Жасөспірімдердің қылмыстық жауапкершілігі

Мақсаты

Студенттердің құқықтық білімін тексеру және заң алдындағы жауапкершілік сезімін арттыру.
Жасөспірімдер қылмыстылығының қылмыстық сипаттамасын түсіндіру.
Қылмыстық жауапкершіліктің түрлерімен таныстыру.
Конституцияны және өзге де нормативтік құқықтық актілерді орындауға, құрметтеуге тәрбиелеу.
Адамгершілікке, ұлтжандылыққа, құқықтық сауаттылыққа баулу; ойлау, тыңдау және сөйлеу мәдениетін дамыту.

Сабақтың құрылымы

1-бөлім

Құқық негіздері

Адам құқығы дегеніміз не?
«Сенің құқығың»: Конституция баптарын еске түсіру.

2-бөлім

Тәжірибе және талдау

Жастар арасындағы қылмыстар.
Ситуациялық жағдайларды шешу.

3-бөлім

Кеңес және жауапкершілік

Заңгерлік консультация: сұрақ-жауап.
Кәмелетке толмағандарға қолданылатын жаза түрлері.

4-бөлім

Қорытынды бөлім.

Топ жетекшісінің кіріспе сөзі

Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Мемлекетіміздің Ата Заңының 1-бабында Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтыратыны көрсетілген. Ондағы ең қастерлі ұстаным — адам, адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары.

Құқықтық мемлекет құру жолында әрбір азамат өз құқықтарын терең білуі және заң негіздері бойынша жеткілікті мағлұмат алуы қажет. Заңды бұзбай, әділ жолмен жүріп, еліне адал қызмет еткен азамат қана мұратына жетеді. Сондықтан заңды білу — заман талабы.

Қонақтар

Қалалық кәмелетке толмағандар ісі жөніндегі инспектор — Тойғанбаев Нұрхат Нұрахметоллаұлы.
Колледж директорының орынбасары — Бозщина Құндыз Жұмабекқызы.
«Фемида» клубының жетекшісі — Исакова Гүлнар Тәңірқұлқызы.
Ата-аналар.

Бүгінгі талқылау бағыты

Бүгінгі іс-шарада біз кәмелетке толмаған жасөспірімдер арасында жиі кездесетін қылмыс түрлері мен оларға қолданылатын жауапкершілік және жаза шаралары туралы сөз қозғаймыз.

I бөлім. Құқық туралы жалпы түсінік

Әлеуметтік нормалар: құқық және мораль

Қоғамда өмір сүретін адамдардың мінез-құлқын реттейтін ережелер жиынтығы әлеуметтік нормалар деп аталады. Әлеуметтік нормаларға құқық пен мораль жатады.

Құқық

Мемлекеттің пәрменімен заңдастырылған және қорғалатын, жалпыға бірдей міндетті нормалар жүйесі. Құқық нормалары бұзылған жағдайда кінәлі тұлға заңды жауапкершілікке тартылады.

Мораль

Мемлекет заңдастырмаған, бірақ қоғам қабылдаған әдептік қағидалар. Моральдық тәртіп бұзылғанда адам заңды жауапқа тартылмайды, алайда қоғам тарапынан теріс пікір қалыптасуы мүмкін.

Құқықтық нормалар қайда бекітіледі?

Заңдарда ғана емес, өзге де нормативтік құқықтық актілерде.
Президент — нормативтік жарлықтар қабылдайды.
Үкімет — нормативтік қаулылар қабылдайды.
Министрліктер — нормативтік бұйрықтар шығарады.
Жергілікті мемлекеттік органдар — нормативтік шешімдер қабылдайды.

Адам құқықтарының негіздері

1948 жылғы 10 желтоқсанда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясын қабылдады. Онда адам құқықтары үш топқа бөлінеді:

Табиғи құқықтар

Адамның тумысынан берілетін ажырамас құқықтары.

Азаматтық құқықтар

Азамат мәртебесіне байланысты құқықтар мен кепілдіктер.

Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар

Еңбек, білім, әлеуметтік қорғалу, мәдени өмірге қатысу құқықтары.

Қазақстанда адам құқықтары Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген. Конституция 9 бөлімнен және 98 баптан тұрады, оның екінші бөлімінің 30 бабы құқықтарға арналған.

«Сенің құқығың»: Конституция баптарын еске түсіру

14-бап

Теңдік және кемсітпеу

1-тармақ

Заң мен сот алдында жұрттың бәрі тең.
2-тармақ

Тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жеріне немесе кез келген өзге жағдаяттар бойынша ешкімді кемсітуге болмайды.

15-бап

Өмір сүру құқығы

1-тармақ

Әркімнің өмір сүруге құқығы бар.
2-тармақ

Ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға хақысы жоқ. Өлім жазасы адамдардың қаза болуымен байланысты террористік қылмыстар үшін, сондай-ақ соғыс уақытында аса ауыр қылмыстар үшін ең ауыр жаза ретінде заңмен белгіленеді; мұндай жазаға кесілген адамның кешірім жасау туралы өтініш етуге құқығы бар.

16-бап

Жеке бас бостандығы

1-тармақ

Әркім өзінің жеке басының бостандығына құқылы.
2-тармақ

Заңда көзделген реттерде ғана және тек соттың санкциясымен тұтқындауға және қамауда ұстауға болады; тұтқындалған адамның шағымдану құқығы бар. Соттың санкциясынсыз адамды жетпіс екі сағаттан аспайтын мерзімге ұстауға болады.
3-тармақ

Ұсталған, тұтқындалған немесе қылмыс жасады деп айып тағылған әрбір адам сол сәттен бастап адвокаттың (қорғаушының) көмегін пайдалануға құқылы.

17-бап

Қадір-қасиет

1-тармақ

Адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмайды.
2-тармақ

Ешкімді азаптауға, оған зорлық-зомбылық жасауға, сондай-ақ қатыгездікпен немесе адамдық қадір-қасиетін қорлайтындай жәбір көрсетуге не жазалауға болмайды.

19-бап

Өзіндік айқындау және тіл

1-тармақ

Әркім өзінің қай ұлтқа, қай партияға және қай дінге жататынын өзі анықтауға және оны көрсету-көрсетпеуге хақылы.
2-тармақ

Әркімнің ана тілін және төл мәдениетін пайдалануға, қарым-қатынас, тәрбие, оқу және шығармашылық тілін еркін таңдауға құқығы бар.