Етістіктің категориялары
Сабақтың құрылымы
Бұл сабақта оқушылар етістіктің теориясын қайталап қана қоймай, түрлі форматтағы тапсырмалар арқылы етістіктерді тануға, морфемалық құрамын ажыратуға және морфологиялық талдау жасауға жүйелі түрде дағдыланады.
Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу, оқушыларды түгендеу.
- Өткен тақырып бойынша үлестірмелі қағаздар (мысалдар) арқылы топқа бөлу.
- Қол шапалақтау арқылы ынталандыру.
- Бағалау критерийлері мен шкаласы бар карточкаларды тарату.
Негізгі тапсырмалар тізбегі
- 1 Жіпке ілінген сұрақтар (сұрақ-жауап).
- 2 Қораптағы мысалдар (морфемалық құрамына талдау).
- 3 Ротация әдісі (топтық жұмыс).
- 4 «Ортадағы тірек сөзді тап…» (мәтінмен жұмыс).
- 5 «Бірге талдаймыз…» (оқулықпен жұмыс).
- 6 «Бір сөйлеммен түйіндеу» (қорытындылау).
1-тапсырма: «Жіпке ілінген сұрақтар»
Мақсаты — өткен тақырыптарды еске түсіріп, морфология бойынша базалық ұғымдарды жүйелеу.
Сұрақтар
- Морфология нені зерттейді? Қазақ тілінде сөз табы неше түрге бөлінеді?
- Зат есім дегеніміз не? Құрамына қарай неше түрге бөлінеді?
- Зат есімнің септелуі.
- Зат есім мағынасына қарай неше түрге бөлінеді?
- Зат есімнің тәуелденуі.
- Сын есім дегеніміз не? Мағынасы мен құрамына қарай неше түрге бөлінеді?
- Сын есімнің шырай түрлерін және жұрнақтарын ата.
- Сан есім мағынасына қарай неше түрге бөлінеді?
- Есімдік дегеніміз не? Мағыналық топтарын ата.
Қораптағы сөздер
Оқушылар берілген сөздерге толық морфемалық талдау жасап, тапсырма орындау барысында сұрақтарға да жауап береді.
2-тапсырма: «Ротация» әдісі (топтық жұмыс)
Үш топқа «Етістік» және оның категориялары бойынша бағытталған тапсырмалар беріледі. Оқушылар шағын топта талқылап, постерге түсіреді, өзара бағалайды және қорғайды.
1-топ
Етістік және оның түрлері. Етістіктің сөйлемдегі қызметі.
2-топ
Етіс және оның түрлері.
3-топ
Етістіктің шақтары. Етістіктің рай түрлері.
3-тапсырма: «Ортадағы тірек сөзді тап…»
Тірек сөз
Оқушылар ортақ тақырыпты анықтап, өз ойын білдіреді; сөйлемдерден етістіктерді тауып, морфемалық талдау жасайды.
- Тәубенің басы тәуелсіздік болсын.
- Ұлттың, дәстүрдің тірегі — тәуелсіздік.
- Тәуелсіздік — азаттықтың алтын діңгегі.
- Тәуелсіздікті ата-анаңдай ардақта.
- Тәуелсіздікті қорғау — ұлттың ұйытқысын сақтау.
- Халықтың рухани өзегі — егемендік.
- Ең қасиетті күрес — тәуелсіздік үшін күрес.
- Тәуелді елдің сұлтаны болғанша, тәуелсіз елдің ұлтаны бол.
- Тәуелсіздік — тарих тұлпарының тізгіні.
- Тәуелсіздік тойын тойла, тойлай жүріп, өркендетуді ойла.
4-тапсырма: «Бірге талдаймыз…» (оқулықпен жұмыс)
Әр топ оқулықтағы берілген жаттығуларды орындайды және мәтін ішіндегі етістіктерге талдау жасайды.
1-топ
171, 172-жаттығулар.
2-топ
176-жаттығу.
3-топ
178-жаттығу.
5-тапсырма: «Бір сөйлеммен түйіндеу»
Қорытынды пікір
Оқушылар бүгінгі сабақта алған білімін бір сөйлеммен жинақтап, «Етістік…» деп бастап өз тұжырымын айтады.
Кері байланыс, бағалау және үй тапсырмасы
Кері байланыс
Оқушылар кері байланыс картасын (парағын) толтырады.
Жиынтық бағалау
Бағалау критерийлері негізінде әр оқушының жиынтық бағасы қойылады.
Үй тапсырмасы
Үй тапсырмасы беріледі (мұғалім сабақ мақсаттарына сай нақтылайды).