Немесе аспаптардың патшасы
Ашық сабақтың мазмұны
Сабақ тақырыбы: «Бір бала». Негізгі идеясы: «Музыканың бастауы — халық әуендері». Бұл сабақта халық музыкасының мәні мен құндылығы ашылып, балалардың есту, сезіну және орындау мәдениеті жүйелі түрде дамытылады.
Сабақтың мақсаттары
- Білімділік
- Көрнекті ғалым, әйгілі композитор және дирижер Ахмет Жұбановтың өмірі мен еңбектерімен таныстыру.
- Тәрбиелік
- Бабадан балаға саф алтындай сақталып келген бай мұраны түсініп, қадірлеуге тәрбиелеу; көне көздің бағасын тануға үйрету.
- Дамытушылық
- Ойлау мен қиялды, сөйлеуді, есту мен есте сақтауды, сондай-ақ ән айту қабілетін дамыту.
Қолданылған көрнекіліктер
- Музыкалық аспап: баян
- Көркем сурет: «Музыка тамыры»
- Композиторлардың портреттері
- Ахмет Жұбановтың еңбектері
- Интерактивті тақта
Сабақтың өту барысы
Кіріспе және психологиялық дайындық
Сабақ амандасудан басталып, оқушылар ұйымдастырылады. Психологиялық дайындық ретінде музыка туралы ой қозғайтын нақыл сөздер ұсынылады.
«Музыка — жүректің тілі, ол — сезімдер мен көңіл күй әлемі; дыбыстар арқылы бейнеленген жан сарайы».
А. Н. Серов
«Музыка тамшыдай там-тұмдап жүрекке енеді, жанды желпіндіреді».
Р. Роллан
«Музыка мен поэзиялық сөз бір-бірімен жымдаса отырып, жүрекке жылы, ұнамды бірлік жасайды».
В. Асафьев
Музыканы сезіну — оны түсінудің бастауы. Ал тереңірек түсіну үшін музыкалық сауаттылық қажет. Осыған сай сабақта практикалық тапсырмалар арқылы негізгі ұғымдар бекітіледі.
Музыкалық сауаттылық: ұғымдар мен тапсырмалар
Орындаушылар құрамы
- Соло — бір орындаушы
- Дуэт — екі орындаушы
- Квартет — төрт орындаушы
Орындаушылық орта
- Концерт залы — түрлі концерт өтетін орын
- Хор — вокалды музыканы орындайтын әншілер тобы
- Дирижер — оркестр мен хор ұжымын басқаратын жетекші
Музыкалық аспап туралы
Ең үлкен музыкалық аспап — орган. Ол кейде «аспаптардың патшасы» деп аталады.
Дыбыстау және артикуляциялық жаттығу
Аспаптардың дыбысталуына еліктеп, дауысты жаттықтыру:
Ноталар жүйесі
Негізгі жеті дыбысты өз орындарына орналастыру арқылы бір октава бекітіледі:
до · ре · ми · фа · соль · ля · си · до
Ән айту және репертуар
Оқушылар хормен бірнеше ән орындайды: «Көктем әні», «Біздің оркестр». Сондай-ақ ортада дирижер ретінде композитор Нұрғиса Тілендиевтің «Алатау» әні шырқалады.
Жұмбақ (до нотасына тапсырма)
Бірде былдыр-былдыр — сәбилердің үніндей,
Бірде сыңғыр-сыңғыр — қоңыраудың үніндей.
Ән салып жатқан ерінбей — бұл не?
Жауабы: бұлақ.
«Музыка тамыры»: халық әуендерінің табиғаты
Үй тапсырмасы талданып, табиғаттың сұлулығы туралы пікір алмасу жүргізіледі. Табиғатпен біте қайнасқан күнделікті өмір халық әндерінің тууына негіз болғаны түсіндіріледі. Нота сауаты кең тарамаған кезеңдерде туған ән-жырлар ауыздан ауызға көшіп, ұрпақтан ұрпаққа жетті. Уақыт өте кейбір туындылардың авторы ұмытылып, олар халық музыкасы деп аталды.
Тыңдалым
Халық әні «Қызыл құмды ауылым» — оқушы орындауында, баянмен сүйемелденеді.
Тыңдалым
Халық әні «Әлди-әлди» тыңдалады.
Негізгі тақырып
«Бір бала» әні тыңдалып, мағынасы ашылады және бірге үйреніледі.
Ахмет Жұбанов: халық мұрасын хатқа түсірген тұлға
Халық өнері — ең биік, ең сәулетті құндылықтардың бірі. Ғасырлар өтсе де мұқалмай, саф қалпын сақтап келе жатқан осы асыл қазынаны алғашқылардың бірі болып нотаға түсіріп, жүйелеп жинақтаған көрнекті ғалым, әйгілі композитор әрі дирижер — Ахмет Жұбанов. Сабақта оның еңбектері арнайы бұрышта таныстырылып, слайд арқылы көрсетіледі.
Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы
Үй тапсырмасы
Тақырыпты бекіту: «Музыканың бастауы — халық әуендері» және «Бір бала» әнін қайталау.
Бағалау
Оқушылардың белсенділігі мен орындаушылық дағдылары бағаланады. Қағида: «Өнерлі — өрге жүзер».
Сабақты аяқтау
Сабақ Ахмет Жұбановтың «Тәжік биі» шығармасымен қорытындыланады. Сабақ аяқталды.