Абай атамыздың өлеңі
Қазақ әдебиеті (10-сынып): Абайдың өлеңдері
Бұл сабақ жоспары Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы білімді пысықтай отырып, ақынның өлеңдерімен тереңірек таныстыруға бағытталған. Сабақ құрылымы оқушының ойлауын дамытып, талдау дағдыларын жетілдіруге және құндылықтық тәрбие беруге негізделген.
Пішімі
Сұрақ-жауап, әңгімелеу, топтық жұмыс
Технология
Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлау
Көрнекілік
Портрет, өлең мәтіндері, интерактивті тақта (слайдтар)
Пәнаралық байланыс
Ән, қазақ тілі, орыс тілі
Сабақтың мақсаты
Абай Құнанбаевтың өмірі мен шығармашылығы туралы түсініктерін пысықтай отырып, өлеңдерімен таныстыру, мазмұнын ашу және көркемдік-идеялық ерекшеліктерін талдауға жетелеу.
Сабақтың міндеттері
1) Білімділік
Халқымыздың дана ақыны, ойшыл әрі сазгер Абай Құнанбаевтың өлеңдері мен әндерінің кең таралуын таныту. Өлең мазмұнын түсіндіру.
2) Дамытушылық
Тақырып бойынша алған білімді тереңдету. Оқушының дүниетанымын кеңейтіп, өз ойын жүйелі әрі нақты жеткізуге дағдыландыру.
3) Тәрбиелік
Жақсы қасиеттерді бойға сіңіруге ықпал ету: адамгершілік, еңбексүйгіштік, туған табиғатқа қамқорлық жасау.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды түгендеу.
- Сабақтың жұмыс тәртібімен таныстыру.
II. Үй жұмысын тексеру
Тіл дамыту сұрақтары арқылы оқушылардың бастапқы білім деңгейі анықталады.
Сұрақ-жауап
- Абай кім?
- Абайдың шын аты қандай?
- Абайға ертегі мен әңгіме айтып өсірген кімдер?
- Абай қай жылы туған?
- Абайдың қанша қара сөзі бар?
- Абайдың әжесінің аты кім?
- Абайдың анасының аты кім?
III. Жаңа сабақ
Оқушылар екі топқа бөлініп жұмыс істейді. Сабақ интерактивті слайдтармен сүйемелденеді.
1) Қызығушылықты ояту
1-слайд
Бұл кімнің өлеңі? Қалай ойлайсыңдар?
2-слайд
Дұрыс, бұл — Абай атамыздың өлеңі. Абайдың тағы қандай өлеңдерін білесіңдер? Қандай өлеңдерін жатқа айтасыңдар?
Тапсырма
Оқушылар өлеңдерді мәнерлеп жатқа айтады, қысқаша пікір бөліседі.
2) Мағынаны ажырату
ББҮ (Білемін — Білгім келеді — Үйрендім) сызбасын толтыру арқылы жаңа ақпарат құрылымдалады.
Не білемін?
Оқушылар Абайдың өлеңдері туралы бар білімін жазады.
Не білгім келеді?
Сұрақтарын нақтылап, зерттеу бағытын белгілейді.
Не білдім?
Сабақ соңында қорытынды білімін жүйелейді.
Абай өлеңдерінің негізгі тақырыптары (слайдтар бойынша)
- 5-слайд: Табиғат лирикасы
- 6-слайд: Өнер-білім туралы өлеңдер
- 7-слайд: Махаббат лирикасы
- 8-слайд: Көңіл күй лирикасы
Жұмыс форматы
Әр өлеңді жеке, жұппен және топпен талдаймыз. Әр топтан бір оқушы өзіне берілген өлеңді мәнерлеп оқып, тақырып пен идеяны түсіндіреді.
Талқылауға арналған сұрақтар
- Өлеңнің тақырыбы қандай?
- Не туралы айтылады?
- Ақын жас ұрпаққа қандай ой жеткізгісі келеді?
- Қандай көркемдік тәсілдер байқалады?
Өлең құрылысына талдау (слайд 11–12)
- I топ: 3 бунақты, 4 тармақты, 1 шумақты, аралас буынды, қара өлең ұйқасы.
- II топ: 3 бунақты, 4 тармақты, 1 шумақты, аралас буынды, қара өлең ұйқасы.
Жауаптардың дұрыстығы слайд материалдары арқылы тексеріледі.
3) Ой толғаныс
Тақтамен және дәптермен жұмыс: оқушылар ББҮ сызбасының «Не білдім?» бөлігін толтырып, ойларын оқиды. Кейін «Не білгім келеді?» бөлігін нақты сұрақтармен толықтырады.
Сабақты қорытындылау
- Абайдың алғашқы өлеңдер жинағының сақталған данасымен танысу.
- 13-слайд: Семейдегі Абай мұражайы.
«Автор орындығы»
Мен ақын болсам, қандай тақырыпта өлең жазар едім?
IV. Үй тапсырмасы
- Өлең жаттау.
- ББҮ сызбасындағы «Не білгім келеді?» бөліміне жазылған сұрақтарға жауап дайындау.
V. Бағалау
Сабаққа белсенді қатысқан оқушылардың жұмысы бағаланады.
VI. Бекіту
Талқылау сұрақтары
- Өлеңдерде қандай насихат айтылады?
- Өлеңдер сендерге қандай ой салды?
Сабақты Абайдың «Көзімнің қарасы» әнімен аяқтаймыз.