Арқалық қаласы - Орталық Қазақстандағы қала
I. Ұйымдастыру кезеңі: саяхатқа шығамыз
Бүгінгі сабақта оқушылар Қазақстанның ірі қалаларына саяхат жасайды. Саяхаттың «көлігі» — пойыз. Пойызға отырар алдында «билет» ретінде қысқа психологиялық дайындық орындалады.
Бастау нүктесі: Арқалық
Арқалық — Орталық Қазақстандағы қала. Бұрын Торғай облысының орталығы болған. Қазіргі кезде Қостанай облысы Арқалық ауданының орталығы. Қаланың негізі 1956 жылы қаланып, 1965 жылы қала мәртебесін алды.
- Қостанайға дейін
- 480 км
- Астанаға дейін
- 670 км
Ынталандыру өлеңі
Білім деген байлық бар,
Еш байлық оған жетпейді.
Жасыңда оқып, біліп ал —
Тепкілесең де кетпейді.
Өлең сабақтың басты идеясын айқындайды: білім — тұрақты құндылық.
II. Үй тапсырмасын тексеру: Қостанай аялдамасы
Қала туралы қысқаша мәлімет
Қостанай — автомобиль жолдары тораптарының бірі. Қала Тобыл өзенінің террасалы жағасында орналасқан. Аумағы — 8991 гектар. Қала тарихы XIX ғасырдың соңындағы әкімшілік-аумақтық өзгерістермен байланысты.
1) Теңдеулерді ауызша шешу
- C × 5 = 450 C = ?
- 540 ÷ a = 60 a = ?
- x ÷ 8 = 56 x = ?
- a × 7 = 49 a = ?
2) Өлшем бірліктерін еске түсіру
Ұзындық
мм, см, дм, м, км
Масса
г, кг, ц, т
Уақыт
сек, мин, сағ, тәулік, жыл
III. Жаңа сабақ: Астана және куб ұғымы
Астана туралы
Астана — Қазақстан Республикасының елордасы. Қала Есіл өзенінің алабында орналасқан. Аумағы шамамен 200 км².
Ой қозғау: артық фигураны тап
Оқушылар жазық және кеңістік фигураларын салыстырады. Қорытынды: артық фигура — текше (куб), өйткені ол көлемді фигура, ал қалғандары — жазық фигуралар.
Нәтиже
Салыстыру арқылы ортақ қасиеттері мен айырмашылықтары анықталады.
Дағды
Фигураларды қасиеттеріне қарай тану және ажырату.
Ойлау
Логикалық пайымдау мен дәлелдеу дағдылары дамиды.
Кубтың негізгі қасиеттері
Жақтары
6
Әр жағы — шаршы.
Қырлары
12
Әр қыры — кесінді.
Төбелері
8
Әр төбесі — нүкте.
Қарағанды аялдамасы: кітаппен жұмыс
Қарағанды — ірі индустриялық, ғылыми және мәдени орталық. Осы аялдамада оқушылар есеп құрастырып, теңдеулерді шешеді.
№5 — есеп құрастыр және шығар
- Сатылды: 70 кг — 3 қап
- Қалды: 70 кг — 3 қап
- Болды: ?
- Сатылды: 70 кг — 2 қап
- Қалды: 70 кг
- Болды: ?
№6 — өз бетінше: теңдеулерді шеш
- C × 5 = 350C = ?
- 350 ÷ a = 50a = ?
- x ÷ 5 = 70x = ?
- C × 5 = 300C = ?
- 300 ÷ a = 50a = ?
- x ÷ 5 = 60x = ?
Сергіту сәті
Сағат тіліндей: солға — бір, оң аяқ; сол аяқ. Оңға түзу тұр. Солға түзу тұр. Алға — бір адым. Артқа — бір адым. Жоғары-төмен қарайық, орнымызды табайық. Алақан соғайық.
Алматы аялдамасы: карточкамен жұмыс
Алматы — Қазақстанның ең үлкен қаласы. Бұл аялдамада оқушылар өлшем бірліктерін түрлендіріп, шамаларды салыстыру арқылы жылдам есептеуге жаттығады.
Тік төртбұрыш және периметр/аудан
| Берілгені | Тап |
|---|---|
| Ұзындығы 6 см, ені 2 см | Ауданы, периметрі |
| Ауданы 40 дм² | Өлшемдерін анықтау |
| Периметрі 18 м | Қабырғаларын табу |
Масса бірліктерін түрлендіру
Шамаларды салыстыру
Тапсырмалар жылдам есептеу, дәлдік және салыстыру дағдыларын бекітеді.
IV. Бекіту: Семей аялдамасы
Семей туралы
Семей — Ертіс өзенінің екі жағасына орналасқан ірі қалалардың бірі. Өңірдің климаты шұғыл континенттік: қыста -45°С-қа дейін, жазда +45°С-қа дейін жетуі мүмкін. Қала халқы 300 мыңнан асады.
Жұбын тап
Оқушылар ұғымдар мен анықтамаларды сәйкестендіреді: жақ — шаршы, қыр — кесінді, төбе — нүкте.
Математикалық диктант
- Текшенің неше қыры бар?
- Текшенің неше жағы бар?
- Текшенің неше төбесі бар?
- Ұзындығы 6 см, ені 4 см болатын тік төртбұрыштың ауданы неге тең?
- Қабырғасы 7 см болатын шаршының ауданы неге тең?
- Ең үлкен үш таңбалы санды жаз.
V. Қорытынды
Бүгінгі сабақта оқушылар кубтың қасиеттерін қайталап, оның көлемін түсінуге бағытталған тапсырмалар орындады. Сонымен қатар Қазақстанның қалалары арқылы саяхат жасап, білімді өмірмен байланыстыра білді. Саяхат келесі сабақта жалғасады.
VI. Үй тапсырмасы
- 24-бет, №6 (ә)
- №7
VII. Бағалау
Оқушылардың жұмысы сабақ бойындағы белсенділік, тапсырмаларды орындау дәлдігі, жауаптарының негізділігі және өз бетінше жұмыс жасау дағдысы бойынша бағаланады.
Назарға алынатын негізгі ой
Куб — кеңістіктегі фигура. Оны тану үшін жақ, қыр, төбе ұғымдарын нақты ажырату маңызды. Сабақтағы «саяхат» форматы білімді бекітіп қана қоймай, қызығушылықты арттырады.