Қара жорға әні мен биі төңірегінде түрлі әңгіме тууда
Сабақтың ұйымдастыру кезеңі
Сабақ көңілді, ырғақты әуенмен басталады. Мұғалім оқушылардан: «Осындай әуенді естігенде қандай күй кешесіңдер?» деп сұрайды. Оқушылардың жауаптары көбіне: «Көңілім көтеріледі», «Билегім келеді» сияқты әсерлі пікірлерге ұласады.
Сұрақ-жауап
Мұғалім: «Ал осы би туралы не білесіңдер?»
Оқушылар: өз ойларын ортаға салады, бұрын көргені мен естігенін айтады.
Би өнері туралы түсінік
Мұғалім би өнерінің мәнін аша отырып, биді адамның дене қимылдарының әуенге сай жүйелі ауысуы арқылы көркем образ жасайтын өнер түрі деп түсіндіреді. Би — ишаралық бейнелеулер арқылы көңіл күйді әсерлі жеткізетін, кейде еңбек үрдістерін де бейнелейтін халықтық шығармашылық.
Халық билері
- Қамажай
- Қаражорға
- Айжанқыз
Негізгі ой
Бүгінгі әңгіме елімізде кең тараған Қаражорға биіне арналады. Бұл биді қастерлеу — ұлттық болмысты құрметтеу.
Қаражорға — ұлттық мұра
Қаражорға — қазақтың халық биі, қазақ биінің төресі, көнеден жеткен қастерлі мұра. Атауының өзінде жорғадай тайпалған, думанға толы дәстүрлі би мәні жатыр.
Тарихына көз жүгіртсек
Қазіргі кезде жиын-тойдың көркіне айналған Қаражорға әні мен биі туралы түрлі пікірлер айтылады. Кейбір басылымдарда бұл өнердің қазаққа қатысы жоқ деген жорамал да кездескен. Тіпті белгілі сазгер Ұлықпан Жолдасов теледидар арқылы Қаражорға биіне қатысты тосын пікір білдіргені де жұртқа мәлім.
Қоғамдық ауқымы
Соңғы жылдары Қаражорға биі мен «Кеңес» күйі әлемдік деңгейде танылып, Гиннесс рекордтар кітабына енгені айтылады. Бұл құбылыс бидің кең таралуына серпін берді.
Жаппай орындалуы
Мәселен, бірнеше жыл бұрын Атырау қаласында бұл биді бір мезетте 15 мың адам билегені туралы дерек көпке белгілі.
Би пластикасы және денсаулыққа пайдасы
Қаражорғаның адам денсаулығына пайдалы екені жөнінде медицина мамандары да пікір айтып жүр. Би мамандарының байқауынша, әр халық биінде қимылдың негізгі тірегі әртүрлі: бірінде аяқ қозғалысы басым болса, бірінде қол мен мойын, енді бірінде жауырын қозғалысы айқын көрінеді. Ал қазақ билеріне тән ерекшелік — қимылдың адамның тұтас буындар жүйесімен орындалуы.
Қорытынды ой
Осылайша Қаражорға біртіндеп оқушылардың дене жаттығуы мен өнерге баулудың табиғи құралына айналып келеді. «Сарыарқа — күйіміз, Қаражорға — биіміз» дейтіндей, бұл мұра үлкен ұлттық дәстүрдің бір бөлігі ретінде жаңғырып отыр.
Танысу
Бидің шығу тарихын білу, мәнін ұғыну.
Насихат
Ұлттық мұраны құрметтеп, кеңінен дәріптеу.
Тәжірибе
Әуен мен қимылды үйлестіріп, биді орындап көру.