Қазақша рефераттар

Мектеп жұмысы мен оқушы жетістіктерін өрістетудегі негізгі тұлға мұғалім

Үшінші (негізгі) деңгей бағдарламасының мәні

Қазақстан Республикасының педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру курстарының үшінші (негізгі) деңгей бағдарламасы оқушылардың «қалай оқу керектігін» үйренуіне бағытталған. Нәтижесінде оқушы өз ойын еркін жеткізетін, дәлел-уәждерін нанымды ұсынатын, ынталы және сенімді, сыни пікір-көзқарасы жүйелі дамыған, сондай-ақ сандық технологияларда құзырлық танытатын тұлға ретінде қалыптасады.

Мектеп жұмысы мен оқушы жетістіктерін өрістетудегі негізгі тұлға — мұғалім. Сондықтан сабақтар топтамасына бағдарламаның модульдерін ықпалдастыру мұғалімнің кәсіби шешімдері мен оқыту сапасына тікелей әсер етеді.

Сындарлы оқыту: терең түсінуге апарар жол

Орта білім беру жүйесінде кең тараған тиімді тәсілдердің бірі — сындарлы (конструктивті) оқыту. Оның мақсаты — оқушының пәнді терең түсінуін дамыту және алған білімін сыныптан тыс ортада, кез келген жағдайда тиімді қолдана алуына мүмкіндік беру.

Негізгі бағдар

Оқушы — білімді «қабылдаушы» емес, өз түсінігін құрастыратын белсенді қатысушы.

Нәтиже

Оқу барысы жауапкершілікке, ойлауға және дәлелдеуге сүйенеді; оқушы өз оқуын басқаруға үйренеді.

Бағдарламаның жеті модулі

1) Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер

Диалог және «қалай оқу керектігін» үйрену

Диалогке негізделген оқыту оқушылардың өзара сұхбаттасуын және мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынасты күшейтеді. Бұл тәсіл шәкірттің өзіндік ой-пікірін жүйелі дамытуға ықпал етеді.

«Қалай оқу керектігін» үйрену оқушыға оқуын өз бетінше жалғастыру үшін білім жинауға жауапкершілік алуды түсіндіреді және сол жауапкершілікті жүзеге асыруға көмектеседі.

2) Сыни тұрғыдан ойлау

Оқушы мен мұғалімнің ойлау мәдениеті

Сыни тұрғыдан ойлау — сұрақ қою, дәлел талап ету, ең қисынды түсіндірмені іздеу, белсенді тыңдау және ойды нақтылау дағдыларын дамыту. Мұғалімнің сыни ойлауы — оқушының да осы қабілетті қалыптастыруының маңызды шарты.

Құралдар мен стратегиялар

  • «Алты қалпақ»
  • «Миға шабуыл»
  • «Кубизм»
  • «Екі түрлі күнделік»
  • БҮБ (Білемін–Үйрендім–Білгім келеді)

3) Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Кері байланыс және ілгерілеу

Тиімді бағалау оқытудағы жаңа тәсілдердің барлығымен тығыз байланысты. Егер оқушы өз түсінігін құра алатын белсенді тұлға болса, мұғалім сол түсініктің деңгейін дәл анықтап, оқушының алға жылжуына дер кезінде қолдау көрсетуі қажет.

Бағалаудың түрлері

  • Формативті (қалыптастырушы)
  • Суммативті (қорытынды)

Тиімді техника

  • Өзін-өзі бағалау
  • «Екі жұлдыз, бір тілек»
  • Жұптық бағалау

Оқушыны мадақтау және үнемі ынталандыру — оқу мотивациясын күшейтетін маңызды шарт.

4) Оқыту мен оқуда АКТ пайдалану

Сандық құзыреттілік

АКТ — мұғалімнің тиімді көмекші құралы. Ол оқушыларға ғылыми ұғымдарды түсіндіруді жеңілдетіп, қабылдау мен түсінуді жақсартады. Сонымен қатар, оқушының сандық технологиялардағы құзыреттілігін дамытуға мүмкіндік береді.

5) Талантты және дарынды балаларды оқыту

Мүмкіндікті ашу және қолдау

Қазақстанның дамуы үшін оқушылардың қабілетін ашу және оқу барысында жүйелі дамыту аса маңызды. Бүгінде жоғары жетістікті анықтайтын әрі ынталандыратын өңірлік, ұлттық және халықаралық сайыстар мен бағдарламалар көбейіп келеді.

  • Талант — көбіне туа біткен қасиет.
  • Дарын — барлық балада бірдей деңгейде бола бермейтін, дамытуды қажет ететін әлеует.
  • Талантты және дарынды оқушыларға кеңейтілген және деңгейлік тапсырмалар ұсынылады.

Инклюзивті білім беру де қатар дамып келеді: жалпы сыныптарда мүмкіндігі шектеулі балалардың да бірге білім алуы — тең мүмкіндік ұстанымын күшейтеді.

6) Оқушылардың жас ерекшелігіне сәйкес оқыту

Танымдық даму және оқу мүмкіндігі

Танымдық даму — баланың оқу және проблемаларды шешу қабілеті. Ол зейін, сөйлеу дағдылары, ойлау, негіздеу және шығармашылық зияткерлік сияқты қырлардың қалыптасуына қатысты.

Жас ерекшеліктерін ескеру оқыту мазмұнын, тапсырма күрделілігін және қолдау деңгейін дәл таңдауға көмектеседі.

7) Оқытуды басқару және көшбасшылық

Мұғалім ұстанымы және кәсіби шешім

Мектептегі өзгеріс пен оқушы жетістігінің өзегінде — мұғалім тұр. Мұғалімнің ұстанымы мен көзқарасы сыныптағы шешімдер мен әрекеттерді түсіндіретін негізгі тірек болады. Сондықтан оқыту тәсілдері мұғалімнің болжамдары, білімі және кәсіби құндылықтары негізінде жүйелі құрылуы тиіс.

Бас

Тұғырлы теориялық білім, оқыту мен оқушы туралы жеткілікті түсінік.

Қол

Тәжірибелік дағдылар: жұмыс жүргізу, түзету, бағалау, идеяны техникалық тұрғыда түсіндіру.

Жүрек

Этикалық ұстаным: шыншылдық, батылдық, төзімділік, мейірім мен құрмет, әділдік.

Сұрақ қою мәдениеті және диалог

Мұғалім сұрақ қоюды терең меңгеруі тиіс. Тек «бастама – жауап – кейінгі әрекет» үлгісімен шектелу сыныпта оқуға ықпал ететін диалогтік сұхбат құруға әрдайым мүмкіндік бермейді. Оқушының оқуын қолдау үшін сұрақ қоюдың түрлі техникаларын қолдануға болады.

Түрткі болу

Алғашқы жауапты алуға және оқушы жауабын нақтылауға көмектеседі.

Сынақтан өткізу

Толық жауап беруге жетелейді, ойды айқындап, идеяны дамытуға мүмкіндік береді. Мысалы: «Сіз мысал келтіре аласыз ба?»

Қайта бағыттау

Сұрақты басқа оқушыларға бағыттау арқылы бірлескен ойлауды дамытады. Мысалы: «Көмектесе алатындар бар ма?»

Диалогтік тәсіл оқушыларды сындарлы сөйлеуге үйретеді, шынайы қызығушылық пен сезімді анықтауға көмектеседі, білімге құштарлықты арттырады, зерттеуге ынталандырады және сыни ойлауды дамытады.