Қазақша рефераттар

Жарық дисперсиясын ашқан ғалым

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

  • Жарықтың табиғатын, жарық толқындарының қасиеттерін және негізгі ұғымдарын меңгерту.
  • Бұл түсініктерді қалыптастырған ғалымдарды және қолданылу салаларын таныстыру.
  • Өтілген материалды қайта жаңғыртып, сапалы ұғынуға жетелеу.
  • Алған білімді тереңдетіп, жүйелеу және негізгі ұғымдарды бекіту.

Тәрбиелік

  • Оқушылардың сабаққа ерікті әрі белсенді қатысуын қолдау.
  • Өз білімін дәлелді түрде көрсетуге үйрету.
  • Көпшіл болуға, топпен ұйымдасып жұмыс істеуге және өзін-өзі басқаруға тәрбиелеу.

Дамытушылық

  • Ой-өрісті кеңейтіп, логикалық ойлау қабілетін дамыту.
  • Жылдам әрі нақты ойлауға дағдыландыру.
  • Жеке тұлғаның қабілеті мен дарын көзін ашып, белсенділігін арттыру.

Кәсіби бағыт

  • Математиканың физикамен тығыз байланысын көрсету.
  • Физикадағы кейбір мәселелерді математикалық заңдылықтар арқылы шешуге болатынын түсіндіру.

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Түрі мен типі

Сабақтың типі
Аралас
Сабақтың түрі
Практикалық
Әдістер
ДСОТ және МОТ элементтері

Пәнаралық байланыс

  • Математика
  • Химия

Құрал-жабдықтар

  • Алмас
  • Шыны
  • Ғалымдардың портреттері
  • Жарық көзі

Пайдаланылатын әдебиеттер

  • Физика, 11-сынып

    М.Я. Мякишев — «Физика» оқулығы

  • Есептер жинағы

    Б.С. Арызханов, Рымкевич

  • Демонстрациялық тәжірибелер

    В.А. Буров, А.Г. Дубов және т.б.

Сабақ барысы

Ұйымдастыру кезеңі

  1. Оқушыларды түгелдеу.
  2. Топты үшке бөлу: «Дисперсия», «Интерференция», «Дифракция».
  3. Сабақтың мақсаты мен жоспарымен таныстыру.

Теориялық бөлім

«Қайталау — оқу анасы» қағидасына сүйене отырып, бөлім үш бағыттан тұрады:

  • Топты таныстыру
  • «Миға шабуыл»
  • «Ғалымдар аты өшпейді» сайысы

Практикалық және тәжірибелік бөлім

Практикада «Физиканың көзі — математика» ұстанымы негізге алынады, ал тәжірибеде жарық қасиеттері көрнекі түрде көрсетіледі.

Практика

«Формулаларды білеміз бе?» және «Деңгейлік есептер».

Тәжірибе

Эксперименттік жұмыстар топпен орындалып, қорғалады.

Бағалау жүйесі (ынталандыру)

Топтардың белсенділігі мен жауаптарының дәлдігіне қарай шағын марапаттар беріледі:

  • Үздік нәтиже

    Транспортир

  • Екінші орын

    Сызғыш

  • Үшінші орын

    Сия қалам

1) Теориялық бөлім: «Қайталау — оқу анасы»

1.1 Топты таныстыру

1-топ: Дисперсия

Толқын ұзындығының жарықтың сыну көрсеткішіне тәуелділігі. Алғаш тәжірибені Ньютон жүргізген.

2-топ: Интерференция

Екі немесе одан да көп толқындардың қабаттасып қосылуы.

3-топ: Дифракция

Жарық толқындарының бөгеттерді орағытып өту құбылысы.

1.2 «Миға шабуыл» (сұрақ-жауап)

Әр топ жасырылған сұрақтарды таңдап, 1→2, 2→3, 3→1 реттілігімен бір-біріне қояды.

Дисперсия тобы

  1. Жарық жылдамдығын анықтаған француз физигі.
  2. Айнымалы электр тогы.
  3. Тербелмелі контур.
  4. Жарықтың сыну заңы.
  5. Электромагниттік индукция құбылысы.

Интерференция тобы

  1. Жарық жылдамдығының сан мәні.
  2. Ленц ережесі.
  3. Толық ішкі шағылу.
  4. Электромагниттік өріс.
  5. Өздік индукция.

Дифракция тобы

  1. Жарық дисперсиясын ашқан ғалым.
  2. Жарық дегеніміз не?
  3. Индуктивтіліктің өлшем бірлігі.
  4. Жарықтың шағылу заңы.
  5. Жарық жылдамдығын өлшеудің неше әдісі бар?

1.3 «Ғалымдар аты өшпейді»

Тақтадағы сандар арқылы жасырылған ғалым таңдалып, оның физика ғылымына қосқан үлесі қысқаша түсіндіріледі.

Архимед Галилей Герц Максвелл Ньютон Попов Резерфорд Эйнштейн

2) Практикалық бөлім: «Физиканың көзі — математика»

2.1 «Формулаларды білеміз бе?»

Әр топқа бір парақ беріледі. Белгіленген уақыт ішінде оқушылар білетін формулаларын жазады. Ең көп әрі ең дұрыс формула жазған топ жеңімпаз атанады.

Бағалау өлшемі

Саны + дұрыстығы + рәсімдеу мәдениеті.

2.2 Деңгейлік есептер

Есептер A, B, C деңгейлерінде беріледі. Дұрыс әрі жылдам шығарған топ жеңімпаз болады.

A деңгейі

  1. Күн сәулесі су бетіне 25° бұрышпен түскенде шағылу бұрышы неше градус?
    Жауабы: 25°
  2. Сыйымдылығы 50 мкФ, индуктивтілігі 50 Гн болатын контурда еркін электромагниттік тербеліс периоды қандай?
    Жауабы: T ≈ 0,31 с
  3. Өткізгіш орамындағы ток күші 6 А, магнит ағыны 12 мВб болса, индуктивтілік неге тең?
    Жауабы: L = 2 мГн

B деңгейі

  1. Судағы қызыл сәуленің сыну көрсеткіші 1,331, ал күлгін сәуленің 1,343. Екі сәуленің де судағы жылдамдығын табыңдар.
    Жауабы: 225 400 км/с және 223 400 км/с
  2. Ортаның сыну көрсеткіші n = 2. Осы ортада жарық жылдамдығы неге тең?
    Жауабы: v = 1,5 × 108 м/с
  3. Күннен шыққан сәуле Плутонға 5,5 сағатта жетсе, Плутон Күннен қандай қашықтықта орналасқан?
    Жауабы: ≈ 5,9 × 1012 м

C деңгейі

  1. Неліктен қозғалысты шектеу немесе тыйым салу белгілерінде қызыл түс қолданылады? Неге басқа түс емес?
    Жауабы: Қызыл сәуленің толқын ұзындығы үлкен, атмосферада аз шашырайды.
  2. Жарық сәулесінің судағы толқын ұзындығы 435 нм. Осы сәуленің ауадағы толқын ұзындығын табыңдар.
    Жауабы: 579 нм

3) Тәжірибелік бөлім: «Іздеген жетер мұратқа»

Оқушылар жарық қасиеттеріне байланысты тәжірибелерді топпен көрсетіп, нәтижесін дәлелдеп қорғайды.

Дифракция

  • Алмас жүздері арасындағы саңылау арқылы бақылау.
  • Қатар қойылған шамдар арқылы бақылау.
  • Капрон жолағы арқылы бақылау.

Интерференция

  • Жұқа қабықшада бақылау.
  • Сабын көпіршігіндегі құбылысты бақылау.

Бағалау

Әр турда жиналған фишкалар саны бойынша оқушылардың жұмысы бағаланады:

  • Өте жақсы
  • Жақсы
  • Орта

Үй тапсырмасы

  1. «Жарықтың қасиеттері» тақырыбы бойынша: дисперсия, интерференция, дифракция ұғымдарын қайталап, қосымша жарықтың поляризациясын конспект жасап келу.
  2. Юнг пен Гюйгенстің өмірі мен ғылыми еңбектері бойынша қысқаша жазба дайындау.
  3. Тақырыптар бойынша ребус немесе сөзжұмбақ құрастыру (қалау бойынша).

Қорытынды

Сабақ барысында жарықтың толқындық қасиеттері жүйеленіп, негізгі ұғымдар тәжірибе және есептер арқылы бекітіледі. Топтық жұмыс оқушылардың белсенділігін арттырып, теорияны практикамен байланыстырады.