Балалардың жолда жүру туралы білімдерін тиянақтау
Жаяу жүргінші және жүргізуші
Бұл тәрбиелік іс-шара балалардың жолда жүру ережелерін қайталап, нақты жағдайларда қолдануына бағытталған. Шараға ата-аналар мен МАИ қызметкері қатысып, балалардың білімін бағалап, дұрыс мінез-құлыққа бағыт береді.
Кіріспе: «Шаттық шеңбері»
Біз әдепті баламыз,
Біз ерекше боламыз.
Қонақтарды көргенде,
«Сәлеметсіздер ме?» — деп амандасамыз.
Тәрбиеші балаларға бүгін ерекше күн екенін айтады: қонаққа МАИ қызметкері — инспектор келген. Ол балалардың жол ережесін қаншалықты білетінін тексермек. Сол үшін бәрі «көшеге саяхатқа» аттанып, алдымен ережелерді еске түсіреді.
Білімді бекіту: жұмбақтар арқылы қайталау
Балалар жұмбақтардың жауабын табады, ал жауаптар экраннан көрсетіледі. Әр жауаптан кейін тәрбиеші қысқа сұрақтар қойып, түсінікті нақтылайды.
1) Бағдаршам
Жоқ өзінде бас та, ауыз да, құлақ та,
Бақырайған үш көзі бар бірақ та.
Талқылау: Бағдаршам не үшін керек? Оның түстері нені білдіреді?
2) Жол
Арқаным бар тым ұзын,
Ала алмайсың бір үзім.
Табыңдаршы, балалар,
Бұл жұмбақтың шешуін.
Талқылау: Жаяу жүргінші өтетін ақ жолақ (зебра) не үшін қажет?
3) Жол тәртібін реттеуші (полиция қызметкері)
Ала таяқ ұстаған,
Жол тәртібін нұсқаған.
Өміріңді күзеткен,
Ысқырықпен түзеткен.
4) Саяхатқа шығаратын көлік: автобус
Бұл тұлпар су ішпейді, жем жемейді,
Ешбір адам емдемейді.
Жүк емес, жануарға жүз адам да,
Киіп ап төрт дөңгелек дөңгелейді.
Ереже: автобусқа артқы есіктен мініп, алдыңғы есіктен түсу.
Сахналық көрініс: көшедегі қауіпсіздік
Бағдаршам жанында
Автобус тоқтайды. Балалар не себепті тоқтағанын айтады: бағдаршамда жасыл түс жанғанда көліктер тоқтап, жаяу жүргіншілерге жол береді.
Нақтылау: Жасыл жанғанда — жаяу жүргінші өтеді, көліктер тоқтайды.
Велосипедші бала (Марат) және инспектор
Көшеде велосипед мінген бала жолды кесіп өтпек болады. Жол тәртібін реттеуші ысқырып тоқтатады да, ережені бұзғанын түсіндіреді.
Инспектор: «Сен неге жол тәртібін бұзасың? Бағдаршамға қарамайсың!»
Тәрбиеші: «Инспектор аға, бір жолға кешіріңіз. Балалар оған ережені үйретеді.»
Инспектор: «Жарайды. Бірақ велосипед менде қалады. Ережені толық меңгерген соң келіп аласың.»
Мараттың сұрағы
Марат өз аты-жөнін айтып, «Жол ережесі, бағдаршам деген не? Мен велосипедпен зырылдап жүргенді ұнатамын» дейді. Тәрбиеші оған ережені сақтау — жол апатынан қорғанудың ең маңызды қадамы екенін түсіндіреді.
Тәжірибелік бөлім: жаяу жүргінші өткелі және бағдаршам
Ақ жолақ (зебра)
Жолдың арғы бетіне өту үшін тек жаяу жүргінші өткелімен өтеміз.
Бағдаршам
Қызыл — тоқта. Сары — дайындал. Жасыл — жол ашық.
Қарау тәртібі
Жолдан өтерде алдымен солға қарап, қауіпсіз екеніне көз жеткіземіз.
Бағдаршам туралы тақпақтар
Үлкен жолдың үстінде,
Әмірші де, күшті де.
Бағдаршам екенін,
Есте сақта, достарым!
Бұл сақшының үш көзі бар,
Үш көзінен ұқ үш сөзді:
«Тоқта! Сақтан! Жол ашық!»
Топырлама, таласпай.
Қызыл көзін ашқанда,
Бір қадам да баспа алға.
Сары көзін ашқанда,
Асықпа да, дайындал.
Жасыл көзін ашқанда,
Өте бергін жасқанба.
Жол белгілерін тану
- «Жақын маңда аурухана бар» белгісін ажырату.
- «Велосипед тебуге болмайды» белгісін түсіндіру.
- Жаяу жүргінші жүретін жолды және өткелді дұрыс пайдалану.
- «Жақын маңда асхана бар» белгісін анықтау.
Ойын: «Автотұраққа орналастыр»
Балаларға қызықты ойын ұсынылады: әр бала өз көлігінің түсіне сәйкес автотұрақ орнына қоюы керек. Бұл тапсырма түстерді ажыратуды, тәртіп пен ұқыптылықты дамытуға көмектеседі.
Қорытынды сұрақ
Тәрбиеші: «Марат, балалардан жол ережесін үйрендің бе? Енді сақтайсың ба?»
Марат: «Иә, сендер жол ережесін өте жақсы біледі екенсіңдер. Мен бәрін түсіндім, енді міндетті түрде сақтаймын.»
Ата-аналарға арналған сұрақ-жауап
Шараға қатысып отырған ата-аналардың да білімін белсендіру үшін қысқа сұрақтар қойылады.
1) Жолаушылар дегеніміз кімдер?
Кез келген көлік түрін пайдаланатын адамдар.
2) Бағдаршам дегеніміз не?
Жол қозғалысын реттейтін автоматты жүйеге қосылған үш түсті сигналдық құрылғы.
Қосымша: Бағдаршам түстерінің қызметін атау (қызыл — тоқта, сары — дайындал, жасыл — жүр).
3) Велосипедпен жол бойымен неше жастан бастап жүруге болады?
Жол бойымен жүруге 14 жасқа толған балаларға рұқсат етіледі.
4) Жиекжол жоқ жерде қалай жүру керек?
Жиекжол жоқ жағдайда жолдың шетімен, келе жатқан көлік бағытына қарсы бағытта жүрген дұрыс (әсіресе ауылдық жерлерде).
Қайту және қорытынды
Тәрбиеші балаларға балабақшаға қайтатын уақыт келгенін ескертіп, жол ережесін әрдайым мұқият сақтауды тапсырады. Марат инспектордан кешірім сұрап, ережені бұдан былай бұзбайтынын айтады және велосипедін қайтаруды өтінеді. Балалар автобусқа мініп, балабақшаға оралады.
Автор туралы мәлімет
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары қаласы
КМҚК «Жауқазын» ясли-бақшасының тәрбиешісі — Аманова Марал Жанахметқызы