Сабақ тақырыбы. Сабақтың көрнекілігі
Сабақ тақырыбы: «Жаңа достар»
Бұл сабақ жоспары оқушыларды Ғабит Мүсіреповтің шығармашылығымен тереңірек таныстырып, «Жаңа достар» әңгімесін талдау арқылы көркем мәтінді түсіну, оқу және ой қорыту дағдыларын дамытуға бағытталған.
Сабақтың мақсаты
1) Білімділік
Оқушылардың қазақ әдебиетінің классигі, көркемсөз зергері Ғ. Мүсірепов туралы білімін кеңейту; «Жаңа достар» әңгімесімен таныстыру; мағынасы қиын сөздерге ерекше назар аударту.
2) Дамытушылық
Пәнге қызығушылықты арттыру; көркем оқу шеберлігін, тіл мәдениетін, ой-өрісті дамыту; прозалық шығарманы талдау дағдыларын қалыптастыру; қосымша деректер арқылы дүниетанымды кеңейту.
3) Тәрбиелік
Оқушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу; достыққа, өзара қолдауға және ұйымшылдыққа тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу.
- Сабаққа қатысуды тексеру.
- Зейінді сабаққа шоғырландыру.
- Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын хабарлау.
II. Үй тапсырмасын тексеру (карточкамен жұмыс)
- 1. С. Мұқановтың өмірі мен шығармашылығы туралы мәлімет бер.
- 2. Дабылды қалай пайдаланады? Мәтін бойынша әңгімеле.
- 3. Саятшылық дегеніміз не?
- 4. Қаз бен дуадақтың лашынға қарсы әрекеттері қандай?
- 5. Ахмет құс аулауға неге шілде айынан кейін шығады? Оған дейін неге шықпайды?
- 6. Лашын құсты қалай аулайды?
III. Жаңа сабақ
Оқушыларға Ғ. Мүсірепов туралы қысқаша түсінік беріледі. Оның шығармашылығы С. Мұқанов шығармашылығымен салыстырылып, салыстыру кестесі толтырылады. Одан кейін «Жаңа достар» әңгімесінің мазмұны мен идеялық өзегі талқыланады.
Қосымша әдеби дерек: «Қазақ солдаты» романы
«Қазақ солдаты» романы 1950 жылы толықтырылып қайта басылды. Алғаш рет 1945 жылы «Қазақ батыры» деген атпен жарық көрген.
Романның негізінде өмірде болған Кеңес Одағының батыры Қайырғали Смағұловтың ерлігі жатыр (шығармада ол Қайрош Сарталиев есімімен берілген).
Бұл — неміс басқыншыларына қарсы күрестің ауыр да қаһармандық кезеңін суреттеген тұңғыш туындылардың бірі.
Кейіпкерлер құрамы
Негізгі кейіпкер
Қайрош
Балалар үйіндегі құрбылары
Шеген, Бораш
Сүйген қызы
Ақбота
Майдандас достары
Семен Зонин, Владюя Толстов, Василий Гришин, Петр Ушаков, Самед Абдуллаев
Командирлер
Политрук Ревякин, майор Русаков, капитан Мирошник
Мәтінмен жұмыс
- Әңгіменің мәтінін көркемдеп оқу.
- Сұрақтар арқылы талдау жүргізу.
Талдау сұрақтары
- 1. Шығарма оқиғасы кімнің атынан баяндалады?
- 2. Шығарма қай кезеңдегі өмірді суреттейді?
- 3. Қайрош қалаға кімнен және не үшін қашып келеді?
- 4. Жайық өзені мен Каспий теңізі көріністері Қайроштың көңіл күйімен қалай үндеседі? (картамен жұмыс)
- 5. Қайрош Шеген және Борашпен қалай танысты? (танысу диалогын оқыту)
- 6. Балалар күнкөріс үшін қандай әрекет жасады?
- 7. Шеген Қайрошқа неге сеніммен қарайды? Қандай қамқорлық көрсетті?
- 8. Қайрошқа қандай шарт қойды? (уәде диалогын оқыту)
Портретпен жұмыс
Мәтіннен Шеген мен Бораштың портретін тауып, дәптерге жазу.
Портрет — көркем шығармадағы кейіпкердің сыртқы бейнесін суреттеу.
Жаңа термин: пейзаж
Пейзаж — көркем шығармада суреттелетін табиғат көрінісі.
«Жаңа достар» үзіндісінен пейзажды тауып белгілеу.
Күн де батты. Теңіз үстіне қорғасындай басқан ауыр тұман да көтерілді. Қара тұманның салмағынан теңіз беті қайысып, төмен түсіп кеткендей сезіледі...
Мақал-мәтелдермен жұмыс
Шығармадан жазушы қолданған мақал-мәтелдерді теріп жазу:
- «Әліпті таяқ деп білмейсің».
- «Өлімнен ұят күшті».
- «Қарға баласын аппағым деп сүйеді».
IV. Сабақты қорытындылау
- Шығармадан алған әсерің қандай?
- Шығармадан өзіңе қандай түйін жасадың?
V. Үй тапсырмасы
Шығарма бойынша «Менің сүйікті кейіпкерім» тақырыбында шағын мәтін жазу.
VI. Бағалау
Оқушылардың жауаптары, мәтінмен жұмыс барысындағы белсенділігі және талдау сапасы бойынша бағалау жүргізіледі.