XXI ғасыр табалдырығын аттаған сәтте білім беру саласы күрделі өзгерістерге ұшырауда
Мысалды оқытуда қолданылатын тиімді әдіс-тәсілдер
Бүгінгі әлемде елдер мен халықтардың өзара тарихи байланысы тереңдеп, экономика, мәдениет және ғылым жаһандық деңгейге бет бұрды. Өзекті мәселелерден туындайтын қайшылықтар ұлттық шеңберде шешілмей, ғылыми-білімнің түрлі салаларында әлемдік іс-тәжірибені оқып-үйренудің қажетті шарт екенін айқындап отыр.
Сондықтан әртүрлі елдер мен халықтардың экономикалық көрсеткіштерін, әлеуметтік-саяси жүйесін, мәдениет модельдерін салыстырмалы түрде зерттеу ерекше қызығушылық тудырады. Әртүрлі ғылым саласының мамандары өркениетті нарыққа өту кезеңінде және білім беру жүйесінің әлемдік білім беру кеңістігіне енуі қарқын алған шақта әлемдік мәдениет пен ұлттық мәдениетті ұштастыра оқыту мен тәрбиелеу мақсатын көздейді.
Әлемдік тәжірибе және кәсіби жаңару
Осыған байланысты білікті мамандар шетелдік әріптестерінің кәсіби тәжірибесін зерттеуге, кемшіліктерін талдауға, озық идеяларын өз ұлтының менталитетіне бейімдеуге, сондай-ақ өз тәжірибесімен ұқсастықтары мен айырмашылықтарын айқындауға ұмтылып келеді. Мұндай ізденістердің маңызды бағыттарының бірі — білім беру саласы.
Назар аударатын түйін:
- Әлемдік тәжірибені талдау — сапалы жаңарудың шарты.
- Озық идеяларды ұлттық менталитетпен үйлестіру қажет.
- Ұқсастық пен айырмашылықты анықтау — тиімді бейімдеудің негізі.
Педагогикалық үдерістегі жаңа көзқарас
Білім берудің жаңа жүйесін жасау педагогикадағы және тұтас педагогикалық үдерістегі өзгерістермен тығыз байланысты. Білім беру мазмұнын жетілдіру, жаңа базистік оқу жоспарына көшу секілді қадамдар оқу-тәрбие ісіне жаңаша көзқарас пен жаңа қарым-қатынас мәдениетін талап етеді. Бұл үдеріс ұлттық менталитеттің жаңғыруына, тіпті жаңаша ойлау дағдыларының қалыптасуына ықпал етуде.
Сонымен қатар қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық өзгерістер кейбір мінез-құлық үлгілеріне қатысты көзқарасты да өзгертті: бұрын жағымсыз саналатын кей қасиеттер нарық жағдайында сұранысқа ие болып, көпшілік орта оларды қабылдауға бейімделе бастады.
Заңнамалық негіз және құндылықтар жүйесі
ХХ ғасыр басындағы қазақ зиялылары армандаған ұлттық мәдениет пен әлемдік мәдениетті кіріктіре отырып тәрбиелеу идеясына бүгін кең жол ашылды. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңының 8-бабында білім беру жүйесінің басты міндеті ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарға, ғылым мен практика жетістіктеріне сүйене отырып, жеке тұлғаны қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби тұрғыда шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау екені көрсетілген.
Мәні:
Білім беру — тек ақпарат беру емес, құндылыққа негізделген тұлға қалыптастыру және кәсіби жетілуге мүмкіндік ашу.
Мектеп және ұлттық сананың жаңғыруы
Қоғамдағы қайта құру жағдайында білім беру саласындағы маңызды міндеттердің бірі — ұлттық ерекшеліктерді ескере отырып, жастарға терең білім мен сапалы тәрбие беру ісін одан әрі дамыту және жетілдіру. Жастарға білім мен тәрбие берудің негізгі институты саналатын жалпы білім беретін мектептердегі педагогикалық үдерісті жақсарту — бірінші кезектегі мәселе.
Еліміздегі білім реформаларының түпкі мақсаты — оқушыны пәндік білім, білік және дағдылар жиынтығымен қаруландырумен қатар, оқу әрекетін қалыптастыру арқылы тұлғаны тәрбиелеу. Қазіргі кезең бүкіл өркениетті әлемде халықтардың өзін-өзі тануы және ұлттық сананың оянуымен сипатталады.
Өзекті өзек
Табиғатынан имандылық пен ізгілікті дәріптейтін, халықтың ұлттық келбеті мен рухын, ізгі салт-дәстүрін бойына жинақтаған ана тілі мен әдебиет пәндері мектеп жүйесін жаңартудың өзегіне айналуы тиіс.
Нәтижеге бағытталған басымдық
- Оқушының оқу әрекетін дамыту.
- Ұлттық рух пен жалпыадамзаттық құндылықтарды кіріктіру.
- Ана тілі мен әдебиет арқылы ізгілікке тәрбиелеу.