Қазақша рефераттар

Анықтауыш қай сөз таптары

Батыс Қазақстан облысы, Теректі ауданы, Шаған жалпы орта білім беретін мектебі

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Ханов Шохан Уалиханович

Сабақ тақырыбы

Анықтауыш тақырыбы бойынша өткенді қайталау

Жалпы мақсаттар

  • Анықтауыш туралы білім деңгейін көтеру, тереңдету.
  • Түрлі әдістер арқылы оқушылардың ойлау қабілетін дамыту, өзіндік шығармашылыққа баулу.
  • Ұжымшылдыққа, нақтылыққа тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже

Оқушылар анықтауыш туралы білген-түйгендерін пысықтап, білімдерін тереңдетеді; сөйлеу мәдениеті мен сөздік қоры нығаяды.

Негізгі ресурстар

АКТ Маркер Стикерлер Оқулық Жұлдызшалар

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, оқушылардың назарын сабаққа аудару.
  • Тренинг: оқушылар бір-біріне жақсы тілектер айтады («Шаттық шеңбері»).

2) Топқа бөлу

Оқушылар екі топқа бөлінеді: Иелік анықтауыш және Сапалық анықтауыш.

3) Үй тапсырмасын тексеру

«Сәйкестендіру тесті» арқылы өткен материал қайталанады.

Сөйлем үлгісі Сәйкестендіру (сөз табы/түрі)
1) Ақсары ат доп болып ішін тартқан. Есімдік / еліктеуіш / есімше / ілік септігі жалғанған сөз / сан есім / зат есім / сын есім (оқушы сәйкестендіреді)
2) Талаптанғанның еңбегі жанады. Оқушы сәйкестендіреді
3) Шаң-шұң дауыстар естіледі. Гуу-гу әңгімемен отырып тамақ жеуге кірістік. Оқушы сәйкестендіреді
4) Оқыған кітаптарым мені іске бастады. Оқушы сәйкестендіреді
5) Қой қораның алдында электр моторының дүбірін естіді. Оқушы сәйкестендіреді
6) Оспан мына қимылға тіпті сүйсініп кетті. Оқушы сәйкестендіреді
7) Жаңадан екі үй құрылып жатыр. Оқушы сәйкестендіреді
8) Көптің ісінде береке бар. Оқушы сәйкестендіреді

Ескерту: бұл бөлімде нақты дұрыс жауаптарды оқушы дәлелдеу арқылы ұсынады; мұғалім қорытындылайды.

4) Тақтамен жұмыс

  • Оқушылар күннің жадын жазады.
  • «Ыстық орындық» стратегиясы арқылы анықтауыш туралы ережелер сұрақ-жауаппен еске түсіріледі.
  • «Семантикалық карта» арқылы талдау жүргізіледі.

Семантикалық картаға арналған бағандар

Сын есім Есімдік Зат есім Сан есім Есімше Тұрақты тіркес Сапалық анықтауыш Иелік анықтауыш

Зерделі қыздың зерек ойы қиядағы жұмбақты іліп әкетті.

Кейбір аңдар ертемен азықтануға шығады.

Өзен бойында қора-қора қой жайылып жүр.

Олар ағаш есікті сындырып, ішке кірді.

Он бірінші сыныпта бұл тақырыптарды өткен едік.

Айтқан сөзің дәл келсе, саған сыйлығым бар.

Оқығанның беті жарық.

Баланың даусы естілді.

Олардың қыл өтпестей татулығы елге үлгі-өнеге болып отыр.

5) Шығармашылық жұмыс

Оқушылар мәтін мазмұнына сай анықтауыштарды қатыстырып сөйлемдер құрайды және талдау жасайды: анықтауыштың қай сөз табынан жасалғанын, сондай-ақ құрамына қарай түрін (дара/күрделі) ажыратады.

6) «Тапқырлар аялдамасы» ойыны (сұрақтар)

  1. Анықтауыш дегеніміз не?
  2. Анықтауыштың сұрақтарын ата.
  3. Анықтауыштар құрылысына қарай нешеге бөлінеді?
  4. «Қандай? Қай? Қайсы? Қайдағы?» сұрақтарына жауап беретін анықтауыштарды қалай атаймыз?
  5. Ілік септігінде тұрған анықтауышты қалай атаймыз?
  6. Анықтауыш өзі анықтайтын мүшесімен қалай байланысады?
  7. «Талабы бар жігіт жерде қалмайды» сөйлемінде анықтауыш құрылысына қарай қандай мүше?
  8. Сөйлемнің тұрлаулы мүшелері қандай?
  9. Сөйлемнің тұрлаусыз мүшелерін ата.
  10. «Сен оқыған кітапты мен де оқыдым» сөйлемінде анықтауыш болып тұрған сөз таптарын ата.
  11. «Қызық әңгіме басталып кетті» сөйлемінде анықтауыш қай сөз табынан жасалған?
  12. «Өтегелді сегіз қанат үйдің көрмесінің тұсында тұр екен» сөйлемінде анықтауыш қай сөз таптарынан жасалған?
  13. «Арманы жоқ жігіттің пәрмені жоқ» сөйлемінде анықтауыш қалай жасалған?
  14. Ілік септік жалғауында тұрып, барлық сөз табы анықтауыш бола бере ме?
  15. Толықтауыш мағынасына қарай қалай бөлінеді?
  16. «Оқыған кітап, келген кісі, ішетін сүт» тіркестеріндегі анықтауыш қалай жасалған?
  17. Ілік септігі сөйлемнің қандай мүшесі болады?
  18. Күрделі анықтауыш дегеніміз не?
  19. Дара анықтауыш дегеніміз не?
  20. «Ердің сыншысы — елі» сөйлеміндегі анықтауышты тап.

7) Рефлексия

Оқушылар стикерлер арқылы сабақ туралы пікір білдіреді. Талқылауға арналған сұрақтар:

  • Бүгінгі сабақ ұнады ма?
  • Сабақта қандай қиындықтар кездесті?
  • Қиындықты кімнің көмегімен жеңдің?
  • Қай топтың жауабы сәтті шықты?
  • Бүгінгі ең үздік топ басшысы деп кімді атар едің?

8) Үй тапсырмасы

Көркем әдебиеттен анықтауыштарды қатыстырып, сөйлемдер құрастырып жазу.