
  • III топ: «Ана» сөзіне ребус құрастыру.