Бойкүйездік деген - өмірге селқос қарау
Бұл бізді бейжай қалдырмайды. Ал сізді ше?
Әзілде айтылатындай, біз үнемі «бірнәрсе істеу керек еді» деген оймен жүреміз. Бірақ көбіне ештеңе істегіміз келмейді. Өз өмірімізді онша ұнатпаймыз, алайда өзімізге ұнайтын өмірге қадам жасаудан да қашамыз. Армандағанды жақсы көреміз, ал арманға қарай ұмтылу ойымызға да кірмейді.
Неге бұлай болады?
Көпшілігіміз бала күнімізден «ақылды бол», «елдің алдында ұятқа қалдырма», «өз бетіңмен кетпе» деген сөздерді жиі естіп өстік. Соның салдарынан армандарға бастайтын алғашқы қадамның өзіне кедергі болатын ең басты ой пайда болады:
«Жұрт не дейді?»
Арманға барар жолдағы негізгі кедергілер
1) «Жұрт не дейді?» деген қорқыныш
«Жұрт не дейді?» деп көп ойланудың бір себебі — өзіміз де жұртты сынауға бейім болуымыз мүмкін. Біреудің киімін, таңдаған жолын сөз еткен соң, өзіміз де «қымбат, бірақ мәні жоқ» дүниелерге ұмтыламыз.
Ал дәл сол сәтте ертең рухани кемел, материалдық жағынан тәуелсіз болатын адам жұрттың ығына жығылмайды — керісінше, жұрт оның ыңғайына бейімделетін жолдарды жасап жатады. Бәлкім, ол қазірдің өзінде киімді өзі тігіп, ертең мықты дизайнерге айналар. Ертең мода бағытын өзі белгілегенде, «жұрттан ұят болады» деген ой тағы да сізді жетектеп кетуі мүмкін.
Түйін:
Ғажап идея ойлап табу үшін де, ғажап адамға айналу үшін де ең әуелі осы қорқыныштан арылу керек.
2) Бойкүйездік (селқостық)
Бойкүйездік — өмірге селқос қарау, алға ұмтылмау. Мысалы, «шіркін, шет тілін білгенімде ғой» дейсіз де, қолыңызға телефон алып, мессенджерде мәнсіз әңгімеге уақыт жұмсайсыз. Немесе қазіргі жұмысыңызды ұнатпайсыз, бірақ сонда жүре бересіз — басқа жұмыс іздеуге де талпынбайсыз.
Ал сіз смартфонға алаңдап отырған кезде, болашағы зор адам шет тілінен болса да бес сөз жаттап жатады. Сіз ұнатпайтын жұмыста қала бергенде, ол жұмыс бабымен шетелге ұшып бара жатады.
Түйін:
Арман — тек қиял емес, күнделікті тәртіп пен шағын қадамдардың нәтижесі.
3) Өзіңді өзгелерден ақылды санау
Ерекше адам болуға кедергі болатын тағы бір нәрсе — өзіңді өзгеден ақылды санау. Шындығында, ешкім ешкімнен артық емес. Он, он бес, тіпті жүз кітап оқыдыңыз делік — оны басқалар да оқыған.
Білім — тек білуде емес, білгенді өмірде қолдана білуде. «Бәрін білем» деп жата беруге болады, бірақ нәтиже әрекеттен туады. Бұл мінездің ішінде мақтауға сену, кішкентай жетістікке мастану да бар. Бізде титтей жетістікке жеткен адамның өзін тым асыра мақтау кездеседі — бұл талпынысы бар жастың жолын байлауы мүмкін.
Түйін:
Жетістік — мәреге жету емес, өсуді тоқтатпау.
4) Ақпаратқа шамадан тыс әуестік
Ақпаратқа тым көп көңіл бөлу — тағы бір үлкен кедергі. Кей ақпараттар ең маңызды нәрседен назарды бұру үшін жасалатындай әсер қалдырады. Кейде сөз — ойды білдірудің ғана емес, ойды жасырудың да құралы.
Интернеттен керегіңізді ғана тауып алуды үйреніңіз. Интернетке қызмет етпеңіз — интернет сізге қызмет етсін.
Түйін:
Ақпарат көп жерде бағыт азаяды; мақсат айқын болса, сүзгі де күшейеді.
Ең түпкі кедергі — шындықтан қорқу
Өз өміріңізді өз қолыңызға алып, армандарға қарай қадам басуға ең көп кедергі жасайтын нәрсе — шындықты мойындаудан қорқу. «Мен әлі ештеңе істемедім», «әлі нәтижеге жетпедім», «өзім үшін де, өзгелер үшін де толық мәнді дүние тындырмадым» деген ойды қабылдау ауыр болуы мүмкін.
Кейде адам өзін бос мақтанмен жұбатады: «Мен мынадай жастамын, мынадай жетістікке жеттім. Менен мықты кім бар?» дейді. Бірақ бұл — өсуді тоқтататын тұзақ. Сол жерде қалып қоясыз. Ал ертең үлкен жетістікке жететін адам бүгінгі жетістігін місе тұтпайды, өйткені оның әлі де идеясы көп, биігі алда.
Өзгерудің жолы
- «Жұрт не дейді?» деген қорқынышты әлсірету.
- Бойкүйездікті тәртіппен алмастыру: күн сайын шағын қадам.
- Мақтауға масайрамау, нәтижені әрекетпен дәлелдеу.
- Ақпаратты сүзу: мақсатқа қызмет ететінін ғана алу.
- Шындықты мойындау және өзгерісті бүгін бастау.
Өміріңіз өз қолыңызда. Алға.
Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Ақсуат ауылы, №100 орта мектептің педагог-психологі — Жанабилова Айнұр