Білімділер аялдамасы
Математика • 5-сынып
Жай бөлшектерге амалдар қолдану
Бұл сабақ — қайталау және пысықтау сабағы. Оқушылармен бірге «Сиқырлы сандар әлеміне» саяхат жасап, жай бөлшектерге амалдар қолдану тақырыбын қорытындылаймыз және алған білімімізді іс жүзінде көрсетеміз.
Сабақтың мақсаты
- Тәрбиелік: мақсатқа ұмтылу, өзіне сенімді болу, жауапкершілік, бірін-бірі бағалай білу.
- Білімділік: қайталау есептері арқылы білім, білік, дағдыны және есте сақтау қабілетін нығайту.
- Дамытушылық: логикалық ойлауды жетілдіру, пәнге қызығушылықты арттыру, шығармашылық әрекетті дамыту.
Құрал-жабдық
Плакаттар, суреттер, тапсырма карточкалары.
Сабақ форматы
- Типі: қайталау және пысықтау.
- Түрі: саяхат сабағы.
Ұйымдастыру кезеңі
Сабақты қысқа мотивациялық кіріспемен бастаймыз: бүгін біз «Сиқырлы сандар әлеміне» саяхатқа аттанамыз. Саяхат барысында жай бөлшектерге амалдар қолдану тақырыбын қайталаймыз.
Үй тапсырмасын тексеру: оқушылар дәптерлерімен алмасып, бірін-бірі тексереді. Қосымша тапсырма ретінде 5-тапсырма бойынша ребус немесе тест құрастырады.
Саяхат бағыты: аялдамалар
Саяхат барысында әр аялдамада тапсырмалар орындалады. Дұрыс жауаптардан кейін ғана келесі кезеңге өтеміз. Теориялық бөлім аяқталған соң бағалар кестеге қойылады.
Теориялық сұрақтар: «бес түсті фигура»
Әр түсті фигура — бір сұрақ. Оқушылар жауап берген соң «жолға аттанамыз».
Сарғылт тіктөртбұрыш
Бөлімдері бірдей бөлшектер қосылғанда алымдарын қосып, бөлімін өзгеріссіз қалдырамыз.
Бөлімдері әртүрлі бөлшектер қосылғанда алдымен ортақ бөлімге (ЕКОЕ-ге) келтіріп, содан кейін бөлімдері бірдей бөлшектердің ережесін қолданамыз.
Жасыл үшбұрыш
Бөлімдері бірдей бөлшектер азайтылғанда азайғыштың алымынан азайтқыштың алымын азайтып, бөлімін өзгеріссіз қалдырамыз.
Бөлімдері әртүрлі бөлшектер азайтылғанда алдымен ортақ бөлімге (ЕКОЕ-ге) келтіреміз.
Көк шаршы
Жай бөлшектерді көбейту: көбейтіндінің алымы — алымдардың көбейтіндісі, бөлімі — бөлімдердің көбейтіндісі.
Қызыл жұлдызша
Натурал сан мен аралас санды қосу: натурал санды аралас санның бүтін бөлігімен қосып, нәтижеге аралас санның бөлшек бөлігін тіркейміз.
Сары дөңгелек
Натурал санды бөлшекке көбейту: натурал санды бөлшектің алымына көбейтеміз, бөлім өзгеріссіз қалады.
Қосымша сұрақ: жасыл үшбұрыш
Жай бөлшектерді салыстыру: қажет болғанда ортақ бөлімге келтіріп, алымдарын салыстыру арқылы анықтаймыз (натурал сандарды салыстыру тәрізді қағида қолданылады).
Қосымша сұрақ: қызыл жұлдызша
Жай бөлшектерді бөлу: бөлінгіш бөлшекті бөлгіш бөлшектің кері санына көбейтеміз.
Теориялық кезеңнің қорытынды сөзі: «Іске сәт!» — келесі аялдамаға жол ашылады.
Аялдама 1: Қателер қалашығы
Тақтада қалашықтың үйлері төңкеріліп «теріс» орналасқан. Әр үйде қате шығарылған есеп берілген. Оқушылардың міндеті — қателерді тауып, дұрыс шешімін жазу. Дұрыс жауаптан кейін «үйлер» өз орнына келеді.
Аялдама 2: Білімділер
Бұл кезеңде оқушылар теориялық білімді қолдана отырып, қысқа тапсырмалар мен ауызша сұрақтарға жауап береді. Мақсат — ережені жай жаттау емес, оны дәл және сауатты түсіндіру.
Аялдама 3: Демалыс сәті
Сергіту үшін қызықты логикалық есептер шығарылады. Жауапты қысқаша дәлелдеуге көңіл бөлінеді.
Аялдама 4: Қызықты сандар
Қызықты фактілер мен «айласы бар» тапсырмалар арқылы оқушылардың ойлау икемі дамытылады.
Аялдама 5: Тест
Қорытынды кезең: шағын тест жұмысы арқылы негізгі ережелер бекітіледі және кері байланыс алынады.
Логикалық тапсырмалар топтамасы
Төмендегі есептер демалыс сәтінде немесе топтық жұмыс ретінде ұсынылады. Кейбірі жылдам ойлануды, кейбірі мұқият талдауды талап етеді.
1-есеп
Екі санның қосындысы 8-ге, айырмасы 2-ге, көбейтіндісі 15-ке тең. Бұл қандай сандар? Жауабы: 3 және 5
2-есеп
1 кг ұнның бағасы 60 тг. 2,5 кг ұнның бағасы неше теңге? Жауабы: 150 тг
3-есеп
Әжесінің жасы немересінің айымен тең. Екеуінің жастарын қосқанда 52 болады. Әжесі нешеде, немересі неше айда? Жауабы: әжесі 48 жаста, немересі 48 айда (4 жаста)
4-есеп
Пирогтың 1/3 бөлігін жеп қойдым. Қанша бөлігі қалды? Жауабы: 2/3
5-есеп
Тауық бір аяғымен тұрса 3 кг болады. Екі аяғымен тұрса неше кг болады? Жауабы: 3 кг
6-есеп
Кішкентай бала 600 г тосапты 6 минутта жейді. Оның досы Карлсон оны 2 есе аз уақытта жеп біттіреді. Екеуі бірге жесе, неше минутта жейді? Жауабы: 2 минут
7-есеп
666 санын ешқандай есептеу жүргізбей-ақ қалай 999-ға айналдыруға болады? Жауабы: қағазды 180°-қа бұру
8-есеп
Балықшы 2 минутта 4 балық аулайды. Осындай 8 балықты неше минутта аулайды? Жауабы: нақты шарт көрсетілмеген (қармағына қанша балық ілінетініне байланысты)
9-есеп
Оқушы мектептен үйге дейінгі жолдың 2/5 бөлігін 10 минутта жүріп өтеді. Осы жылдамдықпен бүкіл жолды неше минутта жүріп өтеді? Жауабы: 25 минут
Сергіту сәті (физминутка)
Сабақ ортасында қысқа қимыл-қозғалыс жасап, көңіл күйді көтереміз.
Өлең-қағида
Қане, қане тұрайық,
Үлкен шеңбер құрайық.
Оң жақтағы көршіге,
Сол жақтағы көршіге
Күлімсірей қарайық.
Көкке қолды созайық,
Бір-бірімізден озайық.
Құшақтасып әркезде,
Тату-тәтті болайық.
Қорытынды тілек: көңіл күйлерің әрдайым жақсы болсын!