Ұстаз және ата - ана
Мектеп пен отбасы серіктестігі: ата-анамен байланысты күшейту тәжірибесі
Ұстаздар алдында тұрған басты міндеттердің бірі — ата-ананың мектеппен байланысын күшейту. Осы мақсатта өз тәжірибемнің бір үлгісімен әріптестеріммен бөлісуді жөн көрдім. Тәжірибе — ұстазға әдістемелік көмек, ал нәтижесі — балаға сапалы білім мен саналы тәртіп.
Негізгі ұстаным
«Ұл тәрбиелей отырып — жер иесін тәрбиелейміз, қыз тәрбиелей отырып — ұлтты тәрбиелейміз».
Мақсат
Ата-ана, ұстаз және оқушы арасындағы тұрақты байланыс арқылы тәрбиені де, оқуды да бір арнаға тоғыстыру.
Отбасындағы тәрбие — тұлға қалыптасуының іргетасы
Отбасындағы тәрбие әр мүшенің өзін-өзі сақтау, ұрпақты жалғастыру, өзін құрметтеу қажеттіліктерінен бастау алады. Дәл осы ортада адамның жеке басының қасиеттері қалыптасады.
Баланың дұрыс тәрбиеленуі жанұядағы моральдық-психологиялық ахуалға тікелей байланысты: татулық пен өзара түсіністік, сүйіспеншілік пен сыйластық, ауызбіршілік, отбасы мүшелерінің бір-біріне деген құрметі — бәрі баланың мінезі мен өмірге көзқарасын айқындайды.
Балаға деген мейірім мен қамқорлық, қиындықты бірге көтеру, «балам үшін отқа да, суға да түсемін» дейтін шынайы жанашырлық ең алдымен отбасында орнығады.
Алғашқы қадам: мектеп табалдырығын аттаған сәттен басталатын байланыс
Мектеп табалдырығын алғаш аттаған жас бүлдіршінді алғашқы ұстазы қарсы алады. Сол сәттен бастап ата-анамен тығыз байланыс орнату — ұстаздың маңызды міндеті деп санаймын.
35 жылдық тәжірибеме сүйене отырып айтарым: шәкіртке сапалы білім мен саналы тәртіп беру — ата-анамен жүйелі серіктестік арқылы әлдеқайда нәтижелі жүзеге асады. Сондықтан мен әр сыныпқа қабылданған оқушыларымның ата-аналарын мектеппен және ұстазбен байланыстыруға бар күш-жігерімді жұмсаймын.
Жүйелі жұмыс үлгілері: ата-анамен байланысты нығайтудың нақты тәсілдері
1) Алғашқы жиналыс және сауалнама
Алғашқы ата-аналар жиналысында сұрақ-жауап түріндегі анкета толтыртамын. Бұл — бала туралы бастапқы әрі құнды мәлімет жинаудың тиімді жолы.
2) Балаға қатысты деректерді нақтылау
Тұрғылықты мекенжайы, ата-ананың жұмыс орны, отбасы құрамы, баланың денсаулық тарихы, үйдегі мінезі, қызығушылықтары мен бейімі сияқты деректерді анықтап, тәрбиелік жұмысты соған сай жоспарлаймын.
3) Әлеуметтік ахуалды ескеру
Толық/толық емес отбасы, аз қамтылған отбасы сияқты әлеуметтік жағдайларды назарға алып, баланың оқуына кедергі келтіретін факторлардың бар-жоғын алдын ала бағамдаймын.
Назар аударатын тәуекелдер
Үйдегі жанжал, түсініспеушілік, зиянды әдеттер сияқты баланың мінезіне әсер ететін олқылықтардың бар-жоғын байыппен анықтап, ата-анамен ашық әрі әдепті түрде жұмыс жүргіземін.
Апталық тәжірибе: ата-ананы сабаққа қатыстыру
Кесте бойынша әр апта сайын үш ата-ананы сабаққа қатыстырып, пікірін арнайы дәптерге жаздырып аламын. Бұл тәсіл сенімді арттырып, ортақ жауапкершілікті күшейтеді.
Үйге бару: бақылау емес, қолдау
Сенбі күні екі оқушының үйіне барып, баланың немен айналысып жүргенін, сол аптадағы білімі мен тәртібін, оқу құралдарының ұсталуы жайын ата-анамен бірге талқылаймын.
Ай сайынғы жиналыс: жаңа форматтағы тренингтер
Ай сайын ата-аналар жиналысында түрлі тренингтер өткізіп, берілген баяндаманы бірлесе талқылаймыз. Уақыт өте келе ата-ана да, оқушы да осы жүйеге үйренеді. Жұмыстың сапасы артады.
Тәрбиелік шаралар: толық қатысу мәдениеті
Тәрбиелік шараларға ата-аналардың толық қатысуын қадағалаймын. Ортақ іс — ортақ құндылық қалыптастырады.
Үлгі-өнеге: баланың ең ықпалды «оқулығы»
Әке мен шешенің жеке үлгі-өнегесі — баланы дұрыс тәрбиелеудің ең ықпалды құралы. Бала, әсіресе, үлкендердің мінез-құлқына, жүріс-тұрысына, сөйлеу мәнеріне, іс-әрекетіне, адамдармен қарым-қатынасына еліктейді. Өйткені оның өмірлік тәжірибесі әлі толық қалыптасып үлгермейді.
Сондықтан ата-ананың өзара сыйластығы, бірін-бірі қадірлеуі, үй шаруасын ақылдаса шешуі, бір-біріне көмектесуі, мәдениетті әңгімелесе білуі — баланың санасында «бағдаршам» іспетті құндылыққа айналады.
Отбасылық және қоғамдық тәрбие — бірін-бірі толықтыратын жүйе
Отбасылық тәрбие ата-ананың сүйіспеншілігі мен қамқорлығына сүйенсе, қоғамдық тәрбие баланы көпшілік ортада өзін ұстай білуге, тәртіпке және жауапкершілікке баулиды. Екеуі ұштасқанда нәтиже нығаяды.
Ой түйіні: бала — ұлттың ертеңі
Жан-Жак Руссо: «Бала туғанда ақ қағаздай болып туады. Оның бетіне шимайды қалай салсаң, солай түседі. Бала тәрбиесі де сол сияқты: қалай тәрбиелесең, солай тәрбиеленеді», — деген.
Демек, бала тәрбиесіне ең алдымен ата-ананың еңбекқорлығы, ұстамдылығы, ақыл-ойы, сана-сезімі мен адамгершілігі әсер етеді. Бала — ата-ананың ғана емес, ұлыс пен ұлттың да ертеңі, келер тарихқа аманат.
Жас ұрпақты жан-жақты жетілген, ақыл-парасаты кемел, ой-өрісі биік азамат етіп тәрбиелеу — қоғамымыздың өзекті міндеті.
Сынып жетекшісінің рөлі және әріптестерге тілек
Мектеп пен отбасының ынтымақтастығын жүзеге асыруда сынып жетекшісі негізгі рөл атқарады. Отбасымен жүргізілетін жұмысты қазіргі уақыт талабына сай ұйымдастыру — сынып жетекшісінің маңызды міндеттерінің бірі.
Іске сәт, әріптестер! Сыныптың абыройын ойлап, ата-анамен байланысты әрдайым нығайтайық.
Есенова Ляиля Байтоллақызы
Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары қаласы, №9 жалпы орта білім беретін мектеп, бастауыш сынып мұғалімі