Қазақша рефераттар

Өзінің әрекетінің нәтижесін бағалай алуы

Шығыс Қазақстан облысы, Семей қаласы №25 жалпы орта білім беретін мектеп жанындағы «Бөбек» шағын орталығының мектепалды дайындық тобының тәрбиешісі — Тазабекова Шұғыла Нұрлыбекқызы.

Бұл материал мектепалды даярлық тобы мен бастауыш буын арасындағы сабақтастық мәселесіне арналады: баланың мектепке өтудегі бейімделуін жеңілдету, үздіксіз дамуын қамтамасыз ету және ортақ білім-тәрбие кеңістігін қалыптастыру.

Сабақтастықтың ортақ мақсаты

Сабақтастық жұмысындағы негізгі мақсат — баланы мектепте табысты оқуға дайындау жолында оның интеллектуалдық және жан-жақты дамуын қамтамасыз ететін біріңғай білім мен тәрбие кеңістігін қалыптастыру.

Мектепте сапалы білім алу мектепалды дайындықтың деңгейіне және балабақша мен бастауыш мектеп арасындағы үйлесімді байланысқа тікелей тәуелді. Бұрын бағдарламалар ұзақ уақыт өзгермей, ата-ана да, мектепке дейінгі ұйым да бастауыш талаптарын алдын ала болжап отыратын. Қазір білім бағдарламалары мен технологиялар жиі жаңарады, сондықтан сабақтастықты жүйелі ұйымдастырудың маңызы арта түсті.

Түсінік және педагогикалық негіз

Негізгі тұжырым

Ұлы педагог А. А. Сухомлинский:

«Баланың ақыл-ой дамуын, қызығушылығын, қабілетін, бейімін білмей оны оқытуға, тәрбиелеуге болмайды».

Бұл ой баланың даму ерекшеліктерін ескеретін үздіксіз, кезең-кезеңімен ұйымдастырылған жұмыстың қажеттігін дәлелдейді.

Анықтама

Ә. Бидосовтың пайымдауынша:

«Сабақтастық — мектеп жасына дейінгі ұйым мен бастауыш мектепте оқытудың әр түрлі сатысында балалар білімдерінің арасында қажетті байланыстар мен қатынастар орнату».

Демек, сабақтастық — екі буынға ортақ міндеттер мен ортақ жүйе, әдістемелік компоненттердің үйлесімі. Түпкі мақсат — баланы жүйелі, сатылы дамыту және бір буыннан екіншісіне сәтті өтуді ұйымдастыру.

Байланыс формалары: ақпараттық және практикалық

1) Ақпараттық-ағартушылық

Мұғалімдер мен тәрбиешілер оқу-тәрбие жұмысының міндеттерімен өзара танысып, мектепалды топ пен 1-сынып бағдарламаларының мазмұнын бірге талдайды.

  • біріккен педагогикалық кеңестерге қатысу;
  • балалардың мектепке дайындығы бойынша ортақ талқылаулар;
  • дәріс, тәжірибе және әдістемелік материалдармен алмасу.

2) Практикалық

Бір жағынан, мұғалімдер болашақ оқушыларымен алдын ала танысады; екінші жағынан, тәрбиешілер бұрынғы тәрбиеленушілерінің мектептегі бейімделуін бақылап отырады.

  • мұғалімдердің мектепке дейінгі ұйымдағы дайындық топтарына жүйелі қатысуы;
  • балалардың іс-әрекетін бақылау;
  • білім деңгейі нәтижелері мен мінездемелерімен танысу.

Мектепке дейінгі ұйымның мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

  • баланың денсаулығын сақтау және нығайту;
  • психологиялық дамуына жағдай жасау (есте сақтау, ойлау, қабылдау);
  • мектеп өміріне дайындау (мектеп, ереже, қоңырау, үзіліс, асхана).

Міндеттері

  • салауатты өмір салты құндылықтарына қатыстыру;
  • эмоционалдық аман-саулықты қамтамасыз ету, көркемдік іс-әрекет түрлеріне жағдай жасау;
  • талабын, білуге құмарлығын және еркіндігін дамыту;
  • айналаның әлем туралы бастапқы білімін қалыптастыру.

Сабақтастықты ұйымдастыру және екі ұйым әрекетінің ерекшелігі

Ұйымдастыру бағыттары

  • мектепте оқып үйренуге жағдай жасау;
  • мектепке психологиялық дайындығын қалыптастыру;
  • баланың дамуына арналған үздіксіз білім беру жүйесін құру.

Әрекет түрлерінің айырмасы

Мектепке дейінгі ұйым

Танымдық әрекет: мағлұмат алады, талдайды, ойнайды, білім жинайды, тәжірибе жасайды.

Бастауыш сынып

Оқу әрекеті: оқуға үйренеді, оқуға ынталанады, жаңа мазмұнды меңгереді, жаңа түсініктер қалыптастырады.

Мектепалды дайындық тобында баланың негізгі қызметі — ойын. Танымдық және дамытушылық ойындар арқылы білімнің іргетасы қаланады.

Ата-ана факторы және психологиялық дайындық

Мектепке дейінгі ұйым, бастауыш буын және ата-ана арасындағы сабақтастық сақталса, баланың мектепке жалпы, арнайы және психологиялық дайындығы толық қамтамасыз етіледі.

Баланы мектепке дайындау — ауқымды және жүйелі еңбекті қажет ететін мәселе. Кей ата-аналар баланың әріп танып, санай алуы жеткілікті деп есептейді. Бұл маңызды болғанымен, ең басты тұстардың бірі — психологиялық дайындық жиі назардан тыс қалады. Мектепке бейімделу кезеңі балалар үшін күрделі болуы мүмкін, сондықтан мектепке дейінгі ұйымдарда әдіс-тәсілдер қолданылып, педагог-психологтар да дайындық деңгейін бағалап отырады.

Психологиялық дайындық деген не?

Бұл — баланың мектеп бағдарламаларын қабылдауға психикалық тұрғыдан әзір болуы, оқу жағдайына бейімделе алуы.

  • ерік-жігерінің дайын болуы;
  • мотивациялық дайындық;
  • интеллектуалдық дайындық;
  • физикалық дайындық;
  • коммуникативтік дайындық;
  • ұсақ саусақ бұлшық ет моторикасының жетілуі.

Интеллектуалдық толысу

Интеллектуалдық толысу — назарды топтастыра алу, құбылыстар мен жаңалықтар арасындағы байланысты көру, логикалық есте сақтауды дамыту, үлгі келтіре білу және ойлау әрекетін жетілдіру.

6–7 жаста бала білуі тиіс

  • өз мекенжайын, тұратын жерінің атауын (қала/ауыл);
  • мемлекетінің атауын және астанасын;
  • ата-анасының аты-жөнін, қайда және кім болып жұмыс істейтінін;
  • жыл мезгілдерінің ауысуын;
  • ай және апта атауларын;
  • ағаштар мен гүлдердің атауларын;
  • үй және жабайы жануарларды ажырата білуді.

Дайындық түрлері: қысқа әрі нақты

Мотивациялық дайындық

Баланың оқуға ынтасының болуы, «оқушы» атануға ішкі қалауы және мектептің білім ордасы екенін түсінуі. Балаға мектеп туралы тек жағымды, сенімді ақпарат беру маңызды.

Ерік-жігердің толысуы

  • мақсат қоя білу;
  • өз әрекетінің нәтижесін бағалай алу;
  • үлкендердің талабын орындай алу.

Ерік-жігердің қалыптасуына сурет салу, мүсіндеу, жапсыру, құрастыру сияқты шығармашылық іс-әрекеттер ықпал етеді. Бұл қасиет ұзақ, бірсарынды тапсырмаларды орындауда және күйзеліс жағдайларына төтеп беруде аса қажет.

Коммуникативтік дайындық

Баланың өзін-өзі басқара алуы және ұжымдық қарым-қатынасқа еркін түсе білуі: бірлесіп жұмыс істеу, қажет кезде өз көзқарасын дәлелдеу, ал қате болса мойындай алу.

Бұл дайындық қатарластарымен араласу қажеттілігін сезіну, балалар тобына сіңісу, мұғалімнің түсіндіруін және оқулықтағы тапсырмаларды дұрыс қабылдауды қамтиды.

Физикалық дайындық

Баланың денсаулығының жарамды болуы, шыдамдылық таныта алуы және 35–40 минут бір орында отыра білуі. Жүйелі білім алуда жұмысқа қабілеттілік баланың жас ерекшелігіне сай физикалық даму деңгейімен тығыз байланысты.

Ұсақ моториканың жетілуі

6–7 жасқа қарай бала қарындаш пен қылқаламды әртүрлі тәсілмен қолданып, еркін сурет сала алуы тиіс: бірнеше затты бейнелеп, біртұтас мазмұн құрастыру, штрихтау, бояуды контурдан шығармай орындау.

Сондай-ақ торкөз, қисық жол, ұзын жол сияқты дәптерлерде бағдарлап жұмыс істей алуы — жазуға дайындықтың маңызды бөлігі.

Қорытынды

Жоғарыда аталған ықпалдар жүйелі ескеріліп, мектепке дейінгі ұйым, бастауыш буын және ата-ана арасында нақты сабақтастық орнатылса, баланың мектепке жалпы, арнайы және психологиялық дайындығы дұрыс қамтамасыз етіледі. Бұл — бала үшін мектепке өтудің ең қауіпсіз әрі нәтижелі жолы.