Қазақша рефераттар

Жылқы туралы мақал

Сабақ мазмұны және бағыт-бағдары

Бұл сабақ С. Мұқановтың «Жылқышы» әңгімесін оқуға арналған. Оқушылар шығарманың мазмұнын түсініп, жылқының қазақ өміріндегі орны мен ерекшелігін таниды, сондай-ақ жылқышы мамандығының қыр-сырымен танысады.

Сабақтың мақсаты

  • Әңгіменің мазмұнын меңгерту, негізгі ойды ашу.
  • Жылқы туралы түсінікті кеңейту, жылқының «жеті қазынаның бірі» екенін дәлелдер арқылы таныту.

Дамытушылық мақсат

  • Мәнерлеп оқу дағдысын дамыту.
  • Түсінгенін өз сөзімен жеткізу, ойлау және есте сақтау қабілетін жетілдіру.
  • Шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу.

Тәрбиелік мақсат

  • Жылқыға қамқорлық сезімін ояту, жануарға жанашырлықпен қарауға тәрбиелеу.
  • Сөздік қорын байыту, тіл мәдениетін күшейту.

Әдіс-тәсілдер мен ресурстар

  • Әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап.
  • Көрнекілігі: плакаттар, суреттер, топтамалар, мақал-мәтелдер.
  • Сабақ түрі: аралас сабақ.

Сабақ барысы: құрылымдалған жоспар

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың назарын сабаққа аудару, сыныпты дайындау.

II. Үй тапсырмасын пысықтау және бағалау

Үйге берілген тапсырма

Оспанхан Әубәкіровтің «Ара мен шыбын» әзіл өлеңі.

Сұрақтарға жауап

  1. Мәтінді шығарманың қай түріне жатқызасың?
  2. Шығарма не туралы?
  3. Шыбын араға қандай өтініш айтты?
  4. Ара неліктен бірден келісе салмады?
  5. Мысалдан қандай ой түйдің?

Рөлге бөліп оқу

Шығарманы рөлдерге бөліп оқыту арқылы мазмұнын тереңдету.

Қорытынды ой

Автордың негізгі ойы берілген шумақты бөліп оқып, түсіндіру.

III. Жаңа сабақ

Кіріспе әңгіме (ой қозғау)

Оқушылармен сұхбат: «Жылқы туралы не білеміз?»

  • Жылқы қандай жануар?
  • Немен қоректенеді?
  • Қандай пайдасы бар?
  • Қандай түрлері бар (жүйрік, жорға, жүк тартқыш)?
  • «Жылқышы» деген кім?

Негізгі түйін

Жылқы — малдың патшасы. Қазақтың көшпелі тұрмысында жылқының орны айрықша: ол — көлік, серік, қазына, қуат. Қымыз — шипалы сусын, ал жылқы еті мен қазысы — құнарлы тағам әрі емдік қасиеті бар өнім.

Мәтінмен жұмыс

  • «Жылқышы» әңгімесін мәнерлеп оқу.
  • Мазмұнын түсіндіру, негізгі ойды анықтау.
  • Дәптермен жұмыс: тірек сөздер мен қысқаша жоспар құру.
  • Елтаңба туралы қысқаша танымдық бөлім (тақырыппен байланыстыру).

Жылқышы еңбегі туралы

Жылқышы — ауыл шаруашылығындағы ең жауапты әрі ауыр еңбектің бірі. Ең күрделі кезең — қыс: жылқыны бағып-қағу, боран мен аязда қоста отыру, көшпелі қосты күн сайын орын ауыстырып тігу — үлкен төзім мен шеберлікті талап етеді.

Қымыз

Шипалы, бағалы сусын.

Қыл

Арқан, жіп, желі есіледі.

Тері

Жүген, үзеңгі бау, қамшы жасауға жарайды.

IV. Сұрақ-жауап (бекіту)

Жасына қарай атаулары

Құлын, жабағы, тай, құнан, дөнен, бесті.

Түсіне қарай атаулары

Торы, көк, жирен, күрең.

Жүйрік ат атаулары

Сәйгүлік, саңлақ, тұлпар, арғымақ.

Ұлттық ойындар

Бәйге, аударыспақ, қыз қуу, көкпар, теңге алу.

V. Топтық жұмыс және сайыс элементтері

І топ: «Бәйге» тапсырмалары

  1. Жылқы туралы мақал-мәтелдер жинақтау.
  2. Жылқыға байланысты ұлттық ойындарды атау.
  3. «Жылқы» тақырыбында шағын эссе жазу (3 минут).

«Тіл өнері» (толықтыру)

  • ... — малдың патшасы.
  • Аң патшасы — ....
  • Жылқышының ең ауыр кезеңі — ....

Сайыс: өлең шығару

Топпен бірігіп жылқы туралы қысқа өлең құрастыру.

Жылдам тапсырмалар

  • Бәйгеге шабатын бала — шабандоз.
  • Жүйрік атты баптайтын адам — бапкер.
  • Жылқыда жоқ мүше — өт.
  • Жылқы — сезімтал жануар.
  • Қымыздың пайдасы: өкпе ауруларына шипа ретінде айтылады.
  • Жылқыға жоламайды деп саналатын жәндік — жылан.

«Жорға» ойыны (ауызша шапшаңдық)

І топ

Жылқыны жасына қарай қалай атайды?

ІІ топ

Жылқыны түріне қарай қалай атайды?

ІІІ топ

Жүйрік аттарды қалай атайды?

«5 жолды өлең» үлгісі

  1. 1. Жылқы
  2. 2. Қара, жүйрік, жорға
  3. 3. Құлынына қымыз береді
  4. 4. Қымызын ішу үшін
  5. 5. Жылқы — жануар

Қорытынды

Сабақ соңында оқушылардың түсінгені қорытындыланып, білімдері бағаланады. Негізгі нәтиже — мәтінді мазмұндап айту, жылқының қасиетін тану және еңбек адамын құрметтеуге үйрену.

Үй тапсырмасы

  • «Жылқышы» әңгімесінің мазмұнын айтып келу.
  • Жылқы туралы мақал-мәтелдерді жаттап келу.