Қазақша рефераттар

Дидактикалық ойындар арқылы балалардың логикалық ойлау қабілетін дамыту

Логикалық ойлау және оның маңызы

Логика — ойлауды дұрыс құрудың заңдары мен формалары, ережелері туралы философиялық ғылым. Логика пәні негізінен адамның ойлау үдерісін зерттейді. Ал ойлау — көптеген қырлары бар аса күрделі процесс: сыртқы дүниедегі заттар мен құбылыстар санада бейнеленеді, ал логика сол бейнеленудің дұрыс формалары мен заңдылықтарын қарастырады.

Логикалық ойлаудың ерекшелігі

  • Қорытындылардың қисындылығы және шындыққа сәйкестігі.
  • Себеп пен салдарды дәл анықтау, құбылысты түсіндіру.
  • Ұғымдар арасындағы байланыстарды логикалық жолмен ашу.

Тәрбиеші міндеттері

  • Ойын түрлерін орынды таңдап, жүйелі қолдану.
  • Шығармашылықты, дербестікті, ерік сапаларын дамыту.
  • Қарым-қатынас дағдыларын ойын үстінде қалыптастыру.

Нормативтік негіз

Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту ұйымдарына арналған дидактикалық оқу құралдары мен әдістемелік нұсқауларды әзірлеу қажеттілігі атап көрсетілген.

Мектепке дейінгі жаста ойлауды дамыту бағыттары

Ойлау — шындық дүниенің адам миында бейнеленуі. Заттар мен құбылыстардың сезім мүшелері арқылы бірден танылмайтын ішкі қасиеттері мен мәнін біз ақыл-ой арқылы, пайымдау және қорытынды жасау арқылы түсінеміз. Сондықтан мектепалды даярлық және ересек топтарда көрнекі-әрекеттік және көрнекі-бейнелілік ойлауды берік қалыптастырып, сөздік-логикалық ойлауды біртіндеп дамытуға бағытталған жұмыстар жүйелі жүргізілуі қажет.

Көрнекі-әрекеттік ойлау

Нақты әрекет + зат

Бұл ойлау түрі нақты заттарды пайдаланып, белгілі бір мақсатты шешуге бағытталады. Оны қалыптастыру баланың өз іс-әрекетін саналы басқаруына, бақылауына, жоспарлап және бағыттап әрекет етуіне мүмкіндік береді.

Жетілдіру жолы

Баланың алдына нақты мақсат қойып, ойыншықтармен және құрылыс материалдарымен жүйелі жұмыс ұйымдастыру.

Ойын үлгілері

  • «Несі ұқсайды, қандай айырмашылығы бар?» — екі затты салыстыру.
  • «Қайсысы артық?» — топтастыру және артық элементті табу.
  • «Бір сөзбен ата» — жинақтау және жалпылау дағдысы.

Көрнекі-бейнелілік ойлау

Бейне + қиял

Бұл ойлау түрі заттардың бейнелерімен ойша әрекет ете отырып, белгілі бір мақсатты шешуге бағытталады. Нәтижесінде бала мақсатқа жетудің әртүрлі жолдарын, бағыттарын және әдіс-тәсілдерін табуға үйренеді.

Жетілдіру жолдары

  • Сызбалармен жұмыс, үлгі бойынша құрастыру.
  • Тізбек құру, заңдылықты жалғастыру.
  • Үстел үсті ойындары: шахмат, текшені лақтыру арқылы ойналатын ойындар.

Сөздік-логикалық ойлау

Сөз + ереже

Бұл ойлау түрі сөз немесе белгі арқылы берілген ұғымдармен нақты ережелерге сүйене отырып әрекет етуге бағытталады. Ол баланың пайымдау жасауына және берілген шарттан ауытқымай нақты қорытынды шығаруына көмектеседі.

Дамытатын құралдар

  • Жұмбақтар, қызықты есептер.
  • Логикалық жаттығулар.
  • Сөзжұмбақтар, ребустар.
  • Логикалық ойындар.

Күтілетін нәтиже

Бала дәлелдейді, салыстырады, жалпылайды, берілген шартты сақтай отырып ой қорытындысын шығарады және өз ойын жүйелі жеткізеді.

Қорытынды

Баланың жан-жақты, үйлесімді дамуы — ойлаудың әр түрінің маңызын ескере отырып, оқу-тәрбие үдерісін дұрыс ұйымдастыруға байланысты. Мектепке дейінгі кезеңдегі ақыл-ой тәрбиесі балаға қоршаған әлем құбылыстарын дұрыс танып-білуге, олардың арасындағы себептік байланыстарды дәл түсінуге негіз қалайды. Ақыл-ойдың дамуы баланың өз ортасы туралы алғашқы мәліметтерді меңгеруі арқылы жүзеге асады, ал дидактикалық ойындар осы үдерістің табиғи әрі тиімді құралы болып табылады.