Қазақша рефераттар

Бір жәшіктің массасы қанша килограмм

Сабақтың қысқаша сипаттамасы

Тақырып

Санды 5-ке көбейту және бөлу.

Сабақтың түрі

Саяхат сабақ (жаңа білімді меңгерту).

Әдіс-тәсілдер

  • Түсіндіру, әңгімелеу
  • Сұрақ-жауап
  • Өздік жұмыс
  • Іздендіру
  • Ойын элементтері

Пәнаралық байланыс

Дүниетану, ана тілі, экономика.

Сабақ мақсаты

Білімділік

Оқушыларды 5-ке көбейту және бөлу кестесімен таныстыру, меңгерту.

Дамытушылық

Жаңа білімді өз бетімен қолдану дағдысын қалыптастыру; ойлау мен есте сақтау қабілетін дамыту; пәнге қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

Адамгершілікке, еңбекқорлыққа, табиғатты қорғауға тәрбиелеу; экологиялық және экономикалық сауаттылықты күшейту.

Қажетті ресурстар

Көрнекіліктер

  • Күзгі орман суреті
  • Қыстап қалатын құстар: қарға, сауысқан, тоқылдақ, суықторғай, шымшық, торғай, кептер
  • Ұя, жемшашар
  • Жемістер: мандарин, апельсин, алма
  • Жануарлар: тиін, қоян, түлкі, қасқыр
  • Саңырауқұлақтар
  • Кесте, тест сұрақтары, қима қағаздар, тақия

Техникалық құрал

Магнитофон (құстардың дауысын тыңдату үшін).

Сабақ барысы (саяхат сабақ)

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың назарын сабаққа аудару. Бүгінгі математика сабағы ерекше: аудан мектептерінен қонақ ұстаздар келіп отыр. Қонақты құрметтеу — халқымыздың берік қағидасы. Сондықтан сабақты ұйымшылдықпен, белсенді өткізейік.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Берілген тапсырма

  • №6 тапсырма: теңдеу құру және шешу
  • 2, 3, 4-тің көбейту кестесін жаттау

Мысалдарды талдау

Бөлінгішті табу

a : 4 = 5

a = 5 × 4 = 20

Тексеру: 20 : 4 = 5

Көбейткішті табу

x × 4 = 16

x = 16 : 4 = 4

Тексеру: 4 × 4 = 16

Ұлттық ойын: «Тақия тастамақ»

Ойын арқылы 2, 3, 4-тің көбейту және бөлу кестесін қайталау: мұғалім өрнек айтады, оқушы көбейтіндінің немесе бөліндінің мәнін тез табады.

III. Жаңа сабақ: күзгі орманға ойша саяхат

Бүгін — саяхат сабақ. Ойша күзгі орманға барамыз. Орманымыз көп болмаса да, кітаптан оқыған, теледидардан көрген әсеріміз арқылы күзгі орманды көз алдымызға елестете аламыз.

Күзгі орманның көрінісі

Күзгі орманның сырт келбеті сұрғылт көрінуі мүмкін. Ішке енгенде құстардың үні мен бұтақтардың сыбдыры естіледі. Аяқ астында сарғыш-қоңыр кілем төселгендей жұмсақ жапырақтар жатады. Шырша мен қарағай жасыл өңін сақтайды, ал жапырағы сиреген ақ қайыңдар ағараңдайды.

Дәптермен жұмыс

  • Күннің жадын жазу.
  • Тақырып: Санды 5-ке көбейту және бөлу.
  • Көркем жазу: 0-ден бастап 5-ке артып отыратын сан қатарын жазу.

Сан қатары

0, 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50

Бұл қатардағы сандар 5-ке еселі және 5-тің көбейту кестесінің мәндері бола алады.

Кітаппен жұмыс: 5-ке көбейту және бөлу кестесі

Көбейту

  • 5 × 5 = 25
  • 6 × 5 = 30
  • 7 × 5 = 35
  • 8 × 5 = 40
  • 9 × 5 = 45

Бөлу

  • 25 : 5 = 5
  • 30 : 5 = 6
  • 35 : 5 = 7
  • 40 : 5 = 8
  • 45 : 5 = 9

Негізгі қорытынды

Көбейтіндінің мәнін 1-көбейткішке бөлсек, екінші көбейткіш шығады.

IV. Пысықтау және қолдану

Қима қағаздармен жұмыс

Мәнін тауып, кері амал арқылы теңдік құру:

6 × 5 8 × 5 5 × 5 7 × 5 9 × 5

Кітаптағы кестелерді үйде жаттау ұсынылады.

Құстарға қамқорлық (экологиялық бағыт)

Күздің соңында жәндіктер мен жеміс-жидек азаяды, сондықтан қыстап қалатын құстар елді мекендерге жақындайды. Оларға ұя іліп, жемшашар орнату — ізгі іс.

Құстардың үнін магнитофоннан тыңдатып, әңгіме жүргізіледі.

2-есеп (екі амал)

Мектеп асханасына әрқайсысы 8 кг болатын 5 жәшік мандарин және 16 кг апельсин әкелінді. Барлығы қанша килограмм жеміс әкелінді?

Шешуі

  • 8 × 5 = 40 (кг)
  • 40 + 16 = 56 (кг)

Жауабы: барлығы 56 кг жеміс.

Бір өрнекпен: 8 × 5 + 16 = 56.

3-тапсырма: кесте арқылы өзара кері есептер

Кестені пайдаланып есеп құрастыру және шығару:

Бір жәшіктің массасы Жәшіктер саны Барлық массасы
9 кг 5 ?
? 5 45 кг
9 кг ? 45 кг

а) Барлық массаны табу

9 кг болатын 5 жәшік алма. Барлығы:

9 × 5 = 45 (кг)

ә) Бір жәшіктің массасын табу

Барлығы 45 кг, 5 жәшік. Бір жәшік:

45 : 5 = 9 (кг)

б) Жәшіктер санын табу

Барлығы 45 кг, бір жәшік 9 кг. Жәшік саны:

45 : 9 = 5 (жәшік)

Экономикалық тәрбие

Көтерме базарда 9 кг алма салынған бір жәшік 450 теңге тұрса, ал бөлшек саудада 1 кг алма 50 теңге болса, қайта сату үшін жәшікпен алу тиімді ме?

Қорытынды: тиімді емес, себебі 9 кг × 50 теңге = 450 теңге. Пайда жоқ. Саудада тиімділік әрқашан есептелуі керек.

Мақал: «6-ға алып, 5-ке сатпас болар».

Құстар туралы ой түю

  • Құстар — біздің досымыз.
  • Құстар — табиғаттың сәні.
  • Құстар — өсімдіктің қорғаны.

Орман жануарлары және ойын элементі

Күзде орманда жануарлар сирей бастайды. Дегенмен, ағаш бұтақтарында қыстық азығын жинап жүрген тиінді байқауға болады: жаңғақ тереді, саңырауқұлақты бұтаққа іліп кептіреді.

Ойын: «Тиінге саңырауқұлақ сыйлаймыз» (ауызша)

Өрнектің мәнін дұрыс тапқан оқушы тиінге «саңырауқұлақ» сыйлайды:

9 × 5 5 × 8 45 : 5 40 : 5 45 : 9 40 : 8 5 × 9 8 × 5

5-ке көбейту кестесіндегі негізгі теңдіктер: 9 × 5 = 45, 8 × 5 = 40.

Ауылға қайту жолы: дала аңдары

Жазық далада қоян, түлкі, қасқырды кездестіруге болады. Қыс жақындағанда түлкі мен қасқырдың жүні қалыңдайды, ал қоянның түсі ақшыл-сұрға, кейін аққа ауысады. Бұл — жаудан қорғанудың бір тәсілі.

«5» санына қатысты танымдық бөлім

Оқушылардың дүниетанымын кеңейту үшін 5 санына байланысты сұрақтар қойылады: «Бес қару», «Бес асыл іс», «Бес дұшпан», «Бес арыс», 5 санына қатысты мақал-мәтелдер.

  • Бесік баласы бес түлейді.
  • Айдағаның бес ешкі, ысқырығың жер жарады.
  • Бес саусақ бірдей емес.
  • Ер қаруы — бес қару.

Тұрақты тіркестер

  • Бетінің кірі бес елі, Бетінің кіріне бес ит тойғандай — тазалыққа немқұрайлы балаға айтылатын сөздер.
  • Алты аласы, бес бересі жоқ — бөтен, қатысы жоқ адам туралы.

Орман туралы ой қорыту

Орман — табиғаттың көркі, ел байлығы: жан-жануарлардың мекені мен азығы, таза ауаның көзі, жанға сая.

5-жаттығу (үлгі арқылы түсіндіру)

Көбейту мен бөлу арасындағы байланысты бекіту:

  • 6 × 5 = 30
  • 30 : 5 = 6
  • 30 : 6 = 5
  • 5 × 6 = 30

Өздік жұмыс

Алдыңғы бағанға сүйеніп өрнек құру және мәнін табу:

1-қатар

7 × 5

2-қатар

8 × 5

3-қатар

9 × 5

Қайталау сұрақтары

  • Көбейткішті қалай табамыз?
  • Бөлінгішті қалай табамыз?
  • Бөлгішті қалай табамыз?

Экологиялық тәрбие: өсімдіктің ауаны тазартудағы рөлі

Өсімдіктер көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөледі; шаң-тозаңды ұстап қалады. Сондықтан көктемде үй мен мектеп маңына жас тал отырғызу — пайдалы бастама.

Орман өнімдері және жауапкершілік

Сыныптағы жиһаз, есік-терезе, тақта, оқулықтар мен оқу құралдарының көпшілігі ағаш өнімдерінен жасалады. Демек, орман адам игілігіне қызмет етеді, ал оны қорғау — ортақ міндет.

Орман өрті туралы талқылау

Орман өртінің басты себебі жиі жағдайда — адам әрекеті. Орманға барғанда отты толық сөндіру, қоқыс тастамау қажет. Кейде өрт табиғи құбылыстардан да шығуы мүмкін (мысалы, найзағай).

Шығармашылық тапсырма

Еркін әкесі 36 жасқа келгенде дүниеге келген. Қазір Еркіннің жасы әкесінің жасынан 5 есе кіші. Еркіннің әкесі қазір нешеде?

Оңай тәсіл

Әкесі = 5 бөлік, Еркін = 1 бөлік. Айырмасы: 36 = 4 бөлік. Демек, 1 бөлік = 36 : 4 = 9.

Әкесі: 9 × 5 = 45. Еркін: 9.

Жауабы: әкесі 45 жаста, Еркін 9 жаста.

Тест тапсырмалары

  1. Қай сан 3-ке бөлінеді?

    а) 32 ә) 29 б) 27

  2. 50 – 20 : 2 мәнін тап.

    а) 60 ә) 10 б) 40

  3. Теңдеуді шеш: x × 6 = 24

    а) x=18 ә) x=4 б) x=30

  4. Периметрі 16 см шаршының қабырғасы неше см?

    а) 5 см ә) 7 см б) 4 см

V. Қорытынды

Тақырыпты қайталап оқып, көркем жазудағы сан қатары арқылы 5-ке көбейту және бөлу дағдыларын бекіту. Оқушылардың түсіну деңгейін сұрақ-жауап арқылы тексеру.

VI. Бағалау және аяқтау

Оқушылардың белсенділігі мен тапсырмаларды орындауына қарай бағалау жүргізіледі. Болашақта әрқайсымыз әртүрлі маман иесі боламыз: экономист, эколог және басқа да кәсіптер. Адал еңбек — Отанға қызмет.

Сабақ соңында Шәмші Қалдаяқовтың «Менің Қазақстаным» әнін бірге орындап, қонақтармен қоштасу.