Қазақша рефераттар

Үнемшілдікке тәрбиелеу

Су – тіршілік көзі

Бұл бөлімнің негізгі мақсаты – қарапайым су туралы түсінік қалыптастырып, оның табиғаттағы және адам өміріндегі маңызын ұғындыру. Сонымен бірге үнемшілдікке тәрбиелеу, қоршаған ортаны қорғауға шақыру, ауаны және суды ластамаудың маңызын түсіндіру көзделеді. Оқушылардың логикалық ойлауын дамытып, талдау жасауға, салыстыра отырып қорытынды шығаруға үйрету де маңызды міндеттердің бірі.

Әңгіме барысында Қазақстандағы ірі өзендер мен көлдер туралы да мағлұмат беріліп, отансүйгіштікке, қамқорлыққа және табиғатты аялай білуге тәрбиелеу мақсат етіледі.

Негізгі бағыттар

  • Судың табиғат пен адам өміріндегі рөлі
  • Үнемшілдік мәдениетін қалыптастыру
  • Суды ластамау және экожүйені қорғау

Ойлау дағдылары

  • Талдау және салыстыру
  • Дәлел келтіру және қорытынды жасау
  • Табиғатқа жанашыр көзқарас

Тәрбиелік мәні

  • Отансүйгіштік және қамқорлық
  • Табиғатты аялау
  • Жауапкершілік пен ұқыптылық

Су туралы мақал-мәтелдер

Халық даналығы судың қадірін қысқа да нұсқа жеткізеді. Төмендегі мақал-мәтелдер судың өмірдегі орнын айқын көрсетеді:

1) Сусыз тіршілік жоқ.

2) Жер – қазына, су – алтын.

3) Бұлақ көрсең, көзін аш.

4) Сулы жер – нұрлы жер.

5) Тамшыдан теңіз құралады.

6) Тіршілік көзі – су.

Су туралы жұмбақтар

Жұмбақ арқылы ойды сергітіп, табиғат құбылыстарын танып-білуге болады:

Жұмбақтар

  1. Жылт-жылт еткен, жылғадан өткен.

    Жауабы: су

  2. Еш тесікте тұрмайды, ол жоқта жер құрғайды.

    Жауабы: су

  3. Өзі көк, көлеңкесі жоқ.

    Жауабы: көл

  4. Көп бытыра қорғасын, көбейткен жердің олжасын.

    Жауабы: жаңбыр

Күнделікті өмірмен байланыс

Су тек ішетін нәрсе ғана емес: ол біздің тағамымыздың да негізгі бөлігі. Мысалы, картоптың құрамында шамамен 80%, алманың құрамында 85%, сәбіздің құрамында 90%, балықта 75%, қиярда 95% су болады.

Картоп

80%

Алма

85%

Сәбіз

90%

Балық

75%

Қияр

95%

Бұл деректер судың ағзадағы және табиғаттағы маңызын нақтылай түседі.

Суды ластау: себеп пен салдар

Неге бұл қауіпті?

Адам табиғаттан суды таза күйінде алады, бірақ кейде оны ластанған күйде қайтарады. Өзендер мен көлдерге зауыттардан, фабрикалардан және тұрғын үйлерден сарқынды сулар құйылса, су экожүйесі бұзылады.

  • Балықтар мен су жәндіктері қырылады.
  • Суға түсу адамның денсаулығына қауіпті болуы мүмкін.
  • Тұщы су онсыз да аз, ал ластану оны одан әрі кемітеді.

Қорғау және жауапкершілік

Сондықтан елімізде су қоймаларын қорғауға қатысты арнайы талаптар бар: қолданылған су өзен-көлдерге жіберілердің алдында міндетті түрде зиянды қоспалардан тазартылуы тиіс. Су арнайы қондырғылар арқылы тазартылады.

Өзен-көл суларының таза болуы үшін оларды қоқыстан жүйелі түрде тазарту қажет. Күл-қоқысты суға да, жағалауға да тастауға болмайды.

Суды үнемдеп пайдалану да – суды қорғаудың маңызды бөлігі. Ата-бабамыздың «Судың да сұрауы бар» деуі бекер емес.

Қорытынды

Сусыз тіршілік жоқ. Адам тамақ ішпей бір айдан астам өмір сүре алады, ал сусыз үш күнге де шыдай алмайды. Су барлық өсімдіктер мен жануарлар ағзасының құрамына кіреді.

Шамамен төзім

3 күн

сусыз

Қажеттілік

2–3 л

күніне

Негізгі ой

Үнемдеу

тазалық, жауапкершілік

Ортақ үндеу

Енді бәріміз өлең жолдарын хормен айтуға дайындалайық.