Тыныс белгілер
Алматы облысы · Кербұлақ ауданы · Майтөбе ОМ МДШО КММ
Бастауыш сынып мұғалімі: Молдақұлова Бибігүл Құдайбергенқызы
Сабақ тақырыбы
Тыныс белгілері және «Жеті ата» (интеграцияланған мазмұн)
Сабақ құрылымы оқушының білу → түсіну → талдау → жинақтау → қолдану → бағалау сатыларымен жұмыс істеуін көздейді.
І кезең — Ұйымдастыру және «Көпір» тапсырмалары (5–7 минут)
Мұғалім әрекеттері
- Ұйымдастыру сәтін өткізу.
- Өткен тақырып бойынша деңгейлік тапсырмалардың үйде орындалуын тексеру.
- «Көпір» тапсырмаларын алдымен жеке, кейін фронтальді тексеру.
«Көпір» тапсырмалары (жеке жұмыс)
Бұл тапсырмалар жаңа тақырыпты меңгеруге негіз болатын қысқа қайталау сұрақтары.
1) Сөйлем неден құралады?
Жауап: Сөйлем сөздерден құралады.
2) Сөйлемнің соңына не қойылады?
Жауап: Сөйлемнің соңына тыныс белгісі қойылады.
3) Тыныс белгілерінің қанша түрі бар?
Жауап: Үш түрі бар.
4) Оларды ата.
Жауап: Нүкте (.), сұрақ белгісі (?), леп белгісі (!).
ІІ кезең — Жаңа сабақты топта меңгеру (20 минут)
- 10 минут: оқушылар тапсырмаларды өз бетімен толтырады (Білу, Түсіну, Талдау, Жинақтау).
- 10 минут: жауаптар мұғаліммен бірге талданады.
- Нәтиже ауызша мадақтаумен бекітіледі.
1-қадам — «Білу» (топтық жұмыс)
Бос орындарға тиісті сөздерді жаз.
- Сөйлемнің бірінші сөзі бас әріптен басталып жазылады.
- Сөйлем соңына нүкте (.), сұрақ белгісі (?) немесе леп белгісі (!) қойылады.
-
Адамның үш жұрты болады. Соның ішіндегі ең жақыны — өз жұрты.
Жеті ата:
ата, әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене.
- Туған-туыстарға: ағасы, әпкесі, інісі, қарындасы, сіңлісі жатады.
2-қадам — «Түсіну» (топтық жұмыс)
Себебін анықта.
1) Тыныс белгі сөйлемнің қай жеріне қойылады?
Жауап: Сөйлемнің соңына қойылады.
2) Тыныс белгілерінің қандай түрлері бар?
Жауап: Нүкте, сұрақ белгісі, леп белгісі.
3) Адамға өз жұрты неліктен жақын?
Жауап: Өйткені өз жұрты — адамның шыққан тегі.
4) Жеті атаға кімдер жатады?
Жауап: ата, әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене.
3-қадам — «Талдау» (топтық жұмыс)
Салыстыр, айырмашылығын және ұқсастығын анықта, негізгі идеяны тұжырымда. Тапсырманы Венн диаграммасы арқылы орындауға болады.
«Жеті ата»
- ата
- әке
- бала
- немере
- шөбере
- шөпшек
- немене
Ұқсастығы
Екеуі де адамның өз жұртына, яғни тегіне және туыстық қатынасына қатысты.
Отбасы, туған-туыс
- атасы, әжесі
- әкесі, анасы
- ағасы, әпкесі
- інісі
- қарындасы, сіңлісі
Тақырыптың басты идеясы
Адам өзінің тегін білу арқылы туыстық байланысын түсінеді; сөйлемде ойды дұрыс жеткізу үшін тыныс белгілерін орынды қолданады.
4-қадам — «Жинақтау» (топтық жұмыс)
Қорытынды жаса: анықтама бер, мазмұнды жүйеле, кесте немесе тірек-сызбаны толықтыр.
Тірек-сызба (толтыруға)
- Сөйлем → сөздерден құралады → бас әріптен басталады → соңына тыныс белгі қойылады.
- Тыныс белгілері → нүкте (.) / сұрақ (?) / леп (!).
- Жеті ата → ата, әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене.
Ой қорыту
Тілдік сауаттылық — сөйлемді дұрыс құру мен тыныс белгілерін дұрыс қоюдан басталады; ал ұлттық таным — тегін танып, жеті атасын білуден көрінеді.
Оқулықпен жұмыс (5 минут): «Қолдану» және рефлексия
5-қадам — «Қолдану» (топтық жұмыс)
Оқулықтағы «Жеті ата» өлеңін мәнерлеп оқыңдар.
Нәтиже ауызша мадақтаумен бекітіледі.
6-қадам — «Баға беру» (топтық жұмыс)
Сен қалай ойлайсың: текті білу не үшін қажет?
Жауап: Қазақ баласы өзінің шыққан тегін, жеті атасын білуі үшін.
ІІІ кезең — Кері байланыс және бағалау (15 минут)
Оқушының құзыреттілік деңгейі үш деңгей арқылы анықталады. Тапсырмалар сабақтың соңына дейін қалған 12 минутта орындалып, 3 минутта қорытынды жасалады. Қалған бөлігі үйде аяқталады.
Жиналған балл дәстүрлі бағаға ауыстырылып, келесі сабақта журналға қойылады және мониторингке енгізіледі.
I деңгей — 5 балл
Теория: «Білу» (жеке жұмыс)
- Тыныс белгілерінің үш түрі бар.
- Текті білу — тегін емес.
- Адамға ең жақын — өз жұрты.
- Әкемнің әкесі — атам.
Практика: «Қолдану»
«Адасқан» әріптерден сөз құрастыр.
Нәтиже өлшемі: дұрыс, толық. Бұл деңгейден өте алмаса — қанағаттанарлық (3).
II деңгей — 9 балл
«Түсіну» және «Талдау» (жеке жұмыс)
1) Адамның отбасы неге өз жұртына жатады?
Жауап: Себебі ол — өзінің шыққан тегі.
2) Жеті атамызды не үшін білуіміз керек?
Жауап: Себебі қазақ баласы шыққан тегін білуі үшін.
3) Салыстыру тапсырмасы
Кестедегі бос орындарға тиісті сөздерді жазу арқылы салыстыру (үлгі ретінде).
4) Дұрыс сөзді белгіле
- Жіте таа → Жеті ата
- Нмерее → Немере
- Тсаыбо → Отбасы
Нәтиже өлшемі: дұрыс, толық. Бұл деңгейден өте алмаса — қанағаттанарлық (3).
III деңгей — 12 балл
«Жинақтау» және «Баға беру» (жеке жұмыс)
1) Сөзжұмбақты шеш
- Жыл мезгілі?
- Ас атасы…
- Әкеге сен кім боласың?
2) Сен қалай ойлайсың: жеті атаңды білмесең, кім боласың?
Жауап: Жеті атаңды білмесең, жетесіз боласың.
3) Өмірмен байланыстыру
Сабақта алған білім мен біліктілікті өмірдегі проблемалық жағдаятты шешуге қолдан: мысал келтір, шешу жолын ұсын.
Жеті атаға қатысты мақал
«Жеті атасын білмеген — жетімдіктің белгісі».
Түпкі нәтиже: 12 балл жинаса — өте жақсы (5). Білім сапасы: дұрыс, толық, әрекетті, терең, жүйелі.