Оқушыларды рухани - адамгершілік құндылықтарға негіздеп тәрбиелеу
Оқушыларды рухани-адамгершілік құндылықтарға негіздеп тәрбиелеу
Заман талабына сай білім беру жүйесі басым бағдарын жеке тұлғаның рухани-адамгершілік тұрғыдан кемелденуіне көбірек аударып отыр. Демек, адамды адам ететін қасиеттерді ашу, яғни руханилықты дамыту — бүгінгі күннің талабы. Рухани бай тұлғаны қалыптастыру — жалпыадамзаттық мәселе, ал Қазақстан үшін бұл бағыт ерекше өзекті сипатқа ие.
Жаңа мыңжылдықта білім беру міндеттерін шешуге кіріскен Қазақстан әлемдік үрдіспен қатар, өз халқының діліне сай ұлттық білім беру үлгісін іздестіруде. Ұлтты ұлт ретінде танытатын үш тірек бар: қасиетті Жер-Ана, тіл және қазақтың дәстүрі мен ұлттық құндылықтары.
Ұлттық құндылықтарды оқушы бойына сіңіру
Халқымызда қайырымдылық, адалдық, ізеттілік, мейірімділік, қонақжайлылық сияқты асыл қасиеттер қалыптасқан. Осы құндылықтарды оқушылардың бойына сіңіре білу — біздің азаматтық әрі кәсіби парызымыз.
Педагог тұлғасы және жауапкершілік
Қоғам педагогтің кәсіби білімімен қатар, оның жеке тұлғалық қасиеттеріне де ерекше талап қояды. Өйткені ұстаз өзі оқытып, тәрбиелеген шәкірттердің тағдыры үшін жауапкершіліктің белгілі бір бөлігін өз мойнына алады. Сондықтан оқушы өміріне немқұрайлы қарап, «қалай болса солай» әрекет етуге мұғалімнің моральдық құқы жоқ.
Ұстаным
Ш. А. Амонашвилидің «Мұғалім өз сабағын сүймесе, оған өзі сүйсіне білмесе, ол шәкірт бойында да сүйіспеншілікті дамыта алмайды» деген пікірі рухани-адамгершілікті дамыта оқытуда ұстаз талабын айқындай түседі.
Оқушылар бойындағы адамгершілік деңгейінің төмендеуі кей жағдайда педагогикалық қателіктердің салдары болуы мүмкін. Сол себепті тәрбие жұмысы үздіксіз, жүйелі және мақсатқа бағытталған болуы қажет.
Пенитенциарлық ортадағы тәрбие жұмысының ерекшелігі
№2 кешкі мектеп пенитенциарлық жүйеге қатысты болғандықтан, мұндағы оқушылардың жағдайы мен ортасы мүлде өзгеше. Әртүрлі өмірлік жағдайлар мен тағдыр сынағына байланысты қоғамнан оқшауланған жандардың моральдық және мінез-құлықтық ерекшеліктерін ескере отырып, тәрбие жұмысы ұйымдастырылады.
Негізгі қажеттілік
Бұл ортада «рухани-адамгершілік» ұғымының мәні ерекше айқын болуы тиіс. Сол бағытта ұжым болып бірізді, келісілген жұмыстар жүргізу қажеттілігі туындайды.
Түсінік
Рухани-адамгершілік — қоғамдық талапқа сай ізгілікті, инабаттылықты білдіретін моральдық ұғым. Ал адамгершілік тәрбиесі — ізгілік пен инабаттылыққа баулудың жолы.
Осы деңгейге жету үшін оқушы нақты адамгершілік қатынастар мен мінез-құлық дағдыларын күнделікті іс-әрекетіне енгізуі қажет.
Қолдау, сенім және қайта бағдар беру
Темір тордың ар жағында отырған әрбір адамның тағдырына түсіністікпен қарап, мүмкіндігінше психологиялық әрі моральдық қолдау көрсету, бағыт-бағдар беру — біздің парызымыз.
Олардың бойында өмірге және болашаққа деген сенімділікті ұялату, сол арқылы кісілік пен кішілікті, адамгершілікті түсіндіре отырып тәрбиелеу — мектеп ұжымының басты міндеті.
Тәрбиелік түсіндіру үлгісі
Оқушыларды айналадағы адамдарды көре білуге үйрету маңызды. Егер біреу жаман сөз айтып, ашуландырғысы келсе немесе жәбірлегісі келсе, бұл кейде сенің сезіміңді, сабырыңды, өз-өзіңді бақылау қабілетіңді сынауы мүмкін екенін түсіндіру қажет.
Мұндай жағдайды «өз әлсіздігімізді жеңуді үйрететін тәжірибе» ретінде қабылдау, яғни оны өзін-өзі тәрбиелеуге көмектесетін мүмкіндік деп пайымдау — тұлғалық дамуға жол ашады.
Құндылық таңдауы және рухани таным мәдениеті
Осындай ой-толғаныстар біз таңдаған адамгершілік құндылықтар мен қағидаларды нақтылап, адамгершілікке сай шешім қабылдауға жетелейді. Өмірде адамгершілік құндылықтарды таңдау әрқайсымыз үшін маңызды, өйткені адамның мінез-құлқы мен тұлғалық қасиеттері осы таңдаулар арқылы қалыптасады.
Рухани таным мәдениетінің қалыптасуы оқушыларды өмірдегі өз орнына сын көзбен қарауға үйретеді. Осы мақсатта мекеме қызметкерлерімен бірлесе отырып, жүйелі әрі үйлесімді жұмыстар жүргізу — ортақ міндетіміз.
Мақсат
Рухани-адамгершілік құндылықтарды бекіту
Құрал
Психологиялық-моральдық қолдау және бағыт беру
Нәтиже
Өз-өзіне сын көзбен қарайтын, жауапкершілікті тұлға