Қазақша рефераттар

Педагогикалық тәжірибені тарату деңгейлері

Педагогикалық тәжірибені зерттеу: мәні, жолдары және нәтижені тарату

Педагогикалық тәжірибені зерттеу — оқыту мен тәрбиелеудегі тиімді шешімдерді дәлелмен анықтап, оларды жүйелеп, әріптестерге қолдануға ыңғайлы түрде ұсынуға бағытталған кәсіби жұмыс. Мұнда басты қағида — тәжірибенің ұзақ уақыт бойы тұрақты түрде жоғары нәтиже көрсетуі.

Педагогикалық тәжірибені зерттеу жолдары

  • Педагогикалық үдерісті тікелей бақылау.

  • Бақылауға алынған педагогикалық құбылысты ғылыми тұрғыда негіздеу.

  • Нәтижелерді талдау және салыстыру.

  • Тәжірибені оқытушының практикалық іс-әрекеттері арқылы дәлелдеу.

Тәжірибені табу және анықтау: «мекен-жайы» мен мән-мағынасы

Тәжірибені нақты анықтау үшін ақпарат бірнеше көзден жиналып, бір-бірімен салыстырылады:

  • Оқушылардың білім сапасы нәтижелерінің мониторингі.

  • Білім беру ұйымдарындағы оқыту үдерістерінің нәтижелерін талдау.

  • Инновациялық режимде жұмыс істейтін мұғалімдер туралы басшылықтан мәлімет алу.

  • Тәжірибе иесінің өз жаңалығы, табысы және тиімді әдістері туралы нақты мәлімдемелері.

  • Педагогикалық шеберлік байқаулары, конференциялар, семинарлар материалдары.

  • Интернет-ресурстарды пайдалану.

  • Оқушылар мен ата-аналардың пікірлері.

Зерттеу мерзімдері: мақсатқа сай тереңдік

Қызмет жүйесін зерттеу

Педагогикалық қызметтің тұтас жүйесі бірнеше жыл бойы зерттелуі мүмкін.

Белгілі бір проблема/тақырып

Оқытушының нақты тақырып бойынша жұмыс жүйесін шамамен 1 жылда зерттеуге болады.

Тиімді элементті зерттеу

Тәжірибедегі бір нәтижелі элемент белгіленген уақыт аралығында талданады.

Жаңа технологияны меңгеру

Мерзім меңгеру нәтижесіне және қолдану тұрақтылығына байланысты анықталады.

Маңызды өлшем: тәжірибенің қажеттілігі білім беру ұйымы қызметкерлерінің сұранысы мен талаптарына сәйкес келуі тиіс.

Озық тәжірибені тарату формуласы

Мақсат

Не үшін?

Мазмұн

Не?

Әдістер мен тәсілдер

Қалай?

Нәтиже

Қандай?

Педагогикалық тәжірибені зерттеу жоспары

Жоспар тәжірибені жүйелі сипаттауға және нәтижені құжаттауға көмектеседі. Әдетте төмендегі деректер енгізіледі: тәжірибе тақырыбы, зерттеу мақсаты, автор, шығармашылық топ, жұмыс кезеңдері, жинақтау және зерттеу формалары.

Мысал: тәжірибе паспорты

Тақырыбы
Математика сабақтарында оқушылардың негізгі біліктіліктері мен дағдыларын қалыптастыруда компьютерлік ақпараттық технологияларды пайдалану.
Мақсаты
Білім беру үдерісінде жаңа ақпараттық технологияларды тарату.
Шығармашылық топ құрамы (мысал)
Ғылыми-әдістемелік жұмыс бойынша директордың орынбасары, мұғалім, ғылыми-әдістемелік орталық әдіскері, ғылыми жетекші және басқа мүдделі мамандар.

I кезең (қыркүйек)

Проблема/тақырып бойынша әдебиеттерді талдау.

II кезең (қазан–қаңтар)

Сабақтарға қатысу, талдау. Дидактикалық материалдарды талдау.

III кезең (ақпан)

Материалдарды жинақтау, тәжірибені сипаттау.

Тәжірибені жинақтау формалары (үлгілік кесте орнына)

  1. 1

    Қазан: тәжірибені ғылыми негіздеу, библиография құрастыру.

  2. 2

    Ақпан: тәжірибе қолданылған сабақтар талдауын жалпылау, сипаттау, қорытындылау; дидактикалық материалдарды сипаттау.

  3. 3

    Наурыз: сипаттауды аяқтау; презентация әзірлеу; дидактикалық материалдарды электронды форматта жүйелеу.

Педагогикалық тәжірибені зерттеу әдістері

1) Құжаттарды талдау

  • Мониторинг негізінде педагогикалық қызмет нәтижелерін зерттеу.
  • Әдіс-тәсілдердің әсерін көру үшін құжаттарды салыстыру; оқу-әдістемелік және дидактикалық материалдарды, аттестация материалдарын талдау.

2) Анкета жүргізу

Әріптестер, оқушылар және ата-аналар үшін тәжірибенің құндылығын анықтау.

3) Талдау

Тәжірибенің жалпы қасиеттерін, белгілерін және олардың өзара байланысын құрамдас бөліктерге бөліп қарастыру.

4) Бақылау

Оқу-тәрбие үдерістері мен құбылыстары туралы дерек жинау.

5) Салыстыру

Объектілер қасиеттерін сапалық салыстыру арқылы қорытынды жасау.

6) Өзін-өзі бағалау

Өз мүмкіндіктерін, қасиеттерін және кәсіби шеберлігін салыстырмалы түрде бағалай білу.

7) Әңгіме

Сұхбат арқылы тәжірибенің себеп-салдарын, қолдану жағдайларын нақтылау.

8) Диагностика

Зерттелетін объектілердің жағдайын бағалау.

Құжаттарға қойылатын негізгі талаптар

  • 1

    Талапқа сәйкестік: тәжірибені басқа оқытушылардың қолдана алу мүмкіндігі.

  • 2

    Нақтылық: тәжірибе иесінің нақты мысалдары арқылы әдістер мен тәсілдерді, компоненттерді ашып көрсету.

  • 3

    Ғылымилық: сипатталған компоненттердің педагогика теориясындағы анықтамаларға сәйкес келуі.

  • 4

    Біртұтастық және логикалық жүйелілік: компоненттерді өзара байланысын сақтай отырып, тәжірибедегі орнына сай жүйелі сипаттау.

Тәжірибені тарату деңгейлері

1) Практикалық деңгей

Жұмыстың жеке әдіс-тәсілдерін, нәтижесін және қажет болса толық жұмыс жүйесін көрсетіп сипаттау.

Ашық сабақтар Семинар-практикумдар Шығармашылық есептер Көрмелер Рефераттар Анықтамалар

2) Әдістемелік деңгей

Тәжірибенің жетекші педагогикалық идеясын айқындау, даму жағдайларын сипаттау, нәтижелілігін талдау және әдістемелік ұсыныстар мен материалдар әзірлеу.

Педагогикалық оқулар Педагогикалық тәжірибе мектебі (ШПО) Мастер-класс Авторлық мектеп Технологиялық карталар Әдістемелік плакаттар Бейнефильмдер

3) Ғылыми деңгей

Тәжірибені ғылыми-теориялық тұрғыда талдау: практикалық жаңашылдығын, жинақтылығын және теория мен практиканы дамытудағы маңызын көрсету.

Басылымдар Мақалалар Тезистер жинақтары Монографиялар

Зерттелген тәжірибені таратуға қойылатын практикалық шарттар

  • Тәжірибе мазмұнын сипаттаумен шектелмей, оны теориялық тұрғыда талдау қажет.

  • Тиімді нәтижелер қандай педагогикалық жағдайларда мүмкін болғанын нақты көрсету керек.

  • Тәжірибені жинақтау барысындағы қиындықтарды ашық сипаттау маңызды.

Тарату алгоритмі

  1. Тәжірибені сипаттау (әдіс, тәсіл, технология және т.б.).
  2. Мақсаты: не үшін қолданылады.
  3. Технологиясы: қалай жүзеге асырылады.
  4. Нәтижесі: қандай нәтиже береді.
  5. Қолдану шарттары: қандай жағдайларда жүзеге асыруға болады.

Егер тәжірибе иесінің жеке ерекшелігі (таланты, стилі) тәжірибені сол күйінде қайталауды қиындатса, онда басты мақсат — басқа педагогтердің шығармашылық деңгейін көтеру, белсенділігін арттыру және өзіне сенімділігін нығайту. Бұл үшін педагогикалық шеберханалар, авторлық курстар, семинарлар, шығармашылық мектептер, практикумдар және зерттеуші педагогтың шығармашылық зертханасын ашу сияқты форматтар тиімді.

Педагогикалық тәжірибені сипаттау жүйесі

  1. 1) Құжат мазмұнын айқындау

    Тәжірибе атауы Пайда болу жағдайлары мен ерекшеліктері Маңызы, өзектілігі, болашағы Тиімділігі мен пайдалылығы Теориялық негізі және негізгі идеясы Жаңашылдығы Жетекші педагогикалық идеясы Технологиясы Нәтижелілігі Кімге арналғаны Пайдалану күрделілігі және бейімдеу мүмкіндігі

  2. 2) Қарама-қайшылықтар мен қиындықтарды анықтау

    Оқыту мен тәрбиелеу үдерісінде қандай қиындықтар тәжірибе иесін жаңа әдіс-тәсілдер іздеуге итермелегенін нақтылау.

  3. 3) Ғылыми және практикалық негіздерін көрсету

    Жетекші және қосымша идеялардың байланысын ашу: тәжірибе қандай ғылыми негіздерге сүйенеді, қандай авторлардың еңбектері пайдаланылды, қай тәжірибелер түрткі болды, автордың өзіндік үлесі қандай.

  4. 4) Ерекшелігі мен нәтижесін дәлелдеу

    Жаңалығы мен айырмашылығы

    Басқа тәжірибелерден қандай өлшемдер бойынша ерекшеленеді, жетістік неде.

    Құрылымы мен шарттары

    Жоғары нәтижеге қандай шарттар арқылы жетті (тиімділік шарттары).

  5. 5) Оқушылардың танымдық қызметін ұйымдастыру

    Белгіленген нәтижелерге жету үшін оқушылардың танымдық әрекеті қалай ұйымдастырылғанын көрсету.

  6. 6) Жаңа технология мен дәстүрлі тәсілдердің сабақтастығы

    Жаңа технологиялар мен бұрыннан қолданылып жүрген әдіс-тәсілдердің байланысын, үйлесімін сипаттау.

Тәжірибені тарату формалары

Курстар

Біліктілікті арттыру курстары арқылы жүйелі енгізу.

Шеберханалар

Педагогикалық шеберханаларда тәжірибені қадамдап көрсету.

Байқаулар

Кәсіптік шеберлік байқауларында нәтижені дәлелмен ұсыну.

Фестивальдер мен көрмелер

Шығармашылық фестивальдар мен көрмелерде кең аудиторияға таныстыру.

Ақпараттық карта: қорытынды құжат

Жинақтау және тарату жұмысының қорытындысы ретінде педагогикалық тәжірибенің ақпараттық картасы жасалады. Бұл — тәжірибені бағалау мен енгізуді жеңілдететін қысқа әрі нақты құжат.

Ақпараттық картада көрсетіледі

  • Тәжірибе иесі (педагог/ұжым)
  • Мекен-жайы
  • Теориялық интерпретациясы (негізі, нәтижелілігі, күрделілігі, шарттары)
  • Шығармашылық ізденістері
  • Ақпарат көздері мен басылымдар
  • Эксперттік шешім
  • Тарату түрлері

Қол қою бөлімі (үлгі)

Тәжірибе иесі

Қолы: ____________________

Эксперт

Қолы: ____________________

Ғылыми жетекші

Қолы: ____________________

Жаңа ғасыр оқушысы: күтілетін құзыреттер

Қазіргі білім беру нәтижесі тек пәндік біліммен шектелмейді. Жаңа ғасыр оқушысы — өзгермелі ортада бағдар таба алатын, білімді өз бетінше толықтырып, оны өмірлік міндеттерді шешуге қолдана алатын тұлға.

Бейімделу және дербестік

  • Өмірдегі өзгерістерге бейімделе білу.
  • Қажетті білім қорын өз бетімен ала білу.
  • Алған білімін өмірде және әртүрлі проблемаларды шешуде қолдану.

Сыни ойлау және технология

  • Сыни тұрғыда ойлай білу.
  • Жаңа технологияларды пайдаланып, қиындықтарды шешудің тиімді жолдарын табу.
  • Білімді қайда және қалай қолдануға болатынын нақты түсіну.

Шығармашылық және ақпаратпен жұмыс

  • Шығармашылық тұрғыда ойлап, жаңа идеялар таба білу.
  • Ақпарат көздерімен сауатты жұмыс жасау.

Коммуникация және әлеуметтік орта

  • Әртүрлі әлеуметтік ортада, түрлі жағдайда адамдармен тіл табыса білу.