Мектептегі оқу - тәрбиелік жұмысты ұйымдастырудың негізгі түрі сабақ болып табылады
Жалпы білім беретін мектепте аптасына 3 сағат дене тәрбиесін ұйымдастыру және оқушылардың дене қасиеттерінің дамуы
Дене тәрбиесінің күрделі мәселелерінің ішінде балалардың негізгі қозғалыс қасиеттерін дамыту ерекше орын алады. Мектептегі оқу-тәрбиелік жұмысты ұйымдастырудың негізгі түрі — сабақ. Сондықтан дене тәрбиесінің әрбір сабағы нақты мақсатқа бағытталған, ашық әрі айқын педагогикалық міндеттерді көздеуі тиіс: мазмұнын белгілеу, әдістерін таңдау, оқу мен тәрбиенің құралдарын анықтау және оқушыларды ұйымдастыру тәсілдерін жоспарлау.
Әр сабақта өзара байланысты оқу, сауықтыру, дамыту және тәрбиелік міндеттер кешені шешіледі. Солардың ішіндегі басты міндеттердің бірі — балалардың негізгі қозғалыс қасиеттерін жүйелі дамыту. Оқушылардың физикалық қасиеттерін тәрбиелеу дене қабілетін ғана емес, мидың жұмыс істеу қабілетін де жетілдіруге ықпал етеді, әрі ағзаның дұрыс қалпын сақтауға көмектеседі.
Аптасына 3 сағаттық көлемнің маңызы
Аптасына 3 сағат көлемінде дене тәрбиесін ұйымдастыру оқушылардың қозғалыс қасиеттерінің қарқынды дамуына жағдай жасайды. Қозғалыс дағдысы өздігінен бірден қалыптаспайды: ол ойластырылған, бір мақсатқа бағытталған принциптер мен ережелерге сүйеніп, дене тәрбиесі саласында қалыптасқан нормалар арқылы жүзеге асады.
Жүйелілік
Сабақ құрылымы мен жүктеменің бірізді берілуі қозғалыс сапаларын тұрақты дамытуға мүмкіндік береді.
Мақсаттылық
Жаттығулар уақытпен, көлеммен және қарқынмен дәл жоспарланып, күтілетін нәтиже айқындалады.
Тиімді құралдар
Қатаң уақытпен орындалатын жаттығулар, ойын және спорт элементтері сабақ тиімділігін арттырады.
Қозғалысты дамытуда қолданылатын негізгі әдістер
Қозғалысты ұйымдастырудың тиімді түрлерінің бірі — балалардың ойын және жарыс әрекеттерін мақсатты қолдану. Қозғалу қабілетін тәрбиелеу мен үйретуге арналған арнайы тәсілдер нәтижесінде әдістердің үш негізгі түрі қалыптасты:
-
Қатаң уақытпен орындалатын жаттығулар әдісі — қозғалыс бағдарламасын дәл сақтап, жүктеме мен демалысты нақты мөлшерлеуге негізделеді.
-
Ойын әдісі — қозғалысты меңгертуді қызықты әрі динамикалы ортада ұйымдастырып, шешім қабылдау жылдамдығын арттырады.
-
Жарыс әдісі — нәтижеге ұмтылуды күшейтіп, ерік-жігер мен моральдық-ұстамдылық қасиеттерін тәрбиелейді.
Маңызды қағида
Ешбір әдіс қаншалықты тиімді болғанымен, оны жеке қолдану толық нәтиже бермейді. Дене тәрбиесінің кешенді мақсаты әдістерді үйлестіріп, бірін-бірі толықтыратындай етіп қолданғанда ғана іске асады.
Қатаң уақытпен орындалатын жаттығулар әдісінің ерекшеліктері
Бұл әдіс айналысушыларды тәртіпке келтіріп, уақытты барынша тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Оның негізгі белгілері төмендегідей:
Қозғалыс бағдарламасының қатаң сақталуы
Қайталаудың реті мен өзара байланысы алдын ала белгіленеді, орындалу тәртібі бұзылмайды.
Жүктемені дәл мөлшерлеу
Ауырлықтың көлемі мен динамикасы жаттығу барысында басқарылып, демалыс аралықтары нақты жоспарланады.
Сыртқы жағдайларды ұйымдастыру
Оқушы әрекетін басқаруды жеңілдететін жағдайлар құрылады: қосымша құралдар, тренажерлер және басқа да жабдықтар қолданылады. Бұл жаңа қозғалысты меңгеруге қажетті жағдай жасап, физикалық қасиеттердің дамуына нысаналы әсер етуге мүмкіндік береді.
Физикалық қасиеттерді тәрбиелеу барысында бағыттау-таңдау жаттығулары әдісі және қатар әсер ету әдісі (бір уақытта бағытталған әсер ететін жаттығулар) да қолданылады.
Ойын әдісі: үйрету мен дамытудың табиғи алаңы
Ойын әдісі қозғалысты бастапқы үйрету кезеңінде ғана емес, қозғалыс жағдайы күрделенген кезде де тиімді қолданылады. Дене тәрбиесінде ойын көбіне кешенді материал ретінде құрастырылады: әртүрлі жаттығуларды біріктіре отырып жүгіру, кедергілерден өту, допты қағып алу және басқа да әрекеттер орындалады.
Ойын жағдайында кенеттен туындайтын қимыл-қозғалыс міндеттерін жылдам әрі үздіксіз шешу қажеттілігі пайда болады. Осындай операциялардың жоғары динамикасы қозғалыс қасиеттерін дамытудың маңызды факторына айналады.
Жарыс әдісі: нәтижеге ұмтылу арқылы тәрбиелеу
Жарыс әдісі әртүрлі педагогикалық міндеттерді шешуге мүмкіндік береді. Ол физикалық дайындықты күшейтумен қатар, оқушылардың моральдық сапаларын, ерік-жігерін, ұстамдылық қасиеттерін дамытуға бағытталады. Нәтижеге ұмтылу сабаққа қосымша серпін беріп, өзін-өзі бақылау мен жауапкершілікті қалыптастырады.