Қазақша рефераттар

Нағыз адам

Ұйымдастыру және психологиялық дайындық

Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқу құралдарын түгендеу.
  • Оқушыларды түзу әрі тыныш отырғызу.
  • Назарды сабаққа аудару.

Психологиялық дайындық

Балалар — гүлім менің,
Балалар — күйім менің,
Балалар — нұр сыйлайтын,
Бүгінгі күнім менің.

Осы сөздер арқылы балаларды шуақты күнге теңеп, сабақты жылы көңіл күймен бастау ұсынылады.

Үй тапсырмасын тексеру және пысықтау

Сұрақ-жауап арқылы қайталау

  • Үйге қандай тапсырма берілді?
  • Мәтіннің авторы кім?
  • 3–4 оқушыдан мазмұндау сұралып, негізгі ой қорытындыланады.

«Бір кесе меруерт» әңгімесіне бағыттайтын сұрақтар

  • Көпті көрген қария қандай әңгіме айтты? Не туралы?
  • «Азықсыз аш адамға ат басындай алтыннан түк пайда жоқ». Осы пікірге көзқарасың қандай?
  • Иесіз жерде қайтыс болған адамның тілегін кім орындады деп ойлайсың?
  • Неліктен бір кесе меруерт оған пайда әкелмеді?

Тест тапсырмалары

  1. 1) «Сабыр түбі — сары алтын» мақалындағы негізгі ойды тап.
    A) Сабырлы болу
    Ә) Білімді болу
    Б) Әдепті болу
  2. 2) «Баланың айласы» әңгімесіндегі жағымсыз кейіпкер кім?
    A) Бала
    Ә) Ғалым
    Б) Жылан
  3. 3) «Көңілің таза бұлақтай ашық болсын» деген сөзді қай жолаушы айтты?
    A) 1-жолаушы
    Ә) 2-жолаушы
    Б) 3-жолаушы
  4. 4) Қандай адамға алтыннан пайда жоқ?
    A) Бай
    Ә) Тоқ
    Б) Азықсыз аш

Қорытынды сұрақ: осы әңгімедегі қарияны қандай адам дейміз? Неліктен?

Қызығушылықты ояту

Су туралы жұмбақтар

  1. 1) Жылт-жылт еткен, жырадан өткен.
  2. 2) Аяғы жоқ, қолы жоқ, бірақ тыныш тұрмайды. Сақтамасаң — қорын тек, барша тірлік қурайды.

Жаңа сабақ: «Нағыз адам»

Сабаққа кіріспе

Бүгін біз орыс ғалымы, ұлы педагог В. А. Сухомлинскийдің «Нағыз адам» атты әңгімесімен танысамыз.

Ойланайық: нағыз адам қандай болуы керек?

Автор туралы қысқаша мәлімет

Василий Александрович Сухомлинский (1918 жылғы 28 қыркүйек) — кеңес педагогы, талантты ғалым, УССР мектептеріне еңбек сіңірген мұғалім. Ол жастарды адамгершілікке тәрбиелеу мәселелерін зерттеп, баршаға орта білім беруді дамытуға атсалысты. Педагог оқушының білім қорын жүйелі жинақтауы, өмір бойы білімін толықтырып отыруы қажет екенін ерекше атап өтті.

Сухомлинскийдің тұжырымы:

«Адам білім арқылы жұмыс істеуге үйренуі — адамгершіліктің ең жоғары мұраты».

Ой толғаныс

  • Адамның жақсы қасиеті өзгеге қамқорлық жасай білуінен көрінеді.
  • «Қамқорлық» дегенді қалай түсінесің?
  • Өзің қамқорлық жасаған кездерің болды ма?

Мәтінмен жұмыс

Оқу және талдау

  • Мәтінді түсініп оқу.
  • Оқушыларға тізбектей оқыту.
  • Мазмұнын ашу, негізгі ойды анықтау.

Талқылау сұрақтары

  • Әңгіме кейіпкерлері кімдер?
  • Олар қандай жағдайға тап болды?
  • Жолаушылар қандай әрекет жасады? Мәтіннен теріп оқы.

Ерекше тіркестер

Мәтіндегі маңызды тұжырымдарды тауып оқыңдар, мағынасын талқылаңдар:

Бұл адам емес.
Бұны да әлі адам деуге болмайды.
Бұл — нағыз адамның өзі.

Суретпен жұмыс

Бақылау және шығармашылық

  • Суретке зер сал: ондағы оқиға мәтіндегі қай пікірмен сәйкес келеді?
  • Мәтіндегі басқа бір пікірге сәйкес сен қандай сурет салар едің?

Дәптермен жұмыс және сергіту

Жазылым

  • Күннің ретін және сабақтың тақырыбын жазу.
  • Мәтіндегі маңызды тіркестерді дәптерге көшіріп жазу.
«Бұл адам емес. Бұны да әлі адам деуге болмайды. Бұл — нағыз адамның өзі.»

Сергіту сәті

Орнымыздан тұрайық,
Алақанды ұрайық.
Бір отырып, бір тұрып,
Біз бір дем алайық.

Бекіту: түсінуді тексеру

Негізгі сұрақтар

  • Құдыққа бірінші келген адам неліктен су ішпей кетті?
  • Екінші келген адам неліктен шелегін тастамай кетті?
  • Үшінші адам неліктен шелегін тастап кетті?

«Бес жолды өлең» (үлгі бағыт)

Үшінші жолаушы — мейірімді, қайырымды, ақылды; ол шелегін сыйлап кетті. Осы ойды негізге алып, бес жолды өлең құрастыру ұсынылады.

Қосымша өнеге

Нағыз адам туралы өмірден тағы бір мысал: Алаштың арысы Әлихан Бөкейханның анасы Бегім жыл сайын бір тайыншаны өзі бағып, қыстай жем-шөбін беріп, астын тазалап семірткен екен. Күзде қалаға кетіп бара жатқан адамдарға қосып жіберіп, тайыншаны саттырып, ақшасына мата алдырған. Сол матадан ауылдағы жоқ-жітік, кедей, жетім балаларға өз қолымен көйлек, киім тігіп таратып отырған.

Қорытынды: қамқорлыққа шақыру

Негізгі үндеу

Қамқорлық жасауды үйрен. Шамаң келсе — көмектес.

Халық даналығы

«Жомарт болу үшін бай болу міндетті емес. Керісінше, бай болу үшін жомарт болу қажет».

«Жомарт адам — лақылдаған бұлақ, сараң адам — тоспадағы сасық су».

Сондықтан сараңдық — сор, жомарттық — қуаныш пен бақыт. Халқыңа қызмет етуді қаласаң, әуелі жомарттықтың мәнін және оның қайдан бастау алатынын түсінгенің жөн.

Адамдық қасиеттің үш тірегі

  • Ақыл
  • Әділдік
  • Жомарттық

Қазақ аңыздарында Атымтай жомарт — барын аямай бөліскен мәрт адам ретінде айтылады. Сол себепті бүгін де жомарт, кеңпейіл жанды «Атымтай жомарт» деп атайды.

Үй тапсырмасы және бағалау

Үй тапсырмасы

  • Мәтінді оқу.
  • Мазмұнын айтуға дайындалу.

Бағалау

Сабақ барысында белсенділік танытқан оқушылардың жұмысы бағаланады.

Бағалау өлшемдері: мәтінді түсіну, дәлелді жауап беру, мазмұндау сапасы, топтық/жеке жұмыстағы белсенділік.