Тамақтанудың ережелері жайында жазып алу
Сабақтың тақырыбы
Ас қорыту мүшелері және олардың қызметі.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларды ас қорыту мүшелерімен және олардың қызметімен кеңірек таныстыру.
Дамытушылық
Ағза мүшелерінің атқаратын қызметі сияқты күрделі үдерістер туралы түсінікті кеңейту, ойлау дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Тазалыққа, салауатты өмір салтына баулу; рухани байлықты қалыптастырып, адамгершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың түрі мен әдіс-тәсілдері
Сабақтың түрі
Жаңа тақырыпты түсіндіру және таныстыру.
Әдіс-тәсілдер
- Суреттер мен сызбалар арқылы түсіндіру
- Ой қозғау
- Сұрақ–жауап
Сабақтың барысы
Төмендегі құрылым сабақтың логикасын сақтай отырып, оқушының қызығушылығын оятып, жаңа білімді бекітуге бағытталған.
1) Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық дайындық
- Адамға екі көз не үшін қажет?
- Айналамыздағы жақсыны көру үшін.
- Екі құлақ не үшін қажет?
- Жақсы сөз есту үшін.
- Мұрын не үшін қажет?
- Иіс сезу үшін.
- Ауыз не үшін керек?
- Адамдармен сөйлесу, таза ауаны жұту және тамақтану үшін.
2) Үй тапсырмасын тексеру (тыныс алу мүшелері)
- Тыныс алу мүшелерін ата.
- Өкпе дененің қай бөлігінде орналасқан?
- Тыныс алу мен тыныс шығарудың маңызы қандай?
- Адам дем алғанда ауа қайда барады?
3) Жаңа сабақ: ой қозғау
Тіршілікке ең қажеттілер
- Адамға ең қажетті не?
- Ауа.
- Өзі мөлдір, түссіз нәрсе?
- Ауа.
- Тіршіліктің қайнар көзі, табиғат байлығы?
- Су.
- Адам мен өсімдік үшін ең қажетті?
- Жарық.
- Адамға күш-қуат беретін?
- Тамақ.
«Тамақ» сөзінің баламалары
«Тамақ» сөзін ас, дәм деп те айтуға болады.
Ас туралы мақал-мәтелдер
- Ас адамның арқауы.
- Ас – елдің құты.
- Өзен жағалағанның өзегі талмас!
- Ет – етке, сорпа – бетке!
- Таспен атқанды аспен ат!
Демек, бүгінгі тақырыбымыз — ас қорыту мүшелері. Табиғаттағы тіршілік иелері тамақсыз өмір сүре алмайды. Ендеше, ас біздің ағзамызға қалай тарайды?
Тәжірибе арқылы түсіну: «Алма мен банан»
- 1 Парта үстіне қызыл алма мен банан қойып, оқушылардың назарын аудару.
- 2 Сұрақ: «Алманы, бананды көргенде қандай ой келді?» — жауап: «Жегіміз келді».
- 3 Тамаққа қызығушылық пайда болғанда ауыз қуысында сілекей бөлінетінін байқау.
- 4 Оқушылар алманы тістеп, шайнайды да жұтады. Жұтқан кезде тамақты қолмен ұстап сезіну.
- 5 Қорытынды: астың өткен жері жұтқыншақ деп аталады; одан әрі өңеш арқылы қарынға түседі.
Ас қорыту қалай жүреді?
Қарынға түскенде
Ас сілекей, өт және ұйқы безінің сөлі арқылы қорытылады.
«Қорытылу» ұғымы
Қорытылу — астың араласып, қоймалжың сұйықтыққа айналуы.
Ішек кезеңі
Қорытылған ас ащы ішекке өтеді: қоректік заттар қанға сіңіп, бүкіл ағзаны қоректендіреді. Қорытылмаған қалдық тоқ ішекке, кейін тік ішек арқылы сыртқа шығарылады.
Ас қорыту мүшелерінің реті
Ауыз қуысы → Жұтқыншақ → Өңеш → Қарын → Ащы ішек → Тоқ ішек → Тік ішек
Сергіту сәті: ойын арқылы бекіту
Допты лақтыра отырып, бір-біріне сұрақ қою: «Ас қорыту мүшелерін ата».
Тамақтану гигиенасы
Негізгі қағида
Тамақтанудың өз тәртібі мен тазалық ережелері бар. Бұл ережелер денсаулықты сақтауға көмектеседі.
Тазалық ережелері
- Тамақтанар алдында қолды сабындап жуу.
- Жеміс-жидекті мұқият жуып жеу.
Дәптермен жұмыс
- Ас қорыту мүшелерін жазу: ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, қарын, ішек.
- Тамақтанудың белгілі тәртіптері мен ережелерін қысқаша конспект түрінде жазып алу.
Үй тапсырмасы
- Ас қорыту мүшелерінің қызметін әңгімелеу.
- Тісті күту ережелерін қайталау.
- Тамақтану ережелерін түсіндіріп айту.
Қорытынды: «Түртіп алу» әдісі
Нені білемін?
Бұрыннан бар білімімді қысқаша жазамын.
Нені білдім?
Бүгінгі жаңа ақпаратты тіркеймін.
Нені білгім келеді?
Қосымша сұрақтарымды белгілеймін.
Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысуы, жауаптарының нақтылығы және тапсырмаларды орындауы бойынша бағалау жүргізіледі.