Қазақша рефераттар

Құрманғазы Сағырбайұлының қандай күйлерін білесің

Сабақтың жүру барысы

Бұл сабақ жоспары оқушылардың оқылым, тыңдалым және ойлау дағдыларын бір арнаға тоғыстырып, Құрманғазының тұлғасы арқылы ұлттық өнерге қызығушылықты күшейтуге бағытталған.

1) Ұйымдастыру кезеңі

Жылы атмосфера

Жақсылықтан үйреніп,
Боламыз біз жақсы адам.
Жамандықтан жиреніп,
Үлгі аламыз жақсыдан.

2) Үй тапсырмасын тексеру

Ойын тәсілі

«Сиқырлы сандар» ойыны: сандардың артында жасырылған сұрақтарға жауап беру арқылы өткен материал қайталанады.

  1. 1. «Сібір» дегенде Тұрар неге елең ете қалды?
  2. 2. Сахалин аралын неге сұрады деп ойлайсың?
  3. 3. Жазушы қоңырау сылдырын неге ұқсатты?
  4. 4. Тұрар бейнесін көз алдыңа елестетіп, сипаттап бере аласың ба?

3) Жаңа сабақ: Құрманғазы Сағырбайұлы

Тарих + өнер

Қысқаша дерек

ҚҰРМАНҒАЗЫ САҒЫРБАЙҰЛЫ (1823–1896)

Туған жері

Қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Жаңақала ауданы, Жиделі елді мекені.

Өнердегі орны

ХІХ ғасырдың аса көрнекті композиторы, күй атасы.

Ұстазы

Құрманғазыны күй өнеріне баулыған ұстазы — Ұзақ күйші.

Қайсар тұлға

Қоғамдық-әлеуметтік әділетсіздік пен зорлық-зомбылыққа қарсы күресіп өткен.

Құрманғазы жастайынан домбыраға әуес болып, Ұзақ күйшіден тәлім алады. Есейген шағында домбырашылық әрі күйшілік шеберлігімен танылып, қазақ музыкасының тарихында теңдесі жоқ ұлы күйші ретінде орнығады. Ол бірнеше мәрте түрмеге қамалса да, халық азаттығы жолындағы күрескер рухынан айнымаған. Қуғын-сүргін мен сергелдеңді бастан өткерген өнерпаздың күйлерінде тәуелсіздік пен бостандыққа деген терең ой-толғам бейнеленеді.

«Алатау» «Сарыарқа» «Қызыл қайың» «Балбырауын»

4) Оқулықпен жұмыс

  • Мәтінді тізбектей оқыту.
  • Мәнерлеп оқуға назар аударту.

5) Сөздікпен жұмыс

Сөз
Мағынасы
Әділетсіздік
Озбырлық

6) Тақтамен жұмыс

Дәптерге көркем әрі таза жазу: негізгі ұғымдарды, есімдерді және даталарды дұрыс рәсімдеу.

«Кім тапқыр?» ойыны

Шапшаңдық

Мақсаты: музыкалық аспаптарды және күй атауларын ажырата білуге үйрету, шапшаңдық пен тапқырлыққа баулу.

7) Сергіту сәті

Домбыра күмбірлеп,
Күй шертемін мен.
Бұрала би билеп,
Сурет те саламын.
Ұқсатып кілемге,
Кесте де тігемін.
Актерше рөлде
Ойнай да білемін.
Жалықпай талай күн,
Мүсін де жасаймын.
Өнер көп бойымда —
Мақтану маған жат.

8) Күй тыңдау және талдау

Тыңдалым

Тыңдалатын күйлер

  • «Қызыл қайың»
  • «Балбырауын»

Күйлердің шығу тарихымен қысқаша таныстырып, тыңдату.

Салыстыру тапсырмасы

Венн диаграммасы арқылы күйлердің ұқсастығы мен айырмашылығын анықтау: әуен ырғағы, көңіл күйі, идеясы, көркемдік сипаты.

9) Сабақты қорытындылау (сұрақ-жауап)

  1. 1 Құрманғазы Сағырбайұлы кім?
  2. 2 Құрманғазы Сағырбайұлының қандай күйлерін білесің?
  3. 3 Құрманғазы күйлері арқылы нені суреттейді?
  4. 4 Құрманғазының ұстазы кім болған?
  5. 5 Құрманғазы домбырасын кімге сыйға тартты?

10) Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау

Оқушылардың белсенділігі, мәнерлеп оқуы, жауаптарының нақтылығы және талдау жұмысына қатысуы ескеріледі.

Үйге тапсырма

  • Мәтіннің мазмұнын айтуға дайындалу.
  • Құрманғазы туралы қосымша мәліметтер жинақтау.