Уақтылы ауызды шайып, тісті мезгілімен жуып тұру
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Тіс щеткасы туралы түсінік беру, оны дұрыс қолдану жолдарын үйрету және тістегі дақтарды кетіру тәсілдері жайлы әңгімелеу арқылы білімін кеңейту.
Дамытушылық
Оқушының жан-жақты ойлауын, қиялын және сана-сезімін дамытуға ықпал ету.
Тәрбиелік
Үлкенді сыйлауға, сыпайылыққа, ұқыптылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу және салауатты өмір салтын ерте жастан қалыптастыруға бағыт беру.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру бөлімі
- Амандасу.
- Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
II. Ой қозғау (сұрақ-жауап)
Балалар, бізде неше тіс бар?
Тістеріңді қалай күтесіңдер?
Ненің көмегімен тазалайсыңдар?
Тамақтан соң тісті жуып-тазалауды ұмытпаймыз ба?
Тіс щеткасының қысқаша тарихы
Тіс щеткасы шамамен мың жыл бұрын араб елдеріндегі мұсылмандар арасында кең тараған. Арак ағашынан жасалған алғашқы құрал «мисуәк» деп аталған.
Кейін, 1448 жылы Қытайда тіс щеткасы шошқа қылшығынан жасалып, саудагерлер арқылы Еуропаға тарай бастады. Ол кезеңде Еуропада жылқы жалынан және борсық қылшығынан жасалған түрлері де қолданылған.
Алайда қылшықтың бір түрі тым қатты, екіншісі тым жұмсақ болғандықтан, 1938 жылы АҚШ-тағы DuPont компаниясы нейлон талшығынан жасалған тіс щеткасын шығарды. 1961 жылы АҚШ-та электрлі тіс щеткасы қолданысқа енді.
Тіс щеткасын қалай дұрыс таңдауға болады?
Ұстауға ыңғайлы сабы
Балаларға арналған тіс щеткасының сабы қалыңдау болса, ұстауға жеңіл әрі ыңғайлы болады.
Жұмсақ әрі қауіпсіз талшық
Талшықтары жиі, ұштары дөңгеленген щетка қызыл иектің қанауын азайтып, нәзік күтім жасайды.
Доғал пішін
Жуу барысында қызыл иекке зақым келтірмеу үшін щетка басының пішіні доғал болғаны дұрыс. Қызыл иек жарақаты тіндердің семуіне (атрофияға) және қабынуға әкелуі мүмкін.
Бас ұзындығы
Басының ұзындығы 25–30 мм болатын щетка күрек тістердің араларын және қуыстарын тазалауға қолайлы.
Тістегі дақтарды қалай кетіруге болады?
Никотин, шай және қызыл шараптан қалған дақтар тіс бетіне жабысып, ұзақ уақыт кетпей қоюы мүмкін. Мұндай жағдайда құрамында ағартқыш компоненттері бар тіс пасталарын қолдануға болады.
Маңызды ескерту
Туа біткен дақтарды кетіретін тіс пастасы әзірге жоқ. Ағартқыш пасталарды күнделікті емес, тек дақтармен күресу қажет болғанда ғана қолданған дұрыс.
Тісті қалай дұрыс жуу керек?
Жиілігі
Тісті күніне екі рет жуу ұсынылады: таңертең және кешке (ұйқы алдында).
Неге маңызды?
Тамақ қалдықтары тіс қуыстарында қалып, тістің шіруіне себеп болуы мүмкін. Дұрыс тазаланған тіс қақ пен құрттан жақсырақ қорғалады.
Уақыты
Кемінде 3 минут жуу қажет: паста тіс бетіне пайдалы заттарды жеткізуі үшін уақыт керек.
Қадамдап тазалау тәсілі
- 1 Щетканы күрек тістерден азу тістерге қарай жеңіл қозғалыспен, айналдыра ысқылаңыз.
- 2 Содан кейін күрек тістер арқылы екінші жақ бөлігін де дәл солай тазалаңыз.
- 3 Үстіңгі және астыңғы тістерді кезек-кезек ысқылаңыз.
- 4 Тамақ қалдығы көбіне тістің ішкі жағында қалып қояды, сондықтан ішкі қабатын да жеңіл қозғалыспен тазалауды ұмытпаңыз.
Мұндай тазалау тәсілі пародонтит, гингивит сияқты тіс ауруларын емдеуде және алдын алуда да пайдалы.
Ауыздан жағымсыз иіс: себептері және сақтану жолы
Ауыз қуысы құрғағанда, тіс зақымданғанда немесе қызыл иек ауыра бастағанда ауыздан жағымсыз иіс шығуы мүмкін.
Нені жасауға болмайды?
Құрамында спирті бар сұйықтықтармен ауызды шаймаңыз: спирт ауыздың шырышты қабатын тітіркендіріп, одан әрі құрғатып жібереді.
Жағымсыз иістен құтылудың ең дұрыс жолы — маманға қаралып, кеңес алу. Сонымен қатар ауызды уақытылы шайып, тісті мезгілімен жуып тұру маңызды.
Қорытынды
Тіс күтімін жақсы меңгеріп, оны үнемі орындасақ, ас қорытуға да оң әсер етеді: тамақты жақсы шайнап, дұрыс қорытуға көмектесеміз. Тісті уақытында жуып, тәттіні шамадан тыс тұтынбайық.
Өлең жолдары
Іш ауырса, тіс ауырса,
Мамам дәрі береді.
Барлық ана, барлық бала —
Оны жақсы көреді.
Оқушыларға арналған қарапайым әдеттер: дұрыс щетка таңдау, тұрақты тазалау және маман кеңесіне жүгіну.