Қазақша рефераттар

Табиғи құқық

Тәрбие сағатының сценарийі

Мақсаты және күтілетін нәтиже

Бұл тәрбие сағатының негізгі мақсаты — оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру, құқық бұзушылық пен қылмыстың белгілері және түрлерімен таныстыру. Сонымен қатар, қоғам заңдары мен нормаларын орындауға, өз құқықтарын білуге және оны құрметтеуге тәрбиелеу; Ата Заңға сүйіспеншілік сезімін қалыптастырып, шыншыл, әділетті әрі парасатты тұлға тәрбиелеу.

Өткізу барысының ескертпесі

Сабақ басында күй орындалып тұрады. Мұғалім оқушыларды тыныштандырып, назарын сабаққа аударады.

Кіріспе сөз

Мұғалім: Құрметті ұстаздар, оқушылар және қонақтар! «Полиция – дос және қорғаушы» атты сайыс-тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер. Бүгін біз құқықтық білімді нығайтып, тәртіп пен жауапкершілік туралы ашық пікір алмасамыз.

Құқық туралы жалпы түсінік

Қоғамда өмір сүретін адамдардың өздерін ұстау ережелерінің жиынтығы әлеуметтік нормалар деп аталады. Интерактивті тақта арқылы әлеуметтік нормалардың түрлері талқыланады.

Әлеуметтік нормалардың түрлері

  • Құқықтық нормалар
  • Мораль нормалары

Құқықтың анықтамасы

Құқық — мемлекет тарапынан заңдастырылған және қорғалатын, жалпыға бірдей міндетті нормалар жүйесі.

Адам құқықтарының негізгі бағыттары

БҰҰ Бас Ассамблеясы Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын қабылдаған. Ондағы мазмұн бойынша адам құқықтары үш топқа бөлінеді:

  • 1) Табиғи құқық Адамның тумысынан берілетін негізгі құқықтары.
  • 2) Азаматтық құқық Мемлекет пен азамат арасындағы құқықтық қатынастар.
  • 3) Экономикалық-әлеуметтік, мәдени құқықтар Білім, еңбек, мәдениет және әлеуметтік қорғау салалары.

Біздің елімізде адам құқықтары Қазақстан Республикасының Конституциясында көрініс тапқан. Конституция 9 бөлімнен және 98 баптан тұрады. Екінші бөлімнің 30 бабы құқықтар мен бостандықтарға арналған, соның ішінде баланың құқықтары да қамтылған.

«Сенің құқығың – менің құқығым»

Оқушылар өз құқықтары туралы кезекпен пікір білдіреді. Төменде негізгі мазмұн ықшамдалып берілді.

Өмір сүру және жеке бас қауіпсіздігі

Бала өмір сүруге, жеке басының бостандығына, қадір-қасиетіне және жеке өміріне қол сұғылмауына құқылы. Мемлекет баланы күш қолданудан, қорлаудан және құқықтары мен бостандықтарына қысым жасаудың өзге де түрлерінен қорғауды қамтамасыз етеді.

Тең құқықтылық және жеке даралық

Әр бала туған сәтінен бастап атын, ұлтын, азаматтығын сақтауға құқылы. Ұлтына, тіліне, денсаулығына, ата-анасына қатысты жағдайларға қарамастан, барлық бала тең құқылы.

Сөз бостандығы, ар-ождан және бейбіт қатысу

Әр бала сөз бостандығына, өз пікірін айтуға, ар-ождан бостандығына, сондай-ақ коммерциялық емес ұйымдарға және заңмен рұқсат етілген бейбіт жиналыстарға қатысуға құқылы.

Жеке өмірдің қол сұғылмауы

Ешкімнің біреудің атына кір келтіруге, жеке өміріне араласуға, рұқсатсыз үйіне кіруге, хаттарын оқуға құқығы жоқ.

Ана тілі, мәдениет және білім алу

Әркімнің ана тілін және төл мәдениетін пайдалануға, қарым-қатынас, тәрбие, оқу және шығармашылық тілін еркін таңдауға құқығы бар. Азаматтардың тегін орта білім алуына кепілдік беріледі, орта білім алу міндетті.

Топтық жұмыс және шығармашылық бөлім

Топтарға бөліну

Оқушылар 4 топқа бөлінеді, әр топ жетекшісі қысқаша таныстырады:

  • 1-топ: Жалын
  • 2-топ: Бәйтерек
  • 3-топ: Жасұлан
  • 4-топ: Қыран

Топтастыру тапсырмасы

Әр топқа плакат беріледі. Тапсырма: «Полиция – дос және қорғаушы» тақырыбы бойынша ойды топтастырып, тұжырымдарын қорғау. Музыкалық үзіліс ретінде оқушылар «Солдат болам мен ертең» әнін орындайды.

Сұрақ-жауап және пікірталас

Талқылауға арналған сұрақтар

  1. «Ұрлық түбі — қорлық» деген мақалды қалай түсінесіңдер?
  2. Б. Момышұлының «Тәртіпке бағынған құл болмайды» деген сөзінің мәні неде?
  3. «Әлімжеттік» дегенді қалай түсінесіңдер?
  4. Келеңсіз оқиғаларға қандай мысалдар келтіре аласыңдар?

Музыкалық үзіліс: оқушылар «Ел қорғауға әзірміз» әнін орындайды.

Келеңсіз жағдайларды талдау

Оқушылар келеңсіз оқиғалардың мысалдарын атап, олардың алдын алу жолдарын талқылайды. Интерактивті тақтада тәртіп бұзушылыққа қатысты суреттер көрсетіліп, әр жағдайға түсіндірме беріледі.

Мысалдар

  • Өрт қауіпсіздігі
  • Жол-көлік оқиғалары
  • Қоғамдық орындардағы тәртіп (қоқыс тастау, ұқыптылық)
  • Ұрлық және жеке мүлік қауіпсіздігі

Негізгі ой

Тәртіп — тек талап емес, қауіпсіздіктің негізі. Әр ереженің артында адамның өмірі, денсаулығы және құқығы тұр.

Ойды аяқта: мақал-мәтелдер

Тәртіп, әділдік және заң тақырыбындағы мақал-мәтелдердің жалғасын табу арқылы оқушылар өз ойларын нақтылап, өмірлік ұстанымдарын бекітеді.

  • Біреуге ор қазба… өзің түсесің.
  • Заңның құрығы… бәрінен ұзын.
  • Өтірікшінің құйрығы… бір-ақ тұтам.
  • Тура биде… туған жоқ.
  • Туғанды биде… иман жоқ.
  • Қолыңмен істегенді… мойныңмен көтер.
  • Тек жүрсең… тоқ жүресің.
  • Заңды сыйлаған… еркін жүреді.

Қорытынды және қонақ сөзі

Қорытынды сұрақ

«Полиция – дос және қорғаушы» тәрбие сағатынан өздеріңе қандай ой түйдіңдер? Не білдіңдер, нені үйрендіңдер? Оқушылар пікірлерін ортаға салады.

Құқық қорғау қызметкеріне сөз

Сабақ соңында құқық қорғау қызметкеріне сөз беріледі. Оқушылар көкейіндегі сұрақтарын қойып, қауіпсіздік пен құқықтық мәдениет туралы нақты кеңес алады.

Музыкалық қорытынды: оқушылар «Жаса, Қазақстан» әнін орындайды.

Уақыт бөліп, келгендеріңізге көптен-көп рақмет! Сау болыңыздар!