Соңғы жылдары дүниежүзінің көптеген мемлекеттері білім беру жүйесінде оқушылардың білім жетістіктерін бағалау жүйесін қайта қарауда
Білімнің қоғамдағы құндылығы
Білім — қоғамды әлеуметтік-мәдени және ғылыми үдерістермен қамтамасыз ететін жоғары құндылық. Болашақтың бүгінгіден нұрлы болуына ықпал етіп, адамзат қоғамын алға жетелейтін негізгі күш — білім.
Кез келген елдің өсіп-өркендеуі, жаһандық кеңістікте өз орнын табуы ұлттық білім жүйесінің деңгейі мен даму бағытына тікелей байланысты. «Ұрпағы білімді халықтың болашағы бұлыңғыр болмайды» деген тұжырым бүгінгі күні ерекше мәнге ие: жас ұрпаққа сапалы, мазмұнды әрі өнегелі тәрбие мен білім беру — уақыт талабы.
Назардағы бағыт
Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстан жолы — 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында орта білім жүйесіндегі жалпы білім беретін мектептерді Назарбаев Зияткерлік мектептеріндегі оқыту деңгейіне жеткізу қажеттігі атап көрсетілді.
Білім жүйесін жаңғырту: өзектілік және міндеттер
Ұлттық білім беру жүйесін жаңғырту жағдайында шетелдік озық тәжірибені тиімді пайдалану мүмкіндіктерін бағалау, сонымен бірге ұлттық дәстүр мен ерекшеліктерді ескеру маңызды. Бұл үдеріс білім мазмұнын жаңартуды, басқару мен ұйымдастырудың тиімділігін арттырудың жаңа жолдарын іздестіруді талап етеді.
Соңғы жылдары ауылдық жерлерде оқушылардың оқуға ынтасы мен қызығушылығының төмендеуі байқалады. Оқушының оқу-білімге ықыласы әлсіресе, оның қызығушылықтары мен қажеттіліктері айқындалмаса, нәтижелі оқу да қалыптаспайтыны белгілі.
Бағалау не үшін өзгеруі керек?
Оқушы білімін бағалау — білім сапасын көтерудің ең маңызды факторларының бірі. Сондықтан бағалау жүйесіне өзгеріс енгізу мәселесі кездейсоқ емес.
Соңғы жылдары әлемнің көптеген елдері білім беру жүйесінде оқушылардың білім жетістіктерін бағалау тәсілдерін қайта қарастыруда. Өйткені бағалаудағы өзгерістер — білім беру саласындағы басты бағыттардың бірі. Осы бағыттағы жаңа қадамдардың бірі — критериалды бағалау.
Неліктен бұл маңызды?
- Бағалау талаптарының ашық әрі түсінікті болуы оқушының уәжін күшейтеді.
- Нәтиже нақты критерийлермен өлшенсе, оқу барысы жүйеленеді.
- Мұғалім, оқушы және ата-ана үшін ортақ тіл қалыптасады.
Қазіргі кезде критериалды бағалау туралы жиі айтылады және ол мектептерде тәжірибе ретінде енгізіліп, сынақтан өткізілуде. Дегенмен, кез келген мұғалім бұл жүйені қолданбас бұрын оның терминологиясын толық меңгеруі қажет. Сондықтан «критерий» ұғымының мәнін нақты түсіну маңызды.
Критериалды бағалау дегеніміз не?
Критериалды бағалау — білімнің мақсаты мен мазмұнына сәйкес келетін, оқушылардың оқу-танымдық біліктілігін қалыптастыруға ықпал ететін, алдын ала анықталған және ұжымда келісілген критерийлер арқылы оқушылардың оқу жетістіктерін салыстыруға негізделген үдеріс.
Отандық білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі — заманауи, тез өзгеретін қоғам жағдайында оқушыларды жан-жақты дамыту. Сонымен қатар алынған білімді өмірлік жағдаяттарда тиімді қолдана білу дағдысын қалыптастыру да ерекше мәнге ие.