Күрделі етістіктерді дара етістікке айналдырып жаз
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Пән
Қазақ тілі
Сабақтың тақырыбы
Дара және күрделі етістік
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Сабақтың әдістері
Түсіндіру, сұрақ-жауап, әңгімелеу
Көрнекілігі
Кесте, суреттер
Сабақтың мақсаты
1) Білімдік мақсат
Дара және күрделі етістіктің өзіне тән ерекшеліктерін түсіндіру, айырмашылықтарын таныстыру. Етістіктердің жасалу жолдарын мысалдар арқылы меңгерту.
2) Тәрбиелік мақсат
Оқулықтағы жаттығулар арқылы жүйелі жұмыс жүргізу, жауапкершілікке және ұқыптылыққа тәрбиелеу.
3) Дамытушылық мақсат
Оқушылардың логикалық ойлау қабілетін, грамматикалық сауаттылығын арттыру және пәнге қызығушылығын дамыту.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу.
- Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
- Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- 1) Зат есім дегеніміз не?
- 2) Етістік дегеніміз не?
III. Мақсат қою кезеңі
Бүгінгі сабақта дара және күрделі етістіктің айырмашылығын анықтаймыз, сөйлем ішінен табамыз, сұрақ қоямыз және мысалдар арқылы салыстырамыз.
IV. Жаңа сабақ
Жаңа тақырыпты түсіндіру үшін тақтаға мынадай кесте құрылады:
| Тақырып | Түрлері |
|---|---|
| Етістік | Дара Күрделі |
1-жаттығу
Сөйлемдерді көшіріп жаз. Екі бағанадағы етістіктерді тап, сұрақ қой. Оларды өзара салыстыр.
Дара етістік (мысалдар)
- Жаңбыр жауды.
- Әли достарымен доп ойнады.
- Айман әжесінің әңгімесін тыңдады.
- Серік күйсандықта ойнады.
Күрделі етістік (мысалдар)
- Жаңбыр жауып тұр.
- Әли достарымен доп ойнап жүр.
- Айман әжесінің әңгімесін тыңдап отыр.
- Серік күйсандықта ойнап отыр.
Ереже: Дара етістік бір сөзден тұрады. Күрделі етістік екі немесе одан да көп сөзден құралады.
2-жаттығу
Жаңылтпашты жатқа айт. Оның ішінен дара және күрделі етістіктерді тап.
Жатта тақпақ, Жатта тақ-тақ. Далада Дана да ойнап жүр, Далада Сана да ойнап жүр.
Назар аудар
Бұл мәтіндегі ойнап жүр — күрделі етістік үлгісі. Оқушылар басқа етістіктерді де анықтап, түріне қарай ажыратады.
3-жаттығу
Дара етістіктерді бір бөлек, күрделі етістіктерді бір бөлек жаз. Өз таңдауың бойынша үш етістікті қатыстырып, сөйлем құрастыр.
Дара етістік
- ұшты
- еркеледі
- үтіктеді
Күрделі етістік
- жарқырап тұр
- секіріп жүр
- алып келеді
- жазып отыр
4-жаттығу (оқулықпен жұмыс)
«Қолғабыс» өлеңін мәнерлеп оқы. Өлең ішіндегі етістіктерді тауып, оларға сұрақ қой.
Оқушылар мәтіндегі іс-әрекетті білдіретін сөздерді белгілеп, олардың дара не күрделі екенін дәлелдейді.
V. Сабақты бекіту
6-жаттығу
Сөйлемдерді оқып, етістіктерді тап. Күрделі етістіктерді дара етістікке айналдырып жаз.
1. Айгүл сурет салып отыр. → Айгүл сурет салды.
2. Оқушылар топ серуенге шығатын болды. → Оқушылар топ серуенге шықты.
3. Балықшылар балық аулап келеді. → Балықшылар балық аулап келді.
4. Автобус аялдамаға жақындап қалды. → Автобус аялдамаға жақындады.
5. Түнде өткінші жаңбыр жауып өтті. → Түнде өткінші жаңбыр жауды.
VI. Сабақты қорытындылау
Өткен материал бойынша сұрақтар қойылып, оқушылардың жауаптары тыңдалады. Негізгі ұғымдар қайталанып, дара және күрделі етістікті ажырату дағдысы бекітіледі.
VII. Бағалау
Оқушылардың жұмысы бағаланып, нәтижелері күнделікке қойылады.
VIII. Үй тапсырмасы
155-бет, 5-жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жазып, дара етістіктің астын бір рет, күрделі етістіктің астын екі рет сыз.
Қосымша материалдар
Төмендегі материалдар сабақтарды толықтыру және қайталау үшін ұсынылады.
Дара және күрделі етістік
Жүктеу
Дара етістік
Жүктеу
Күрделі етістік
Жүктеу
Сын есім
Жүктеу
Сын есім сұрақтары
Жүктеу
Заттың сынын білдіретін сөздер
Жүктеу
Диктант
Жүктеу
Сын есім түрлері
Жүктеу
Сын есім: «Аппақ пен Сатпақ»
Жүктеу
Сын есім: «Сол қол»
Жүктеу
Сын есімдер құрамы
Жүктеу
Сан есім: Бір, екі таңбалы сандар
Жүктеу
Сан есім: Нешеу?
Жүктеу
Сан есім: Плутон
Жүктеу
Сан есім: Санамақ
Жүктеу
Сан есім: «Сен білесің бе?»
Жүктеу
Бақылау диктанты
Жүктеу
Сөз құрамы
Жүктеу
Сөйлем түрлері
Жүктеу
Әдепті сөздер
Жүктеу
Тіл және сөйлеу (шығарма)
Жүктеу
Ауызекі тіл және жазбаша тіл
Жүктеу
Дыбыс және әріп
Жүктеу
Дауыссыз: р, л, ң
Жүктеу
Мәтін және оның түрлері
Жүктеу
Зат есім
Жүктеу