Дизайн өнері
Аралас сабақ • баяндау • түсіндіру • көрсету • сарамандық жұмыс • бақылау • бағалау
Былғарыдан раушан гүлін дайындау әдісі
Бұл сабақта гүлдің сәндік қызметі, дизайн өнерінің мәні және былғарының қолданылу аясы қарастырылады. Негізгі бөлімде оқушылар былғарыдан раушан гүлін жасап, дайын гүлшоқтардан композиция құрастыруды меңгереді.
Көрнекіліктер
- Технологиялық нұсқау карта
- Дайын үлгі
- Суреттер мен көрме материалдары
Сабақ кезеңдері
- Ұйымдастыру бөлімі
- Үй тапсырмасын тексеру және білімді бекіту
- Жаңа тақырыпты түсіндіру және көрсету
- Сарамандық жұмыс
- Қорытындылау, бағалау, жинақтау
Негізгі нәтиже
Оқушылар былғарыдан раушан гүлін жасаудың ретін сақтап, қауіпсіздік талаптарын орындап, композиция құрастыру дағдысын қалыптастырады.
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Білімділік
Гүлдердің сәндік қызметі және дизайн өнері туралы түсінік беру, былғарыдан раушан гүлін жасау әдісін үйрету.
Дамытушылық
Пәнге қызығушылықты арттыру, ойлау аясын кеңейту, эстетикалық талғамды дамыту.
Тәрбиелік
Еңбексүйгіштікке, ұқыптылыққа және тазалыққа тәрбиелеу.
Әдістер
Кіріспе: гүлдердің сәндік қызметі, дизайн және былғары
Гүлдердің сәндік қызметі
Гүлдер ежелден сәндік қызмет атқарған. Мұны бізге дейін жеткен архитектура, поэзия, қолөнер және көркемөнер үлгілері дәлелдейді.
Талқылау сұрағы
Ежелгі Грекия, Египет, Қытай және Жапонияда гүлдер қандай сәндік қызмет атқарды?
Дизайн өнері және фитодизайн
Дизайн өнері ХХ ғасырда жеке өнер саласы ретінде бөлініп шыққанымен, оның негізі ерте кезеңдерде-ақ қалыптасқан. Қазақ халқының қолөнерінен дизайн элементтерін анық көруге болады.
Дизайн — кез келген бұйымның жаңа үлгісін жан-жақты ойластырып, заман талабына сай жасау.
Дизайн түрлері
- Өндірістік
- Графикалық
- Автомобильдік
- Интерьерлік
- Жиһаздық
- Компьютерлік
Фито/флористика
Фитодизайн — өсімдіктерді көркемдеп әшекейлеу (грекше phyto — «өсімдік»).
Флористика — табиғи материалдар мен кепкен өсімдіктерден көркем жұмыс орындау.
Былғары: қолданылуы және құндылығы
Адамзат ерте заманнан бері жануар өнімдерін тұрмысқа кең қолданған: етін — тағам, сүтін — сусын, терісі мен жүнін — киім, өзін — көлік ретінде пайдаланған. Сүйегі мен мүйізінен де еңбек құралдары мен қажетті бұйымдар жасаған. Қазақ халқы да басқа көшпенді халықтар секілді аң мен мал терілерін илеп, шелін алып, кептіріп, бояп, өңдеп өз қажетіне жаратқан.
Сұрақ
Былғарыдан қандай бұйымдар жасауға болады?
Сабақтың практикалық мақсаты
Біздің мақсатымыз — былғарыдан раушан гүлін жасап, дайын гүлшоқтардан композиция құрастыру. Раушанды әртүрлі материалдан (мата, таспа, бисер, былғары және т.б.) жасауға болады. Мұндай гүлдер киімге сәндік әшекей ретінде, аксессуарларда, сондай-ақ қабырға панносына қолдануға ыңғайлы.
Сарамандық жұмыс
Жұмысты ұйымдастыру
Технологиялық нұсқау картасының көмегімен әр кезеңді ретімен орындаңыз. Мұғалім көрсеткен әдістерді қайталап, ұқыптылық пен қауіпсіздік талаптарын сақтаңыз.
- Жұмыс орнын дайындау
- Материалды таңдау және шаблонмен жұмыс
- Гүл күлтелерін қалыптау және құрастыру
- Композиция құрастыру
Суретпен жұмыс
Оқушылардың дайындаған материалдары бойынша келесі гүлдер қарастырылады: лалагүл, раушангүл, нәркесгүл (нарцисс), қызғалдақ. Әр гүлдің пішіні, күлтелер құрылымы және композициядағы үйлесімі талданады.
Былғарыдан раушан гүлін жасау әдісі
Қажетті құрал-жабдықтар
- Әртүрлі көлемдегі күлтелердің шаблоны
- Былғары
- Қайшы
- Қарындаш
- Желім
- Қылқалам
- Майшам
- Негізгі астар
Орындалу реті
- 1 Үлгіні қағазға түсіріп, қиып алыңыз.
- 2 Үлгіні былғары бетіне түсіріп, қиыңыз. Бір гүлге 13–18 күлте қажет.
- 3 Майшам көмегімен күлтенің жиегіне жеңіл пішін беріңіз (жылуды шамадан тыс жақындатпаңыз).
- 4 Күлтеге желім жағып, орау әдісімен ортаңғы бөлікті дайындаңыз.
- 5 Келесі күлтені алдыңғысының үстіне орап, желімдеп бекітіңіз.
- 6 Күлтелерді бір-бірімен қиылыстыра отырып, орау әдісімен гүлді толық жинаңыз.
- 7 Жапырақ бөлшектерінің теріс жағына жүйке сызықтарын белгілеңіз.
- 8 Ортаңғы сызығына желім жағып, ішке қарай бүктеңіз де, саусақпен тегістеп бастырыңыз.
- 9 Осы тәсілмен келесі сызықтардың да пішінін шығарыңыз.
- 10 Дайын гүлшоқтарды негізгі астар бетіне орналастырып, композиция құрастырыңыз.
Ескерту
Жылумен пішіндеу кезінде былғарының күйіп кетпеуін қадағалаңыз; желімді мөлшермен қолданыңыз, артық желім бұйымның көркін бұзады.
Қауіпсіздік ережелері және жұмысқа қойылатын талаптар
Қайшымен жұмыс
- Қайшыны жабық күйде, ұшын төмен қаратып ұсыныңыз.
- Қию бағытын өзіңізден сыртқа қарай ұстаңыз.
- Жұмыс соңында қайшыны арнайы орынға қойыңыз.
Майшаммен жұмыс
- Жанатын заттарды жалыннан алыс ұстаңыз.
- Күлтені жалынға тым жақындатпаңыз, күйік пен түтіннің алдын алыңыз.
- Жұмыс аяқталған соң майшамды толық сөндіріңіз.
Жұмысқа қойылатын талаптар
- Жұмысты технологиялық нұсқау карта бойынша орындау.
- Таза әрі ұқыпты орындау.
- Қауіпсіздік ережелерін үнемі сақтау.
Қорытынды және рефлексия
Идеялық түйін
«Гүлді аялап, гүлді бекер сүймеген, гүлдің атын қызға бекер бермеген…» — деген ой арқылы қазақ халқы қыз баланы гүлге теңеп, нәзіктік пен әсемдікті қастерлеген. Табиғаттағы гүлдердің сұлулығын сезіну — эстетикалық тәрбиенің бір бөлігі. Бұл әсемдік кесте, ою-өрнек және қолөнер бұйымдары арқылы да бейнеленген.
Бүгін сіздер былғарыдан раушан гүлін жасап, негізгі астар бетіне гүлшоқтардан композиция құрастыруды үйрендіңіздер.
Қайталау сұрақтары
- Гүлдердің адам өміріндегі маңызы қандай?
- Гүлдердің қандай түрлерін білесіңдер?
- Фитодизайн дегеніміз не?
- Былғарыдан гүл жасау барысында майшамды не үшін пайдаландық?
Үй тапсырмасы
Берілген нұсқау бойынша келесі бұйымға эскиз дайындау және материал тізімін жасау.
Бағалау
Ұқыптылық, қауіпсіздік сақтау, технологиялық реттілік және композиция сапасы бойынша.
Сабақты қорытындылау
Негізгі ұғымдарды бекіту, сұрақ-жауап арқылы рефлексия жасау.
Жұмыс орнын жинау
Құралдарды орнына қою, қалдықтарды сұрыптау, үстелді тазалау.