Қазақша рефераттар

Жаңа топ құру

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Пән

Әдебиеттік оқу

Сынып

4-сынып

Тақырып

«Аққу, шортан һәм шаян» (презентация)

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларды Ахмет Байтұрсынұлы аударған И. А. Крыловтың «Аққу, шортан һәм шаян» мысалымен таныстырып, өлеңдегі негізгі ойды өздері анықтап, өз сөзімен жеткізе білуіне жағдай жасау.

Дамытушылық

Ойлау, есте сақтау және байланыстыра сөйлеу дағдыларын дамыту; шығармашылық қабілеттерін байқап, жетілдіруге мүмкіндік беру.

Тәрбиелік

Бірлік пен ынтымақтастыққа тәрбиелеу, мысал мазмұны арқылы жаман әдеттен жирендіру және топпен ұжымдаса жұмыс істеуге баулу.

Әдіс-тәсілдер

  • Ой шақыру, ой қозғау
  • Ойын, іздендіру
  • Сұрақ-жауап
  • Топтық жұмыс
  • СТО стратегиялары
  • М. М. Жанпейісованың модульдік технологиясы бойынша ойындар

Көрнекіліктер және байланыс

  • Сюжетті суреттер, үлестірме парақшалар
  • Қағаз, маркер, тапсырмалар (интерактивті тақтада)
  • Портреттер, сызбалар
  • Пәнаралық байланыс: дүниетану, бейнелеу, қазақ тілі

Сабақтың барысы

I. Қызығушылықты ояту

Сабақ «Біздің алыстағы достарымыз» тарауымен байланысты: әлем халықтарының ертегі, әңгіме, өлеңдерімен танысамыз. Бастамас бұрын оқушылар қонақтармен әр халықтың амандасу үлгілерін көрсетіп, «Әлемді шарлау» шеңберін құрады.

Әлемдегі қызықты сәлемдесу дәстүрлері

Жаңа Зеландия (маори) — «Хонги»

Сәлемдескенде мұрын тигізіп, «ха» рәсімін жасайды. Бұл дәстүрдің тарихы терең, ал ережесі ұлысқа не жынысқа қарамай сақталады.

Тибет — тіл шығару

IX ғасырдан бастау алған дәстүр. Аңыз бойынша, халық өздерінің жауыз емес екенін білдіру үшін кездескенде тілін шығарып амандасқан.

Жапония — иілу

Сәлемдесу мәдениеті қатаң сақталады: жастар жеңіл иіліп амандасады, ал ресми жағдайда терең иілу дәстүрі бар.

Кения (масаи) — «адаму» секіру биі

Бір-бірін көргенде шеңбер жасап, ырғалып, секіру арқылы сәлемдеседі.

Қытай — «коутоу», әйелдерде — «ваньфу»

Дәстүрлі амандасу — қолды бүгіп, иілу. Әйелдер «ваньфу» рәсімінде қолдарын біріктіріп, дене бойымен төмен сырғытады.

II. Ой шақыру

Н. Носовтың (аудармашы: Р. Рүстемов) «Жан біткен қалпақ» мәтіні бойынша сұрақтарға жауап беріледі.

Танымдық ойын: «Ең қазымыр оқушы»

Ең көп сұрақ қойған оқушы «Қазымыр оқушы» атанады. Мақсаты — мәтінге үңілу, нақты сұрақ қоя білу және дәлелмен жауап беру.

III. Топқа бөліну және жұмыс ережелері

Топтар

  • 1-топ: көк түс
  • 2-топ: жасыл түс
  • 3-топ: ақ түс

«6 ереже»

Әр топ сабақ барысындағы бірлескен жұмысқа арналған 6 ереже құрастырады және сол ережені басшылыққа алады.

Негізгі ұран

«Жұмыла көтерген жүк жеңіл». Бұл мақалдың мәні — мақсатқа тек бірлікпен, келісіммен және ортақ жауапкершілікпен жету.

IV. Мағынаны тану: суретпен жұмыс

Суреттер арқылы «мектеп», «кітапхана», «кітап дүкені» ұғымдары еске түсіріледі. Арбаға жүк артқан кейіпкерлер — оқушылардың өздері ретінде алынады.

Сайыс элементі

«Қай топ кітаптарды мектепке бірінші жеткізеді?» деген тапсырма арқылы жылдамдық, ұйымшылдық және келісімнің маңызы ашылады.

V. «Тарту» өлеңі және жаңа тақырыпқа кіріспе

Өлең жолдары

Балалар, бұл — жол басы даналыққа,
Келіңдер: түсіп, байқап, қаралық та.
Даналық — өшпес жарық, кетпес байлық,
Жүріңдер, іздеп тауып алалық та!

Өлеңнің авторы — Ахмет Байтұрсынұлы.

Мысал дегеніміз не?

Мысал — адам бойындағы кемшілікті сынап, адалдық, әділдік, қайырымдылық сияқты жақсы қасиеттерді дәріптейтін шығарма. Мұнда өсімдіктер мен жануарлар, аңдар мен құстар кейіпкер ретінде алынады.

Мадақтайтыны

Жақсы қасиет, дұрыс әрекет, татулық.

Сындайтыны

Кемшілік, өзімшілдік, ынтымақсыздық.

Ахмет Байтұрсынұлы туралы

Ахмет Байтұрсынұлы (1873–1938) Қостанай облысы, Жангелдин ауданы, Сарытүбек жерінде дүниеге келген. Ол — қоғам қайраткері, ақын, әдебиеттанушы, аудармашы, ағартушы-ғалым, ұлт ұстазы. 1895–1909 жылдары ұстаздық етіп, бала оқытты. 1909 жылы И. А. Крыловтың мысалдарын аударып, «Қырық мысал» жинағын шығарды.

Иван Андреевич Крылов туралы

Иван Андреевич Крылов (1769–1844) — орыс халқының атақты мысал жазушысы, сатирик, драматург. 1809 жылы алғашқы мысалдар жинағы жарық көрді (23 мысал). Солардың қатарында «Лебедь, щука и рак» мысалы да бар.

Бүгінгі сабақта «Қырық мысал» жинағынан алынған «Аққу, шортан һәм шаян» мысалымен танысып, оның негізгі ойын ашуға тырысамыз.

VI. Ой қозғау: кейіпкерлерді тану

Әр топ өз тапсырмасын дайындап, тақтада қорғайды.

1-топ: Аққу қандай құс?

Аққу — сұлу, нәзік, сезімтал, сақ құс. Көлде сырғып жүзеді, қамыс арасына ұя салады. Дауысы ерекше сұңқылдап естіледі. Аққулар — табиғаттың сирек кездесетін ғажайып туындысы, сондықтан елімізде оларды аулауға тыйым салынған.

2-топ: Шортан қандай балық?

Шортан — ірі жыртқыш балық. Қазақстанның көптеген табиғи су айдындарында кездеседі. Дене пішіні жебе тәрізді, басы жалпақ. Ол жемін шөп арасына жасырынып тұрып, атылып барып ұстайды.

3-топ: Шаян туралы

Шаян — қысқа құйрықты, мұртшалары қысқа, басы шағын жәндік. 4000-нан астам түрі бар. Теңізде, тұщы суда және кейбірі құрлықта тіршілік етеді. Өлексемен және омыртқасыздармен қоректенеді.

VII. Оқулықпен жұмыс

Оқу әрекеттері

  1. Мысалды мәнерлеп оқу
  2. Оқушыларға кезекпен оқыту
  3. Сюжетті суреттер бойынша әңгімелеу

Талдау сұрақтары (топтарға)

  • 1-топ: Бұл мысалда кейіпкерлер не істемекші болды?
  • 2-топ: Олар жүкті неге орнынан қозғалта алмады?
  • 3-топ: Мысал бізді неге шақырады?

VIII. Сөздік жұмысы

Сөз Мағынасы
Ғибрат Үлгі, тәрбие, өнеге
Һәм Және
Дүркін-дүркін Қайта-қайта
Машақат Әурешілік, қиындық

IX. Сергіту сәті

Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары орындалып, оқушылардың зейіні қайта шоғырландырылады.

X. Дәптермен жұмыс

Мысалдағы негізгі ой ашылатын жолды дәптерге жазу.

Негізгі ой

Негізгі ой — автордың айтқысы келген өсиеті мен тұжырымы.

XI. Бейнеге ену: сахналық қойылым

Қойылым мазмұны

Бір күні Аққу, Шаян, Шортан үшеуі кездеседі. Олар үстіне жүк тиелген үлкен арбаны көріп қуанады. Бірақ әрқайсысы арбаны әр жаққа тартуды ұсынады: Аққу — әуеге, Шортан — көлге, Шаян — құмға қарай. Соңында үшеуі үш бағытқа тартқандықтан, арба орнынан қозғалмайды.

Рөлдер

  • Автор
  • Аққу
  • Шортан
  • Шаян

XII. Шығармашылық тапсырма

Мысалдың ой түйініне сай бірлік пен ынтымақ туралы мақал-мәтелдер жазу.

XIII. Қорытындылау

Негізгі тұжырымдар

  • Мысалдың аты: «Аққу, шортан һәм шаян»
  • Аударған: А. Байтұрсынұлы
  • Аллегориялық образдар: аққу, шортан, шаян

Тәрбиелік мәні

Ақын бұл образдар арқылы ынтымағы жоқ, тату емес, мақсатты ортақтастыра алмайтын адамдарды бейнелейді. Мысал бізді бірлікке, келісімге, ортақ мақсатпен әрекет етуге шақырады.

Түйінді ой көбіне шығарманың басында немесе соңында беріледі және тәрбиелік мәнді айқындайды.

Бағалау қағидасы

Сабақ сайыс түрінде өткенмен, қорытындысында бірлескен жұмыс нәтижесі жоғары бағаланады: ынтымақ пен достық — ортақ жеңіс.

XIV. «Кім көп біледі?» ойыны

Бірлік пен достық туралы мақал-мәтелдер сайысы ұйымдастырылады.

Бірлік болмай, тірлік болмас.

Бірлігі жоқ ел тозады, бірлігі күшті ел озады.

Ынтымақ болмай, іс оңбас.

XV. Үй тапсырмасы

Жазылым

«Бірлік түбі — тірлік» тақырыбына эссе жазу.

Оқылым

Мысалды оқу, соңғы шумағын жаттау.

Қорытынды бағалау

Оқушылардың жауаптары, топтық жұмысқа қатысуы, мәтінді түсінуі және негізгі ойды дәлелді жеткізе білуі ескеріледі.