Тренингке қатысушыларды таныстыру
Тренинг туралы қысқаша мәлімет
Тақырыбы
Бала көңілін табыңыз
Қатысатындар
Ата-аналар
Мақсаты
Бала тәрбиесі мен дамуының негізгі тірегі — отбасы. Осыған байланысты ата-ананың бала көңілін таба білуіне ой қозғау, тәрбиелеуге бағыт беру және тәрбие туралы еркін пікір алмасуға мүмкіндік жасау.
Әдіс-тәсілдер
- Түсіндіру
- Сұрақ-жауап
- Практикалық тестілеу
Көрнекіліктер
Тақырыпқа қатысты нақыл сөздер жазылған плакаттар, маркерлер, әдістемелік бланктер, үлестірме қағаздар, тест материалдары.
Өту барысы
Тренинг құрылымы ата-аналардың өзара танысуынан бастап, топтық талқылау, өзін-өзі бағалау тесті, пікірталас және жылы тілектермен аяқталатын ықшам әрі мазмұнды кезеңдерден тұрады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Тренингтің мақсаты мен тапсырмаларын жариялау.
- Топ жетекшісімен таныстыру.
II. Қатысушыларды таныстыру
1) Психологиялық ойын: «Мен сенімен сұхбаттасқаныма қуаныштымын»
Қатысушылар шеңбер құрып, бір-бірінің қолын ұстайды. Әр адам өзін таныстырып, өзі туралы бір-екі сөйлем айтады. Содан кейін оң жақтағы көршісі дәл солай жалғастырады.
Барлығы танысып болған соң, топтағы қалаған екі-үш адамнан ата-аналардың есімдерін ретімен атап шығу сұралады (зейін мен есте сақтауды белсендіру үшін).
2) Топтастыру
Ата-аналар үш топқа бөлінеді: алма, өрік, алмұрт. Әркім өзі қалаған жеміс тобына барып отырады.
Қатысушылар тренинг (жиналыс) ережелерімен таныстырылады.
3) Сауалнама-тест: «Сіз қандай ата-анасыз?»
«Жақсы тәрбиеші, үлгілі ата-ана бола аламыз ба?» деген ойға жетелейтін қысқа тест ұсынылады. Әр сұраққа иә, жоқ, кейде деп жауап беріп, өзіңізді тексере аласыз.
- Балалар туралы газет-журналдағы материалдарды, радио/телехабарларды жүйелі оқып, тыңдап отырасыз ба?
- Балаңыз оғаш әрекет жасап қойса, «бұл — менің тәрбиемнің нәтижесі» деп ойлайсыз ба?
- Балаңыз көмек ұсынса, ол өз ісіне кедергі келтірсе де (немесе тоқтап қалса да) қабылдайсыз ба?
- Бұйыру немесе тыйым салу сияқты шараларды тек қажет кезде ғана қолданасыз ба?
- Балаға айналасындағы адамдардың әсері үлкен екенін сезінесіз бе?
- Спорттың баланың жан-жақты дамуында маңызы зор екенін ескересіз бе?
- Балаңыздан талап ету ғана емес, кейде өтініп сұрап көрдіңіз бе?
- Балаңыз әртүрлі сылтаумен жауапкершіліктен қашуға тырысса, бұл сізге ыңғайсыздық тудыра ма?
Бағалау (психологтың қорытындысы)
- «Иә» — 2 ұпай
- «Кейде» — 1 ұпай
- «Жоқ» — 0 ұпай
6 ұпайдан төмен
Бала тәрбиесі туралы түсінігіңіз көмескі екенін көрсетеді.
7–10 ұпай
Тәрбие барысында қателік кетуі мүмкін, кей тұстарды күшейту қажет.
15 ұпайдан жоғары
Ата-аналық парызыңызды жауапкершілікпен атқарып жүрсіз.
Ескерту: жауап парақтары жиналып алынады.
4) «Ең, ең» пікірталасы
Психолог қатысушылармен төмендегі сұрақтар аясында пікірталас жүргізеді:
- Өмірде сіздер үшін ең маңыздысы не?
- Балаңыз сабақтан келгенде қалай қарсы аласыз және қандай сұрақтар қоясыз?
- Балаға өз жеке өнегеңіз арқылы қалай үлгі көрсетесіз?
- Отбасының негізгі міндеті қандай деп ойлайсыз?
- Балаңыз кездейсоқ сәтсіздікке ұшыраса, оған қалай қарайсыз?
- Отбасындағы психологиялық ахуалдың (татулық, тыныштық, жайдары қабақ, береке) тәрбиедегі маңызын қалай бағалайсыз?
5) «Түйінді сөзді мен айтамын» стратегиясы
«Бала көңілін қалай табуға болады?» деген сұрақ әр топта талқыланады. Әр топ ортақ байламға келіп, негізгі ой түйінін жұртқа қысқа әрі нақты жеткізеді.
6) Ата-аналарға арналған кеңестер
1. Отбасындағы психологиялық ахуал — татулық, тыныштық, жайдары қабақ, береке — әр мүшенің ырысы. Бұл ойға алған істің алға басуына, мақсаттың орындалуына ықпал етеді.
2. Бала — ата-ананың физиологиялық әрі психоәлеуметтік бейнесінің жалғасы. Тұлғаның қалыптасуына ең алдымен ата-анамен қарым-қатынас әсер етеді.
3. Жанұяда балаға орынсыз ұзақ әңгіме айтып, шұбалаңқы ақыл айту көбіне нәтиже бермейді.
4. Баланың кездейсоқ бір сәтсіздігін қайта-қайта қазбалай бермей, дер кезінде ескерту жасау жеткілікті.
5. Балаға әрдайым байыппен қараңыз. Әлжуаз, дәрменсіз көрінсе де, оның болашағынан үміт үзбеңіз.
7) «Жүректен жүрекке»
Қатысушылар шеңберге тұрып, бір шоқ гүлді кезекпен бір-біріне ұсынады. Әр адам жылы лебізін, ізгі тілегін айтады.
8) Қорытынды және нәтиже
Психолог тренингке қатысқан ата-аналарға алғыс білдіреді.
Нәтиже
Ата-аналар өз сезімдерін өзгелерге ашық білдіруге, өзін-өзі сыйлауға, баланың көңілін табудың маңызын түсінуге, еркін пікір алмасуға үйренеді және бала тәрбиесі туралы пайдалы мәлімет алады.