Қазақша рефераттар

Балаларды бағалау

Дүниетану • 1-сынып

Сабақтың тақырыбы: Құстардың жазғы тіршілігі

Бұл сабақта жаз мезгілінің табиғаттағы ең қызған шағы екені түсіндіріліп, құстардың жазғы тіршілігі арқылы оқушылардың танымдық қызығушылығы, тілдік дағдылары және табиғатқа жанашырлық көзқарасы қалыптастырылады.

Мақсаты

  • Білімділік

    Жаз мезгілінің ерекшеліктерін таныстыру; құстар туралы білімді кеңейту; құстардың атауын, маңызын және ерекшеліктерін меңгерту.

  • Дамытушылық

    Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру; ойлауын, тілін және сөйлеу мәдениетін дамыту.

  • Тәрбиелік

    Құстарға қамқорлық жасауға және оларды қорғауға тәрбиелеу; мақал-мәтел, ырым-тыйым, жұмбақ пен халық болжамдарын тиімді қолдану.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ–жауап Әңгімелеу Ойын Топтастыру

Көрнекіліктер

  • Бүктеме
  • Слайдтар

Кіріспе (психологиялық дайындық)

Сүйейік, табиғатты аялайық!

Біз де одан жақсылықты аямайық!

Табиғаттан нәр алған ғой жанымыз,

Ұсынайық жүрек нұрын бәріміз.

Мақсат — оқушының көңіл күйін сабаққа бағыттап, табиғатты қорғау идеясын сабақтың өзегіне айналдыру.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыны сабаққа бағыттау

Сабақ басында оқушылардың психологиялық дайындығы қалыптастырылады: табиғатты аялау, қоршаған ортаға жанашырлық таныту туралы қысқа өлең жолдары айтылады.

II. Үй тапсырмасы

Өткен тақырыпты бекіту

  1. Оқушылар «Аңдардың жазғы тіршілігі» мәтінін тізбектей оқып, мазмұнын баяндайды.
  2. Ойын: «Қай аңның баласы?»
  3. Үй тапсырмасын қорытындылау: аңдардың қысқы және көктемгі тіршілігін салыстыру.
  4. Талқылау сұрағы: жаз мезгілінде жабайы аңдар мен үй жануарлары тіршілігінде қандай ұқсастық бар? Айырмашылығы неде?

III. Жаңа сабақ

Құстар және олардың жазғы тіршілігі

Жұмбақтар

Көкте ұшады тізіліп,

Біз қараймыз қызығып.

Жауабы: құстар

Шарлап келіп даланы,

Үйіме үйін салады.

Жауабы: қарлығаш

Су бетін сызып,

Ақ құман жүр сүзіп.

Жауабы: аққу

Кеудесі қайқаңдап,

Жүреді байпаңдап.

Жауабы: қаз

Тақылдатып мазаны ап,

Ағаштарды тазалап,

Ормандарды емдейді,

Зиянкесті азайтып.

Жауабы: тоқылдақ

Құстардың пайдасы

  • Құстар — табиғаттың сәні, әсем әнімен көңіл күй сыйлайды.
  • Бау-бақша мен ағаштарды зиянкестерден қорғайды.
  • Зиянды құрт-құмырсқаларды, жәндіктерді жояды.
  • Егін мен орманды, бақты қорғауға көмектеседі.
  • Өсімдік тұқымдарын алысқа таратады.

Мәтінмен жұмыс

  • Мәтін мазмұнын түсіндіру.
  • Оқулықпен жұмыс: мәтінді өз бетімен және тізбектей оқу.

Сергіту сәті

Қимыл-қозғалыс

  • «Аппақ болып таң атып» — қолды жан-жаққа жайып, «құшағын кең ашады».
  • «Түтін тікке ұшады» — қолды толқындата жоғары көтеру.
  • «Қарлығаштар қанатын жаяды» — құсша қолды екі жаққа жаю.
  • «Самғап биік ұшады» — қалықтау қимылын жасау.

Мақсаты

Денені сергіту арқылы зейінді қайта шоғырландыру және сабақ ырғағын сақтап қалу.

Ұқсастық пен даралық

Жабайы құстар

  • Өздігінен тіршілік етеді.
  • Табиғаттың сәні.
  • «Орман емшісі» атанған түрлері бар.

Үй құстары

  • Адам қолында бағылады.
  • Жұмыртқасы мен еті тағамға пайдаланылады.
  • Мамығы мен қауырсыны тұрмыста қолданылады.

Ситуациялық сұрақ

Орманда келе жатырсың. Ағаш басынан құстың балапаны құлап түсті. Не істер едің?

  • Балапанды жарақаттамау үшін абайлап қарау.
  • Мүмкін болса, ұясына қайта орналастыру.
  • Қауіп төндірмей, үлкендерден/мамандардан көмек сұрау.

Ойын

«Қай құс?» — құстардың даусын тыңдап, қай құс екенін ажырату.

Талқылау: құстарды қалай қарсы аламыз? Ұя жасап, қамқорлық көрсетеміз.

Мұны білесің бе?

Қазақстанда құстардың 474 түрі тіршілік етеді. Олардың біразы сәуір айында өңірімізге ұшып келеді. Құстар зиянды жәндіктер мен кемірушілерді азайтып, егінді, орманды және бақтарды қорғауға көмектеседі. Сондай-ақ өсімдік тұқымын басқа жерлерге таратады.

Халық болжамдары

Халық болжамдары — табиғатты қорғау дәстүрінің бір бөлігі. Ата-бабамыз табиғат құбылыстарын құстардың қимылы мен дыбысына қарап болжап, тыйым сөздер арқылы кейінгі ұрпаққа түсіндіріп отырған.

  • Құстар көңілдене сайраса — келер күн ашық болады; үндері тынса — күн күркіреуі мүмкін.
  • Жыл құстары топтанып қайтса — келер қыс қатты болады.
  • Жыл құстары топ-тобымен бір мезгілде оралса — көктем тез кіреді.
  • Құстар жер бауырлап ұшса — ауа райы бұзылады.
  • Күзде ұясын күн түсетін жаққа салса — қыс суық; көлеңке жаққа салса — қыс жылы болады.
  • Қыста құстар үй төңірегіне жиналып қиқуласа немесе қарды қаза берсе — күн суытады.

IV. Бекіту кезеңі

Сұрақ: Жазда құстар тіршілігінде қандай өзгерістер болады?

  • Ұя салады, жұмыртқа басады, балапан шығарады.
  • Қорегін белсенді іздеп, балапанын асырайды.
  • Табиғаттағы зиянкестерді азайтуға көбірек үлес қосады.

V. Қорытындылау

Ұйқасқа өлең құрау

______ айтпаймыз, ______ баспаймыз, ______ сатпаймыз, ______ қорғаймыз.

Тапсырма оқушыны табиғатты қорғауға қатысты дұрыс әрекет пен сөз таңдауға жетелейді.

VI–VII. Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау

Оқушылардың мәтінді түсінуі, сұрақтарға жауап беруі, ойынға қатысуы және табиғатқа жанашырлық көзқарасы ескеріледі.

Үйге тапсырма

  1. «Құстардың жазғы тіршілігі» мәтінін оқу, мазмұндау.
  2. Қалаған бір құстың суретін салып келу.