Мұғалімдерінің кәсіби біліктіліктерінің арттыру бағытындағы жұмыстар арқылы байқалған өзгерістер траекториясы
Педагогтардың кәсіби құзыреттілігі
«Мен ерекше ойлаймын, яғни өмір сүремін».
Кейде мұғалім өз тәжірибесі туралы айтпайынша, қаншалықты пайдалы іс атқарғанын толық сезінбей жатады. Білім көтеру мен біліктілікті арттыру жүйесі мұғалімнен әрдайым шығармашылықпен, жылдам әрі ұтымды ойлай білуді талап етеді.
Оқу мен оқыту үдерісі барысында өзімнің және гимназия мұғалімдерінің кәсіби даму траекторияларын кеңейту мақсатында атқарылатын әрі жоспарланған жұмыстардың мазмұны мұғалім көшбасшылығын күшейтуге, сонымен қатар оқушының тұлғалық қабілеттерін ашуға бағытталған мүмкіндіктерді арттыруға негізделеді.
Коучинг пен тәлімгерліктің нәтижесі
Ұдайы жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде мұғалімдер кәсіби өсудің қажеттілігін терең түсінді. Олар коучинг пен тәлімгерлік үдерістеріне шынайы қатысып, әр сессия сайын алған жаңалықтарды өз тәжірибесіне енгізуге талпына бастады және олардың тиімді тұстарын сараптай алатын деңгейге жетті.
Бұрын шығармашылыққа негізделген жедел жоспарланған сабақтар көбіне жоғары санатты немесе тәжірибелі мұғалімдерге ғана тән дағды саналатын. Ал қазір деңгейлік курстарды меңгерген мұғалімдер өз сабақтарын шебер құрылымдап, сапалы оқытуға нақты бағыттала бастады.
Маңызды байқау
Алғашқы кезеңде әдіс-тәсілдерді сараптамасыз қолдану, кез келген сабақты тек постер қорғаумен «әрлеу» немесе сергіту сәтін тек би мен әнге тіреп қою сияқты үрдістер байқалды. Қазіргі таңда мұғалімдер ақпаратты сабақта қолданудың аясын кеңейтіп, бағдарламалардың тың нұсқаларын меңгеруге және оларды орнымен кіріктіруге машықтанып келеді.
Кәсіби диалог мәдениетінің өзгеруі
Әріптестер арасындағы кәсіби сұхбаттар да айтарлықтай өзгерді: мұғалімдердің сөздік қорында жаңа терминдер, ұғымдар және кәсіби атрибуттар орныға бастады. Бұл — педагогикалық қауымдастықтың ортақ тіл табуына және тәжірибені дәл сипаттап, талдауға мүмкіндік беретін маңызды қадам.
Мінез-құлық, өзін-өзі жетілдіру және нәтижелі оқу
Ғұлама ғалым әл-Фараби адам мақсатына өзін-өзі жетілдіру арқылы жететінін, ал бақтың тұрақты болуы жақсы мінез-құлыққа байланысты екенін атап өткен. Бұл ой мұғалім мен оқушыға тікелей қатысты.
Шынында да, мұғалімнің жақсы мінез-құлқы оқушыға дариды және әсер етеді. Ол оқыту үдерісінде қолданған әдіс-тәсілдері арқылы, күнделікті іс-әрекеті мен нәтижесі арқылы байқалады. Оқушы осыны бойына сіңіреді. Ал оқушыда жақсы мінез-құлық қалыптасса, ол оқу жетістігін тұрақты ұстап, өзін-өзі жетілдіруге бейім болады. Демек, нәтижелі оқу жақсы мінез-құлықпен тығыз байланысты.
Педагогикалық рефлексия: ғылыми көзқарастар
Көрнекті ғалымдар Ш. А. Амонашвили, В. И. Загвязинский және т.б. педагогикалық рефлексияны жаңаша ойлау стиліне жатқызады. Ал В. А. Кан-Калик, А. В. Мурдик, Н. Д. Хмель және басқа зерттеушілер маманның педагогикалық әрекетке дайындығының құрамына даралықты, шығармашылықты, авторлық ізденісті және жетілген педагогикалық рефлексияны енгізеді.
Анықтама
Рефлексия — адамның өз іс-әрекетінің мәнін түсініп, ой елегінен өткізуі; «нені, қалай жасадым?» деген сұрақтарға толық әрі нақты есеп беруі; әрекет барысында басшылыққа алған ережелер мен үлгілерді қабылдауы немесе қайта қарауы.
Кәсіби біліктілікті арттыру арқылы байқалған өзгерістер
- Мұғалімдердің кәсіби-әдістемелік сауаттылығы артып, өзіндік құлшынысы күшейді; ағылшын тілін меңгеруге ұмтылыс байқалды.
- Республикалық және халықаралық байқауларға қатысу көрсеткіші артты.
- Оқушылардың логикалық және онлайн бағыттағы сайыстарға белсенді қатысуы жоғарылады.
- Мұғалімдер ресурстың қажеттігін және оның білім сапасына ықпалын сараптай алатын деңгейге жетті.
- Желілік қоғамдастық аясындағы іс-шараларға қызығушылық артып, қатысу арқылы өз құзыреттілігін таныту қадамдары қалыптаса бастады. Дегенмен, кей мұғалімдер арасында сыңаржақ пікірлер де кездеседі.
- Әртүрлі мазмұндағы, ойлануға және қолдануға мүмкіндігі жоғары ресурстарды коучтармен талқылай отырып ұсыну қалыпты үдеріске айнала бастады.
- Мұғалімдер арасында бөлінген көшбасшылықты тиімді ұйымдастыру арқылы сапалы жұмыстар атқарылып, оң нәтижелер байқалуда.
- Интернетте сайт/платформа ашып, өз тәжірибесін тарату, бақылаушы әріптестердің пікірін алу және кәсіби қарым-қатынас мүмкіндіктері кеңеюде.
- Әдістемелік талқылаулар мен зерттеу топтарының жазбалары мұғалімдердің кәсіби дамуына оң әсер еткені жұмыс барысында айқын көрінеді.
Өзгеріс туралы ойлану — дамудың тетігі
Өз тәжірибеңізде болған өзгерістер туралы ойлану пайдалы. Жаңа тәсілді және оны қолдану жолдарын толық ұғынғанға дейін қателер мен сынақтардан, түсінбеушіліктерден, қиындықтар мен қуаныштардан өтесіз. Бірте-бірте өзіңізге және өз күшіңізге деген сенім артады. Уақыт өте келе бұл тәжірибе мен қағидаттар ойлау жүйеңізбен және күнделікті тәжірибеңізбен бірігіп, табиғи дағдыңызға айналады.
Қорытынды: қазіргі қоғам талабы
Қазіргі қоғам алдындағы өзекті міндет — жан-жақты дамыған, көпмәдениетті, шығармашыл әрі әлеуметтік бейімделген тұлға қалыптастыру. Оқушы қабілетін жан-жақты дамытып, шығармашылығын ұштау үшін ұстаздың өзі де шығармашыл тұлға болуы тиіс. Ол жаңашыл, озық ойлы, кәсіби шебер маман ретінде үнемі ізденісте болуы қажет.