Айтылған сөз
Мақсаты мен тәрбиелік мәні
Бұл танымдық сайыс Тіл мерекесіне арналып, оқушылардың ана тіліне деген сүйіспеншілігін арттыруды, тілдің қоғамдық-әлеуметтік қызметін терең танытуды және тіл мәртебесін көтеруді көздейді.
Сонымен қатар ойлау мен шығармашылық қабілеттерін дамыту, шешендік сөздердің мән-мағынасын түсіндіру, ізденімпаздыққа, шешендікке, ізгілікке тәрбиелеу және ана тілін қастерлеуге баулу — сайыстың негізгі өзегі.
Кіріспе сөздің мазмұны
Құрметті ұстаздар, оқушылар, ата-аналар! Мектебімізде 22 қыркүйек — Тіл мерекесіне арналған апталық ұйымдастырылды. Сол апталық аясында өтетін бүгінгі шарамызға қош келдіңіздер. Тіл мерекесі құтты болсын!
Адамзат дүниеге келгеннен бастап ана тілінде сөйлеп, ана тілінде ән салады. Ана тілі — ар-ожданымыздың, адамгершілігіміздің айнасы. Адам ана тілімен бақытты, ана тілімен асқақ.
Тіл — халықтың ажырамас бөлігі. Ұлы Абайдың өзі тіл құдіретіне таңырқап:
Өткірдің жүзі, кестенің бізі,
Өрнегін сендей сала алмас.
Тілімізге құрмет жасау арқылы біз елімізге құрмет жасаймыз. Тіл туралы қанша кестелі сөз айтсақ та, тауыса алмаймыз.
Ана тілім, дана тілім — Тәңірім,
Сақтай білген сан ғасырлар жарығын.
Тілім менің, Абай, Ахмет сөйлеген,
Бұғаулауға, шұбарлауға көнбеген.
Сайыс кезеңдері
«Тіл — халық жанын танудың кілті» атты танымдық сайыстың құрылымы төмендегідей:
- 1 Таныстыру, сәлемдесу
- 2 «Кім білгір?» (мақалды жалғастыру)
- 3 Мәнерлеп оқу (тіл туралы)
- 4 Көрініс (шешендік сөздерден)
- 5 Ән (тіл, Отан, туған жер)
- 6 Би (ұлттық би)
- 7 Тағам түрі (дайындалуы, пайдасы, қай ұлттыкі)
Әділқазылар мен қатысушыларды таныстыру
Сайыс басталмас бұрын қатысушыларға әділ төрелік айтатын әділқазылар алқасымен танысамыз.
Сәлем — сөздің анасы, сөз — атасы,
Ұстаздардың қабыл болсын батасы.
Қол соғып, ортамызға тарландарды
Шақырсақ, болмас сөздің еш қатесі.
Ортаға сайысқа қатысушы топтарды шақырамыз: 6 «А» сыныбы және басқа топтар (мектеп жоспарына сай).
Кезеңдердің мазмұны
1) Таныстыру
Сайыс қатысушылардың таныстыруы мен сәлемдесуінен басталады. Әр топ өз ұранын, мақсатын, ерекшелігін қысқа әрі мәнді жеткізеді.
2) «Кім білгір?» — мақал-мәтелді жалғастыру
Мақал-мәтел — бабадан қалған мұра. Бұл кезеңде әр топ екі қағаздан суырып, берілген мақалдың жалғасын табады.
Берілетін бастамалар
- Шешен сөз бастар...
- Жақсы байқап сөйлейді...
- Әншейінде ауыз жаппас...
- Тіл — адам ойының...
- Жасыңда қылжаң болсаң...
- Тисе терекке...
- Айтылған сөз...
- Аңдамай сөйлеген...
- Бал тамған тілден...
- Шебердің қолы ортақ...
3) Мәнерлеп оқу — тіл туралы өлеңдер
Көкірегі ояу, сезімді ұрпақ — өлең арқылы өз болмысын танытады. Бұл кезеңде қатысушылар тіл туралы жырларды мәнерлеп оқып, көркем сөздің қуатын сезіндіреді.
4) Ән — тіл, Отан, туған жер
Ана тілім — ардағым, мәртебелім,
Сен ғайып боп кеткенде қайтер едім?
Қадірін де халқымның біле алмай,
Қалар ма еді айтылмай айтар әнім?
Осы мазмұнды ойды жалғап, әр топ өз өнерпаздарын ортаға шығарып, ән арқылы тіл мен елге деген сүйіспеншілікті паш етеді.
5) Көрініс — шешендік сөздер
Мәңгі өлмес сөз қалдырған Жиренше, Қазыбек, Төле, Әйтеке сынды би-шешендердің өнегесі — ұлт руханиятының темірқазығы. Бұл кезеңде әр топ шешендік сөздерге негізделген шағын көрініс ұсынады.
6) Би — ұлттық нақыш
Халқыңның әдет-ғұрпына
Ойлана қарап түйін түй.
Шаттық сыйлап жалпыға,
Жалғаса берсін ән мен би.
Ортаға мың бұралған бишілер шығып, ұлттық бидің сұлулығын көрсетеді.
7) Соңғы кезең — тағам таныстыру
Әр топ алдын ала дайындаған тағамын таныстырады: дайындалу жолы, қай ұлттың тағамы екені, қандай жағдайда әзірленетіні, денсаулыққа пайдасы және өзге де қызықты деректер айтылады.
Қорытынды және тілек
Әділқазылар алқасына сөз беріледі.
Әуездісің, әдемі тілі елімнің,
Әуенісің ұлан-байтақ жерімнің.
Самғай берсін шартарапқа өр үнің!
Осы тілекпен тіл мерекесіне арналған сайысымызды аяқтаймыз. Баршаңызға рақмет!