Ыдыс сөзіне дыбыстық талдау жасату
Ынталандыру: «Жылулық шеңбері»
Сабақ басында балалар бір-біріне жылы лебіз айтып, ортақ мақсатқа бірігеді.
Тақпақ
Бала — бала баламыз,
Тіл алатын данамыз.
Бестік алып сабақты,
Жақсы бала боламыз.
Ізденіс кезеңі: өткенді еске түсіру
Сауат ашу сабағында біз әріп пен дыбысты ажыратып үйренеміз: әріпті қалай танимыз, дыбысты қалай байқаймыз, дыбыстар қандай түрлерге бөлінеді? Осы сұрақтарды қайталап, тіл жаттықтыру арқылы өткен дыбыстарды «Әріптер қалай дыбыстайды?» ойынымен еске түсіреміз.
Дыбыстарды бақылау (күнделікті жағдайлар)
- Тіс дәрігерінде ауыз ашқанда: А-а-а
- Жел соққанда: У-у-у
- Жапырақ жерге түскенде: Ш-ш-ш
- Ит ызаланғанда: Р-р-р
- Сиырдың дауысы: Мө-мө
- Қарғаның дауысы: Қақ-қақ
- Қаздың дауысы: Ға-ға-ға
Дыбыстарды бақылау (заттардың дыбысы)
- Есік қаққанда: тук-тук
- Барабан соққанда: дүңк-дүңк
- Шар жарылғанда: пах
- Жыланның ысылы: с-с-с
Қосымша әріптер
Тақтаға ілінбей қалған әріптерді де еске түсіреміз: Л, Н, О, Й. Олардың тақпақтарын айтып, әріптерді тақтаға орналастырамыз.
Ойын желісі: «Тауық пен балапандарды құтқарайық»
Бізге қонаққа тауық балапандарымен және түлкі келеді. Бүгінгі әріптердің бәрі көк түспен боялғандықтан, тауық дауысты мен дауыссыз дыбыстарды ажырата алмай қалады. Егер көмектеспесек, түлкі балапандарды алып кетуі мүмкін.
Сондықтан дауысты дыбыстарды тауып, текшемен белгілейміз: А, У, Ш, Р, М, Т, Д, Қ, Ғ, П, С, Л, Н, О, Й.
Балалар өткен әріптерді жақсы меңгергенін көрсетеді. Рахмет!
Жаңа сабақ: «Ы» дыбысы мен әрпі
Сабақ «Ы» дыбысына қатысты суреттер арқылы ашылады. Мысалы: қасық, кесе, шай құман, кастрөл. Бұлардың барлығын бір сөзбен ыдыстар дейміз.
Дыбысты анықтау
- «Ыдыс» сөзінде бірінші қандай дыбыс естіледі?
- «Ы» дыбысын 2–3 рет қайталаймыз, дұрыс айтылуын бекітеміз.
- Үлкен және кіші әріппен танысамыз: Ы, ы.
- Айтылуына қарай «Ы» — жуан дауысты дыбыс.
Негізгі ұғым
«Ы» дыбысы — жуан дауысты. Оны сөздің басында да, ортасында да кездестіре аламыз.
Дыбыстық талдау: «Ыдыс»
Сөз: ЫДЫС
Дыбыстарға бөлу: Ы – Д – Ы – С
Буынға бөлу (кеспе әріппен): Ы – ДЫС
- Бұл сөзде неше дауысты дыбыс бар?
- Неше дауыссыз дыбыс бар?
- Сөз неше буыннан тұрады?
«Ы» дыбысы бар сөздер
Тіл жаттықтыру
Ы-ы, ыс, ыс.
Біз жуамыз ы-дыс.
Тақпақ
Ықылас, ынта сезімде,
Ынтық бол білім көзіне.
Ынтамен ұғын білімді,
Ықтияр кілті өзіңде.
Сергіту сәті
Қысқа сергіту жаттығуын жасап, назарды қайта шоғырландырамыз.
Әліппе дәптерімен жұмыс
1) Суретпен жұмыс
«ЫДЫС» сөзін оқимыз. «Ы» дыбысы сөздің қай жерінде орналасқанын анықтаймыз.
2) Жазылым дағдылары
- «Ы» дыбысын ауада жазып көру.
- «Ы» әрпін дәптерге дұрыс жазу.
- Сөздерді оқу.
3) Ребус және сөзжасам
Ребус шешеміз: домбыра — музыкалық аспап. «ШЫ» буынын қосқанда домбырашы (адам атауы) сөзі жасалады.
Топтық ойын
1-топ: «Әріпке буын қос»
А + на, па, ға
2-топ: «Буынға буын қос»
Берілген буындарды жалғап, жаңа сөз құрау.
Шатыспақ
Н, О, А, Т, Р, А, Ш, С, Д, Ы, Ы → ОТАН, ШАР, ЫДЫС
4) Сюжетті сурет бойынша әңгіме құрау
Суретке қарап, оқиға желісін анықтап, қысқа әңгіме құрастырамыз.
5) Үлестірмелі суреттермен жұмыс
Оқушыларға балық, қайық, мысық, қайшы суреттері таратылады. Әр оқушы суреттегі заттың атын айтып, сол сөзді қатыстырып сөйлем құрайды.
Тексеру сұрақтары
- Әр сөйлемде неше сөз бар?