Ағаш бөлшектерін құрастырып бекітудің әдіс - тәсілдері
Сабақтың тақырыбы
Ағаш бөлшектерін құрастырып бекітудің әдіс-тәсілдері.
Сабақтың мақсаты
а) Білімділік
- Ағаш түрлері мен қасиеттерін еске түсіру.
- Ағаштан жасалатын бұйымдарды құрастырудың әдіс-тәсілдерін үйрету және меңгерту.
- Бұйым эскизін сызу және нұсқау карта бойынша жұмыс істеуге қалыптастыру.
ә) Дамытушылық
- Ойлау мен шығармашылық қабілетті дамыту.
- Қолөнер дағдыларын жетілдіру.
- Теориялық білімді практикалық іс-әрекетпен ұштастырып, іс жүзінде қолдану.
б) Тәрбиелік
- Жауапкершілікке және жүйелі еңбекке баулу.
- Өз бетінше жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру.
- Эстетикалық талғамы жоғары тұлға тәрбиелеу.
Пәнаралық байланыс
Математика, сызу.
Сабақтың түрі
Теориялық және сарамандық жұмыстар.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу.
- Оқушыларды түгендеу.
- Көрнекіліктер мен құрал-жабдықтардың дайындығын тексеру.
2) Өткен сабақты қайталау
Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарламас бұрын үй тапсырмасы сұралады, жауаптар қорытындыланып, бекітіледі.
3) Жаңа сабақ: теория бөлімі
Бұл бөлімде шеге, бұрама шеге және желім туралы қысқаша мәлімет беріледі. Мектеп шеберханасында жасалатын бұйымдар көптеген бөлшектерден тұрады, сондықтан оларды әртүрлі әдіс-тәсілдермен біріктіреді. Ағаш бөлшектерін біріктіру үдерісі толықтай жинақтау деп аталады.
Негізгі ұғым
Желімдер табиғи және синтетикалық болып екіге бөлінеді.
Желім сапасын анықтау
- Егер жапсырылған жері емес, ағаштың тұтас бөлігі жарылса — желімдеу сапасы жоғары.
- Егер жапсырылған жіктен жарылса — желім сапасы төмен.
Қауіпсіздік
Желімді пайдалану кезінде қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтау қажет.
4) Жаңа сабақты бекіту (сұрақтар)
- Ағаш бөлшектерін шегемен бекітудің артықшылығы неде?
- Шеге қандай материалдан жасалады және неліктен шегені қиғаш қағады?
- Ағаштарды бұрама шегемен бекітудің мәні неде?
- Бұрама шегелердің түрлерін атаңыз.
- Неліктен бұрама шегелерді ағашқа ұрып қағуға болмайды?
- Желім түрлерін атаңыз.
- Желім сапасын қалай анықтауға болады?
5) Сарамандық жұмыс
Мақсаты
Ағаштан жасалатын бұйымдарды құрастырудың әдіс-тәсілдерін және бұйымды жинау жолдарын меңгерту.
Техникалық қауіпсіздік
- Шеберханада еңбек қауіпсіздігі ережелерін сақтау талаптары түсіндіріледі.
- Құрал-жабдықтарды дұрыс пайдалану жолдары қадағаланады.
- Жұмыс орны таза болуы және артық заттар болмауы тиіс.
Қажетті құрал-жабдықтар
Жұмыс үстелі, қысқыш, қол ара, сүргі, бұрғы, қашаулар, балға, желім, шегелер, бұрама шегелер, серіппе және т.б. еңбек құралдары.
Шикізатқа қойылатын талап
- Керекті ағаш кесіліп, сүргіленіп дайындалады.
- Ағашта шірік, ірі бұтақ және жарылған жерлер болмауы керек.
Жасалатын бұйым: тербелмелі ат
Тербелмелі ат негізінен ағаштан жасалады және мектеп жасына дейінгі балалардың қозғалысын дамытуға арналған. Бөлшектер өлшемдері дайын болғаннан кейін сызбада көрсетілгендей құрастырылады.
Табан рейкасы
Өлшемі
500 × 45 × 45 мм
Үстіңгі тақтай
Өлшемі
660 × 115 × 30 мм
Тік тіреуіш ағаш
Өлшемі
250 × 75 × 25 мм
Бір жақтары дөңгеленген.
Қозғалмалы рейка
Тіреуіш ағашқа қозғалып тұратын рейка бұрандамен бекітіледі.
660 × 50 × 50 мм
Құрастыру логикасы
- Қозғалмалы рейканың бір шетіне орындық орнатылады.
- Екінші шетіне арнайы ойыққа аттың басы бекітіледі.
- Аттың басына қолтұтқа орнатылады.
Серіппе
Серіппе қатты болуы тиіс. Мысалы, мотоцикл амортизаторы жарамды. Серіппенің бір жағы табандағы тақтайға, екінші жағы қозғалыстағы рейкаға бекітіледі.
Пайдалану
Бала тербелмелі атқа мініп, аттың басындағы қолтұтқадан ұстап отырып жоғары-төмен тербеледі.
Құрастырып бекіту тәсілдері: негізгі ережелер
Шеге
- Өнеркәсіпте шегелер әртүрлі қалыңдықта және ұзындықта шығарылады.
- Негізгі құрал — балға.
- Ылғал ағашқа қарағанда кепкен ағаш жарылып кетуге бейім.
Бұрама шеге
- Бекітуі анағұрлым берік болады.
- Конус тәріздес металл өзекке ие.
- Қалпағында жалпақ ойық, крест ойық немесе алты қырлы кілтке арналған түрі кездеседі.
- Қалпағы жартылай дөңгелек (елеусіз) және жартылай елеусіз болып бөлінеді.
- Бұрама шегені ұрып қағуға болмайды.
Желім
- Желімдеу арқылы бекіту басқа тәсілдерге қарағанда бірқатар артықшылықтарға ие.
- Сапа жіктің беріктігі арқылы тексеріледі (жарылу орнына назар аудару).
- Қауіпсіздік ережелері міндетті түрде сақталады.
Біріктіру түрлері
Ағаш бөлшектерін орналасуына қарай біріктірудің негізгі тәсілдері: шетінен біріктіру және ортасынан біріктіру. Құрастырып бекіту шеге, бұрама шеге және желім көмегімен орындалады.
6) Қорытындылау және бағалау
- Оқушылардың жұмыстары салыстырылып, сұрақтарға жауап беруіне қарай бағаланады.
- Үй тапсырмасы беріледі.
- Жұмыс орны жинастырылады.
- Құрал-саймандар мұғалімге тапсырылады.