Қазақша рефераттар

Ауыз әдебиеті - елдің жазу өнерін білмей жүрген кезінде шыққан сөз өнері

Қазақ әдебиеті • 7-сынып

Сабақ жоспары: кіріспе және ауыз әдебиетіне шолу

Бұл сабақта әдебиет ұғымы, қазақ әдебиетінің негізгі салалары, ауыз әдебиетінің сипаты мен түрлері таныстырылады. Оқушылардың оқу қызығушылығын арттыру, мәнерлеп оқуға дағдыландыру және тәрбиелік мәні бар мазмұн арқылы Отанға сүйіспеншілік қалыптастыру көзделеді.

Сабақ тақырыптары (№1–№7)

  1. №1Сөз басы
  2. №2Лиро-эпостық жырлар
  3. №3«Қозы Көрпеш – Баян сұлу»
  4. №4Жырдағы кейіпкерлер
  5. №5Жырдың құрылысы
  6. №6Шешендік сөздер
  7. №7Дулат Бабатайұлы: «Аягөз, қайда барасың?»

Сабақтың мақсаты

а) Танымдық

Әдебиеттің түрлері туралы түсінік беріп, оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру.

ә) Тәрбиелік

Тәрбиелік мәні бар мысалдар арқылы елін, жерін, Отанын сүюге баулу.

б) Дамытушылық

Білімін бақылау арқылы мәнерлеп оқуға дағдыландыру, ойды жүйелі жеткізуге үйрету.

Сабақ түрі

Дәстүрлі сабақ

Сабақ әдістері

Сұрақ-жауап, түсіндіру және басқа тәсілдер

Көрнекіліктер

Оқулықтар, қосымша материалдар

Пәнаралық байланыс

Тарих, қазақ тілі

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу, түгелдеу.
  • Оқу құралдарын тексеру, сынып тазалығына назар аудару.
  • Оқушылардың зейінін сабаққа бағыттау.

2) Үй тапсырмасын пысықтау

  • Демалыста оқылған шығармалар бойынша қысқаша пікір алмасу.
  • Өткен тақырыптарды еске түсіру.
  • Оқушыларға жетелеуші сұрақтар қою.

3) Жаңа сабақты түсіндіру

Негізгі ұғым

«Әдебиет» сөзі араб тілінен аударғанда «асыл сөз» деген мағынаны білдіреді.

Қазақ әдебиетінің салалары

Қазақ әдебиеті екіге бөлінеді: ауыз әдебиеті және жазба әдебиет.

Ауыз әдебиеті — халық жазу-сызу өнерін кең меңгермеген кезеңде туған сөз өнері. Жазу болмағандықтан, елдің тарихы, тұрмысы, салт-дәстүрі, туған жері, өнері мен арманы ұрпақтан ұрпаққа ауызша тараған көркем әңгімелер, жырлар арқылы жеткізілді.

Ауыз әдебиеті туындыларының авторлары көбіне беймәлім. Олар алғашында ауызша шығарылып, кейін бір адамның аузынан екінші адамға көшіп, айтылым арқылы сақталған.

Ал жазба әдебиеттің нақты авторлары болады. Көркем әдебиет — оқушыға беймәлім өмірді танытатын қуатты құрал, ой-сананы дамытып, адамға тәрбие берудің маңызды арналарының бірі.

Тәрбиелік ой

Адамға тәрбие беруші алдымен ата-ана, одан кейін ұстаз, мектеп және қоршаған орта. Өнер мен ғылым дамыған қоғамда адам тәрбиені тек отбасынан ғана емес, мектептен және әдебиеттен де алады.

4) Топпен жұмыс: ауыз әдебиетінің түрлері

Оқушылар ауыз әдебиетінің түрлерін топтастырып, әрқайсысына қысқаша мысал келтіреді.

Тұрмыс-салт жырлары

Салтқа қатысты жырлар

Мақал-мәтелдер

Нақыл сөздер

Жұмбақтар

Ойландыруға құрылған

Ертегілер

Қиял-ғажайып, тұрмыстық

Аңыз-әңгімелер

Тарихи сипаттағы

Айтыстар

Суырыпсалма сөз сайысы

Шешендік сөздер

Түйінді, дәлелді ой

5) Білімді бекіту

Өтілген тақырып бойынша төмендегі сұрақтар арқылы қорытынды жасалады:

  1. 1. Қазақ әдебиеті нешеге бөлінеді?
  2. 2. Ауыз әдебиеті дегеніміз не?
  3. 3. Ауыз әдебиеті қандай салаларға бөлінеді?

6) Білімді бағалау

Оқушылардың жауаптары мен сабаққа белсенді қатысуына қарай білімдері бағаланады.

7) Үй тапсырмасы

Оқу:

«Ауыз әдебиеті және оның түрлері» тақырыбын оқып келу, әр түріне бір-бірден мысал дайындау.