Қазақша рефераттар

Алгоритмнің нәтижелік қасиеті

Сабақ тақырыбы

Алгоритм қасиеттері және жазылу түрлері.

Сабақ түрі

Жаңа сабақ.

Әдіс-тәсілдер

Түсіндіру, көрсету.

Көрнекіліктер

Тақырып бойынша мультимедиалық слайд, оқулық.

Пәнаралық байланыс

Математика, қазақ тілі, геометрия, технология.

Сабақ мақсаты

  • Оқушыларға алгоритм ұғымы, оның қасиеттері және орындаушыға арналған жазылу түрлері туралы жалпы мағлұмат беру.
  • Алгоритмнің әртүрлі жазылу тәсілдері арқылы есептер шығарту арқылы ойлау қабілетін дамыту.
  • Қарапайым алгоритмдер құра білуге және алынған нәтижені талдай алуға үйрету.

Оқушылар нені білуі тиіс?

  • Алгоритм ұғымын.
  • Алгоритмнің негізгі қасиеттерін.
  • Алгоритмді жазудың негізгі түрлерін.

Оқушылар нені орындай алуы керек?

  • Алгоритм қасиеттерін ажыратып, ерекшелей білу.
  • Әртүрлі жазылу тәсілдерін қолданып есептер шығара білу.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. 1) Оқушыларды түгендеу, журналды толтыру, дәптерлері мен оқулықтарын тексеру.
  2. 2) Сыныптың, тақтаның, парталардың тазалығын бақылау; қажет болса ескерту жасау.
  3. 3) Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

II. Жаңа сабақ

Алгоритм ұғымы информатикада ақпарат сияқты іргелі ұғымдардың қатарына жатады. «Алгоритм» атауы атақты араб математигі Әбу Жафар Мұхаммед ибн Мұса әл-Хорезми (763–850) есімінің латынша Algorithmi түрінде жазылуынан шыққан.

Алгоритм — белгілі бір мақсатқа жету үшін іс-әрекеттерді ретімен орындау ережесі.

Алгоритм орындаушылары

Адам Автоматты құрылғы Компьютер Робот

Алгоритмнің негізгі қасиеттері

Айқындылық және дәлдік

Алгоритмде берілген әрекеттердің мағынасы нақты әрі түсінікті болуы керек. Қандай қадам көрсетілсе, орындаушы тек сол қадамдарды ғана орындауы тиіс. Есеп шығаруға қажет ақпарат толық анықталып, орындаушыға түсінікті түрде беріледі.

Үзіктілік (дискреттілік)

Алгоритм қадам-қадаммен орындалады және қажет болса ықшам бөліктерге (модульдерге) бөлінеді. Яғни шешім процесі жеке әрекеттер тізбегінен тұрады, аралық нәтижелер алуға мүмкіндік береді.

Нәтижелілік

Кез келген алгоритм шектеулі қадамнан кейін белгілі бір уақытта қорытынды нәтиже беруі керек.

Жалпылық (ортақтық)

Алгоритм тек бір ғана жеке есепке емес, соған ұқсас есептер тобына қолдануға болатындай етіп құрылады.

Формальды орындалуы

Орындаушы командалардың мағынасын түсінсе де, түсінбесе де, алгоритм қадамдары нақты әрекеттерді талап етеді. Ең маңыздысы — әр команда орындалатындай бірмәнді және нақты болуы.

Алгоритмді жазу түрлері

Алгоритмді компьютерде орындау үшін оны алдын ала жазып алу қажет. Тәжірибеде алгоритмді жазудың келесі түрлері кең қолданылады:

Табиғи тіл

Адамға түсінікті сөйлемдермен сипаттау.

Алгоритмдік тіл

Құрылымы қатаңырақ жазылым (басы/соңы, меншіктеу).

Программалау тілі

Компьютер орындайтын нақты синтаксис.

Блок-сызба

Қадамдарды графикалық түрде көрсету.

Мысал: y = 2x − (x + 8) өрнегін алгоритм түрінде жазу

Табиғи тілде

  1. 1)x мәнін енгізіңіз.
  2. 2)x пен 8-ді қосыңыз: x + 8.
  3. 3)x-ті 2-ге көбейтіңіз: 2x.
  4. 4)2x-тен (x + 8) қосындысын азайтыңыз.
  5. 5)Нәтиже ретінде y-ті шығарыңыз.

Алгоритмдік тілде

алг  y = 2x − (x + 8)
арг  x, m1, m2
нәт  y
басы
  m1 := x + 8
  m2 := 2 * x
  y  := m2 − m1
соңы

Программалау тілінде (үлгі)

Program N1;
Var x: integer;
    y: integer;
Begin
  Writeln('x енгіз');
  Readln(x);
  y := 2*x - (x + 8);
  Writeln('y=', y);
End.

Блок-сызба

Бұл өрнек үшін блок-сызбада әдетте: Басы → x енгізу → m1 = x + 8 → m2 = 2x → y = m2 − m1 → y шығару → Соңы қадамдары көрсетіледі.

III. Жаңа сабақты бекіту

  1. 1) y = 3x − (5 + 3x) өрнегін алгоритмді жазудың әртүрлі түрлерімен жазыңыз.
  2. 2) z = 8x − (5y − ab) өрнегіне блок-сызба құрыңыз.
  3. 3) Суретшінің сурет салу әрекетіне алгоритм құрыңыз.
  4. 4) Алгоритмдік тілде жазылған есепті өрнек түріне айналдырыңыз.

Тапсырмаға берілген қадамдар

  1. 1)2-ні x-ке көбейтіп, A1-ге меншіктеңіз.
  2. 2)A1-ге 8-ді қосып, A2-ге меншіктеңіз.
  3. 3)3-ті y-ке көбейтіп, A3-ке меншіктеңіз.
  4. 4)A3-тен 5-ті азайтып, A4-ке меншіктеңіз.
  5. 5)A2-ні A4-ке бөліп, нәтижені u-ға меншіктеңіз.

Жауабы: u = (2x + 8) / (3y − 5)

IV. Үй тапсырмасы

  • Жаңа тақырыпты оқу.
  • Есептер шығару: өрнектерді табиғи және алгоритмдік тілдерде жазу.
  1. 1)y = 2x + (2x + 5)
  2. 2)y = (4 + 3x) · 3x
  3. 3)y = (5z + (2x − 8)) · (2x − 10)

V. Бағалау

Оқушылардың сабақтағы белсенділігі, тапсырмаларды орындау сапасы және алгоритмді жазудың әртүрлі түрлерін дұрыс қолдана алуы бойынша бағаланады.