Бейнелеу өнері сабағында танымдық және шығармашылық белсенділіктерін дамыту

Бейнелеу өнері сабағында танымдық және шығармашылық белсенділікті дамыту

Мектепке дейінгі кезеңде бейнелеу өнері баланың танымын тереңдетіп, шығармашылық әлеуетін ашуға мүмкіндік береді. Сурет салу, жапсыру, құрастыру сияқты әрекеттер арқылы бала қоршаған ортаны танып, өз ойын көрнекі түрде жеткізуді үйренеді.

Мақсаты

Мектеп жасына дейінгі баланың шығармашылығын бейнелеу әрекеттері арқылы дамыту және сөйлеу қабілеттерін жан-жақты жетілдіру.
Ана тіліне құрмет сезімін қалыптастыру.

Міндеттері

Балалардың тілін, сөйлеу мәдениетін және дүниетанымын дамыту.
Балаларды адамгершілік құндылықтарға тәрбиелеу.
Қиялды, есте сақтауды және шығармашылық қабілеттерді дамыту; ұжымда тату жұмыс істеуге, бірге сурет салуға дағдыландыру.
Әлеуметтік және эмоциялық дамуға жағдай жасау: ортаға, адамдарға, құрбыларына және өзіне қатысты қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру.

Бейнелеу өнері: адамзат тәжірибесінің жалғасы

Адамның қоршаған ортаны бейнелеуге ұмтылысы ежелгі дәуірден бастау алады. Алғашқы адамдардың сүйекке, мамонт мүйізіне және үңгір қабырғаларына салған суреттері — сол кезеңдегі тұрмыс-тіршілік пен дүниетанымның айғағы.

Уақыт өте бұл бейнелердің негізінде жазу пайда болды. Демек, алғашқы бейнелеу үлгілері кездейсоқ табыс емес, ұзақ жылдар бойы жинақталған тәжірибе мен дәстүрдің жемісі.

Негізгі ой

Мектепке дейінгі тәрбиеде бейнелеу өнерінің әдіс-тәсілдерін жүйелі қолдану — терең білімді, ізденімпаз, шығармашылық бағыт ұстанатын тұлға қалыптастырудың маңызды жолы.

Танымдық белсенділік және өздігінен білім алу

Танымдық белсенділік — баланың оқуға, білуге деген ынта-ықыласының ерекше көрінісі. Ол проблемалық сұрақтарға жауап іздеу, өзіндік тапсырмаларды орындау барысында айқын байқалады.

Өздігінен білім алу баладан ерік-жігерді, жүйелілікті және мақсат қоя білуді талап етеді. Бұл әрекетте баланың өзі мақсат-міндеттерді, мазмұнды және ұйымдастыру жолдарын анықтап, іске асырады. Ал педагог кеңес беріп, бағыт көрсетіп, үдерісті басқаруға жауапты.

Өзіндік жұмысты ұйымдастыру шарттары

Тәрбиешінің нақты тапсырма мен нұсқау беруі.
Орындау және аяқтау уақытының белгіленуі.
Педагог басқаруымен дербестік деңгейінің дұрыс реттелуі.
Ішкі мотивтердің қалыптасуы: ықылас, қызығушылық, қалау.

Нәтижесінде қалыптасатын қасиеттер

Өз бетінше ойлану және ізденімпаздық.
Білімді тек қабылдап қана қоймай, оны жаңалап әрі тиімді игеру жолдарын түсіну ниеті.
Басқалардың түсіндіруіне сыни көзқарас.
Өз ойының дербестігі.

Педагогикалық ұстаным

Ахмет Байтұрсынов баланың білімді тәжірибе арқылы өздігінен алуы керектігін атап өткен. Бұл идея бүгін де маңызды: баланың танымдық қуаты күн сайын жаңа нәрсені білуге деген табиғи құштарлықтан бастау алады.

Мектепке дейінгі жаста бейнелеу қабілетін дамыту неге маңызды?

Ғалым-педагогтар мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу қабілеті мен шығармашылығын қалыптастыруды өзекті мәселе ретінде қарастырады. Бала мектеп табалдырығын аттағанда қабылдау, ойлау және есте сақтау қабілеттері жеткілікті деңгейде дамыған болуы тиіс. Сондықтан мектепке дейінгі кезеңде бейнелеу әрекеттерін мақсатты түрде дамыту аса маңызды.

Бейнелеу өнері баланың көркемдік қызметін ғана емес, тұлғалық дамуын да қолдайды: бала айналаны белсенді танып, өз көзқарасын графикалық және пластикалық формада шығармашылықпен жеткізе алады.

Тұлғалық қасиеттер

Сурет салу, жапсыру, құрастыру барысында ұқыптылық, еңбекқорлық, табандылық және бастаған істі аяқтау дағдысы қалыптасады.

Танымдық дағдылар

Балалар өмір құбылыстарын талдауға, байқауға, кеңістікті елестетуге, қиялдауға және есте сақтауға жаттығады.

Әлеуметтік-эмоциялық даму

Ұжымдық жұмыс мәдениеті нығаяды, өзіне және өзгеге қатысты қарым-қатынас әдебі қалыптасады.

Сөйлеу мәдениетін дамытудағы бейнелеу сабағының орны

Бейнелеу өнері сабағы баланың тілін дамытуға және сөздік қорын байытуға ықпал етеді. Педагог сабақта сөзді негізгі құрал ретінде қолданады: тақырыпты айқындайды, тапсырманың орындалу ретін түсіндіреді, балалардың жауаптарын нақтылайды.

Тәрбиешінің эмоциялық тұрғыдан ашық, түсінікті және жүйелі сөзі баланың бейнелеу үдерісін терең ұғынуына көмектеседі. Ересек адамның парасатты қамқорлығы мен дұрыс бағыт-бағдары болмаса, баланың табиғи талабы толық ашылмай қалуы мүмкін.

Есте сақтау, қиял және мнемикалық әрекет

Мектепке дейінгі балалық шақта есте сақтау мен қиял белгілі бір дербестікке ие бола бастайды. Дегенмен, бұл қабілеттер барлық балада бір деңгейде біркелкі қалыптаспайды. Сондықтан педагог тарапынан оларды белсенді ынталандыру қажет.

Есті дамытудың маңызды тетігі — мнемикалық әрекет: бала есте қалдыру мақсатын қойып, оған жетудің тәсілдерін қолданады (мысалы, әрекетті бірнеше рет қайталау, бақылау жүргізу, салыстыру).

Бейнелеу қабілеті ойлау үдерісінен кем түспейді: ол қабылдау, қиял, кеңістікті елестету, сезім сияқты психикалық үдерістердің дамуына тікелей ықпал етеді.

Әдістеме: ғылым және практика тоғысы

Бейнелеу өнерін оқыту әдістемесі — педагогика ғылымының бір саласы. Ол практикалық тәжірибені теориялық тұрғыдан жүйелеп, педагогика, психология, эстетика және өнертану негіздеріне сүйене отырып дамиды.

Ғылыми әдістеме оқытудың заңдылықтары мен қағидаларын жинақтап ұсынса, практикалық әдістеме сол ұсынылған тәсілдерді оқу-тәрбие үдерісінде жүзеге асыруға бағытталады. Педагогикалық шеберлікті жетілдіру — қабілетті, бейімділікті және жауапкершілікті талап ететін күрделі еңбек.

Репродуктивтік жұмыстар

Дайын үлгіге қарап орындалатын тапсырмалар: көшіріп салу/жазу, жаттығулар, тәрбиеші сұрақтарына жауап беру, мәтінмен жұмыс, сабақтағы тапсырмаға ұқсас үй тапсырмалары.

Шығармашылық жұмыстар

Баланың өз еркімен жаңа амал-тәсілдер қолданып орындайтын жоғары деңгейлі жұмыстар: шағын әңгіме құрастыру, баяндама/реферат дайындау, өлең шығару, модельдеу, көрнекі құрал жасау.

Қорытынды тұжырым

Оқу үдерісінде танымдық белсенділік пен шығармашылық қабілетті дамыту — ұзақ, жүйелі жұмысты талап ететін мақсат. Бейнелеу өнері сабақтары осы мақсатқа жетудің тиімді құралы ретінде баланың танымын да, тілін де, эмоциялық әлемін де қолдайды.

Дерек (мәтін соңындағы мәлімет)

Тобы: Ләйлек, екінші сәбилер тобы
Дайындаған: Көрпешова Шынар
Тақырып: Бейнелеу өнері сабағында танымдық және шығармашылық белсенділікті дамыту