Қазақ тілінде құрақ құрау өнері
Құрақ – қиялдың жемісі (8-сынып)
Құрақ құрау — ұқыптылық пен талғамды қажет ететін, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан нәзік өнер. Бұл сабақта біз құрақтың мәнін түсініп, оның түрлерімен танысып, құрау тәсілдерін тәжірибе жүзінде орындаймыз.
Сабақ түрі
Аралас сабақ
Сабақ әдістері
Түсіндірме, сұрақ-жауап, көрсету, сарамандық жұмыс
Көрнекіліктер
Құрақ түрлері бойынша буклеттер, дайын бұйымдар, слайд
Пәнаралық байланыс
Бейнелеу өнері, геометрия, сызу
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Құрақтың құралуы мен қолданылуы туралы мәлімет беру, әдіс-тәсілдерін үйрету.
Дамытушылық
Теориялық білімді іс жүзінде шығармашылықпен дамыту, құрақ құрау барысында алған білім мен дағдыларды нығайту.
Тәрбиелік
Құрақ құрау өнері арқылы қыз баланы әсемдікке, төзімділікке, ұқыптылыққа және үнемділікке тәрбиелеу.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, сабаққа назар аударту.
- Оқушыларды түгендеу.
- Сабаққа қажетті материалдарды тексеру.
- Топқа бөлу: 1-топ — «Жұлдызша», 2-топ — «Төртбұрыш».
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Құрақ құрау дегеніміз не?
- Құрақтың тарихы қандай?
- Құрақтың қандай түрлерін білесіңдер?
- Құрақ құрауда түстер үйлесімділігінің маңызы қандай?
- Құрақ жасау үшін қандай құрал-жабдықтар қажет?
- Құрақтың тұрмыста алатын орны қандай?
- Құрақ қандай геометриялық фигуралардан тұрады?
III. Жаңа сабақ
Құрақ құрау — аса шеберлікті, шыдамдылықты қажет ететін қолөнер түрі. Қазақ тілінде «құрақ» сөзінің екі мағынасы бар:
- көл жағасында өсетін өсімдік — құрақ;
- мата қиындыларынан құрастырылып тігілетін бұйым — құрақ.
Бүгінгі сабағымыздағы құрақ — өсімдік емес, мата қиындысынан құрастырылып тігілетін, көбіне көрпе-көпшік ретінде пайдаланылатын бұйым. Құрақ — шығынсыз өнім жасаудың тиімді жолы.
Жалпы құрақтың 200-ден аса түрі бар. Бүгін біз соның ішінде «Төртбұрыш» және «Жұлдызша» құрақтарына тоқталамыз.
Сарамандық жұмыс: қауіпсіздік ережелері
- Инені киімге қыстыруға болмайды.
- Иненің жібін тіспен үзуге болмайды.
- Инені жіпсіз тастауға болмайды.
- Қайшыны жолдасыңа үшкір ұшымен берме.
- Қайшыны ойыншық ретінде пайдалануға болмайды.
- Үтікті мұғалімнің рұқсатынсыз тоққа қосуға болмайды.
- Үтікті мата түріне қарай қыздыру қажет.
- Үтікті арнайы тұтқасынан ұста.
- Инені инеқадағышқа шаншы.
- Қайшыны ашық қалдырма.
Құрақ геометриялық фигуралар арқылы құралады: пішіндерді мата бетіне түсіріп, қиып аламыз. Бөлшектерді бір-біріне беттестіріп тігіп, алдымен екі-екіден құрастырып шығамыз. Соңынан дайын жұптарды біріктіріп, толық композиция жасаймыз.
Топ басшыларына тапсырма: мақал-мәтелдердің жалғасын тап
- Өнерлі болу — зейнет, өнерсіз болу — бейнет.
- Әке — асқар тау, ана — бауырындағы бұлақ, бала — жағасындағы құрақ.
- Жеті рет өлшеп, бір рет кес.
- Рақаттың түбі — кеңіс, еңбектің түбі — жеңіс.
- Шебердің инесі де, күймесі де — алтын.
- Ағаш көркі — жапырақ, адам көркі — шүберек.
- Шебердің қолы — ортақ, шешеннің тілі — ортақ.
- Шешеннің сөзі — мерген, шебердің көзі — мерген.
- Байлықтың атасы — еңбек, анасы — жер.
- Істегенің еліңе жақсы, үйренгенің өзіңе жақсы.
- Еңбекке үйренем десең — ерінбе, өнерге үйренем десең — жерінбе.
- Еңбек қылсаң ерінбей, тояды қарның тіленбей.
Құрақ құрау атауы әр тілде
- Қазақ тілінде
- құрақ (құрақ құрау өнері)
- Орыс тілінде
- лоскутное шитьё
- Ағылшын тілінде
- patchwork
- Жапон тілінде
- sashiko
Жұмыстарды қорғау
Оқушылар өз орындаған құрақ үлгілерін таныстырып, таңдаған түс үйлесімі мен құрастыру тәсілін түсіндіреді.
IV. Жаңа сабақты бекіту
«Құрақтан құралған қиял»
Оқушылар өз қиялындағы құрақ композициясын қағазға түсіріп, идеясын қорғайды: қандай пішіндерді таңдады, түстер не үшін үйлестірілді, қандай бұйымға жарайды.
V. Сабақты қорытындылау
Қазақ дәстүрінде аналар қыздарына өз қолымен құрақ көрпе тіккен. Мұның мәні терең: біріншіден, ол үнемшілдікке, барды қадірлеуге, «бірді екіге құрай білуге» баулиды. Екіншіден, әлемнің өзі ақыл, сана, мейірім секілді құндылықтардан құралатындығын ұғындырады.
Бүгінгі бойжеткен — ертеңгі ана. Демек, халқымыздың салт-дәстүрін сақтап, келешекке жеткізетін де өздеріңіз.
Қорытындысында сіздер құрақтың түрлерімен танысып, пішу мен тігудің негізгі кезеңдерін меңгердіңіздер. Енді құрақтың сан алуан үлгілерін өз беттеріңізше құрастырып тіге аласыздар.
VI. Үй тапсырмасы
- Құрақты толық аяқтап тігу.
- Келесі сабаққа қиялдағы құрақ түріне арналған мата, ине-жіп алып келу.
VII. Бағалау
Оқушылардың белсенділігі, сұрақтарға жауап беруі және сарамандық жұмысты орындау сапасына қарай білімдері бағаланады.
VIII. Жұмыс орнын ретке келтіру
- Құрал-жабдықтарды жинау және орнына қою.
- Қалдық маталарды сұрыптап жинастыру.
- Жұмыс аймағын таза қалдыру.