Қазақша рефераттар

Сабақтың мақсаты және өтілу құрылымымен таныстыру

Сабақтың мақсаты мен форматы

Мақсаты

Оқушылардың математика пәніне қызығушылығын арттыру; алған білімін бекіту; логикалық ойлауын дамыту; ұлттық салт-дәстүрді бойына сіңіру; қасиетті сандар туралы түсінігін кеңейту.

Түрі

Лингвистикалық ойын сабағы.

Көрнекілігі

Плакат, «алтын сандықша».

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сабақтың мақсаты мен өту құрылымымен таныстыру.

2) Кіріспе бөлім

Жүргізуші сөзі

Құрметті оқушылар мен ұстаздар! Бүгін біз математика пәнінен «Алтын қақпа» лингвистикалық ойынын өткіземіз. Ойын шарты бойынша ортаға сұрақ тасталады, сұраққа дұрыс жауап берген оқушы ойынды жалғастырады. Ойын темір қақпа, күміс қақпа, алтын қақпа және алтын сандық кезеңдерінен тұрады. Кезең көтерілген сайын тапсырмалар күрделене түседі.

3) Негізгі бөлім

Ортаға тасталатын сұрақтар (ұғымдар мен дәстүрлер)

  • АСАР

    Үлкен бір шаруаны көрші-қолаң, туыс-туған болып бірлесіп атқару.

  • КЕУСЕН

    Егін орағы аяқталғанда жақындарға берілетін үлес.

  • ҚАНСОНАР

    Түнде жауған қар; саятқа шығатын сәт.

  • АҚ СҮЙЕК

    Айлы түнде алтыбақан маңында жастар ойнайтын ойын.

  • ТАСАТТЫҚ

    Көктемде жер-ананың берекесі үшін берілетін құдайы ас.

  • БАЙҒАЗЫ

    Балалар жаңа киім кигенде сұрайтын сүйінші.

  • БИЕМҰРЫНДЫҚ

    Бие байланғандағы алғашқы қымызға қазан асып, шақыру рәсімі.

  • ҰЗЫНСАРЫ

    Көктемде күн ұзара бастайтын кезең.

  • АЛАН

    Барыстың баласы.

Темір қақпа (3 санына байланысты)

Төмендегі ұғымдарды толық атап шығу.

  • 3 жұрт

    Өз жұрты, нағашы жұрты, қайын жұрты.

  • 3 арсыз

    Ұйқы, күлкі, тамақ.

  • 3 бәйтерек

    Сәкен, Ілияс, Бейімбет.

  • 3 ғайып

    Қонақ, несібе, ажал.

  • 3 мұрат

    Жол мұраты — жету; қыз мұраты — кету; сауда мұраты — өту.

  • 3 даусыз

    Туу мен өлу; тағдыр; кәрілік.

  • 3 би

    Әйтеке би, Қазыбек би, Төле би.

Күміс қақпа (7 санына байланысты)

Қасиетті «жетіге» қатысты түсініктерді атау.

  • 7 ата

    Әке, бала, немере, шөбере, немене, шөпшек, туажат.

  • 7 түс

    Ақ, көк, қызыл, жасыл, сары, қара, қоңыр.

  • 7 жұт

    Ашаршылық, құрғақшылық, зілзала, топан су, өрт, оба, соғыс.

  • 7 күн

    Дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі, бейсенбі, жұма, сенбі, жексенбі.

  • 7 батыр

    Бөгенбай, Наурызбай, Қабанбай, Райымбек, Ағыбай, Исатай, Бөлек.

  • Әлемнің 7 кереметі

    Египет пирамидалары, Вавилонның аспалы бағы, Артемида храмы, Олимпиядағы Зевс мүсіні, Галикарнастағы Мавсол кесенесі, Гелиос мүсіні, Александрия шамшырағы.

  • Наурыз дастарханына қойылатын 7 дәм

    Құрт, май, қант, шам, құрма, өрік, жаңғақ, нан.

    Ескерту: бастапқы мәтінде 7 деп берілгенімен, тізім 8 атауды қамтиды. Қажет болса, бір атауды алып, 7-ге сәйкестендіруге болады.

Алтын қақпа (кеңейтілген тапсырмалар)

Музыка, өлшем, ғылым, геометрия және мәдениет тақырыптары біріктіріледі.

  1. 7 музыкалық дыбыс

    До, ре, ми, фа, соль, ля, си.

  2. Қазақы өлшем бірліктерінен 7-еуін атаңыз

    Шақырым, елі, қадақ, сүйем, аттам, қадам, таяқ тастам.

  3. 7 математик-ғалымды атаңыз

    Әл-Фараби, Аристотель, әл-Хорезми, Омар Хайям, Пифагор, Рене Декарт.

    Ескерту: бастапқы тізім толық 7-ге жетпейді. Қалауыңызша тағы бір ғалымды қосуға болады.

  4. 7 геометриялық фигура

    Үшбұрыш, төртбұрыш, шеңбер, дөңгелек, шаршы, трапеция, параллелограмм.

  5. Қазақы аспаптан 7-еуін атаңыз

    Жетіген, домбыра, қобыз, сырнай, сыбызғы, асатаяқ, шертер.

  6. Халықтар ұғымындағы «7 теңіз» (XV ғасырға дейін)

    Жерорта, Батыс Африка, Қызыл, Парсы, Үнді, Шығыс Африка, Қытай.

4) «Алтын сандық» кезеңі

Бұл кезеңде логикалық сұрақтар қойылады. Жауаптар дәлелмен айтылса, ұпай жоғары бағаланады.

1) Айды және аптаның күндерін атамай, 5 күнді ретімен атаңыз

Алдыңғы күн, кеше, бүгін, ертең, бүрсігүні.

2) Қаздар туралы есеп

Алдында 1, артында 2; артында 1, алдында 2; біреуі екеуінің арасында және үшеуі бір қатарда қаз ұшып келеді. Барлығы неше қаз?

Жауабы: 3.

3) «Шелек су» жұмбағы

Ертеде байлардың есігінде жүріп күн көрген, панасы жоқ жалғыз кемпір болыпты. Жаз шығып, ел жайлауға көшкенде, кемпір жалғыз қалады. Түн ішінде ұрылар кемпірдің жалғыз сиырын ұрламақ болады. Кемпір оларды алдамақ болып, бір шелек суды сапырып отырып, мынадай өлең айтады:

Сапырып, сапырып — Сарманға бер, Құйып-құйып — Құрманға бер, Төрдегі төртеуге бер, Өзің іш те маған бер.

Мұны естіген ұрылар: «Үй толы кісі екен, әрі бізден екі есе көп екен, кетейік», — деп тайып тұрады. Ұрылар қанша, үйдегі адам саны қанша?

Жауабы: 5 ұры, үйде 10 адам.

5) Қорытынды бөлім

Ойын қорытындыланып, жеңімпаздар марапатталады.