Ертегілер мектепке дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру механизмі
МКҚК
«Айгөлек Әулиекөл балабақшасы»
Әулиекөл ауданы әкімдігі
Жинақтаған
Жұмабаева Г. К.
Кіріспе
Дәйексөз
Балаларды өз бетімен құмарландыратын, ынталандырып, ықыласын арттыратын сабақ ана тілінде қарапайым әрі қызықты тілмен түсіндірілсе, әңгімелер мен ертегілер, мысалдар мен өлеңдер орынды пайдаланылса, олардың білім алуға деген қызығушылығы арта түседі.
— Ы. Алтынсарин
Мектепке дейінгі балаларды оқыту, тәрбиелеу және дамыту жолдары қазіргі мектепке дейінгі білім беру талаптарында нақты айқындалған. Бұрынғы қалыптасқан ұстанымдардан айырмашылығы — мақсат тек оқыту мен білім, білік, дағды қалыптастырумен шектелмей, оқу-тәрбие үдерісін жан-жақты ұйымдастыруға және баланың жеке тұлға ретінде қалыптасуы мен дамуына бағытталуында.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында әр баланың қабілетіне сай интеллектуалдық дамуын қамтамасыз ету, жеке тұлғаның дарындылығын дамыту мемлекеттің білім саясатының негізгі ұстанымдарының бірі ретінде көрсетілген. Әр елдің болашағы сол халықтың білім мен ғылым деңгейімен айқындалатындықтан, оқу жүйесін тиімді құра білу — қашанда өзекті.
Танымдық қызығушылықтың орны
Танымдық қызығушылық оқу-тәрбие үдерісінің барлық саласында көрініс табады. Бала өмірінде қызығушылықтың эстетикалық, көркемдік, музыкалық және басқа да түрлері байқалады. Дегенмен, өскелең ұрпақ үшін танымдық қызығушылықтың мәні ерекше жоғары.
Танымдық қызығушылықты арттыру мен дамыту, сондай-ақ оның қоршаған орта мен тәрбиеге тәуелділігі туралы Гельвеций де атап өткен. Ал дамыта оқыту әдістемесінде мектепке дейінгі балалардың танымдық белсенділігін күшейту — негізгі бағыттардың бірі. Бұл жерде эвристикалық және зерттеу әдістеріне ерекше мән беріледі.
Ертегінің педагогикалық мүмкіндігі
Эвристикалық және зерттеу әдістері тәрбиешінің дәстүрлі емес тапсырмаларды ізденіс нысаны ретінде ұсынуы, жекеден жалпыны шығару, қорытынды жасау сияқты тәсілдер арқылы жүзеге асады. Мұндай жұмыс баланы әрекетке қосып, шығармашылық ізденіске жетелейді, танымдық қызығушылығын арттырады және іскерлік пен дағдыны меңгеруге мүмкіндік береді.
Көркем әдебиет сабақтарында ертегілерді мақсатты қолдану балалардың танымдық жан қуаттарының оянуына ықпал етеді. Жүйелі жұмыс нәтижесінде білім деңгейі нығайып, оқу әрекетіне деген ынта тұрақтанады.
Механизм
Ертегі — мектепке дейінгі баланың танымдық қызығушылығын қалыптастыратын тиімді механизм.
Эмоция
Жағымды эмоциялық қатынас ертегіге әуестік арқылы қалыптасып, қызығушылықты тереңдетеді.
Тұрақтылық
Жүйелі жұмыс тұрақты танымдық қызығушылыққа жеткізеді және оқуға ынтаны күшейтеді.
Ертегінің шығу төркіні
Ертегілер өте ерте заманда, тіпті жазу-сызуы болмаған кезеңде пайда болған. Халық оларды бүгінге дейін ұрпақтан ұрпаққа ауызша жеткізіп келеді. Халық ауыз әдебиетінің басқа түрлері сияқты ертегілер де адамның еңбегі мен тұрмыс-тіршілігіне байланысты туған.
Тұжырымдамалық сипаттама
1) Танымдық қызығушылықты қалыптастыру механизмі
Механизм психологтар ұсынған теориялық негізге сай бірізді әрі сатылы түрде іске асады:
2) Ертегілердің педагогикалық жіктемесі
- Мектепке дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастырудағы мүмкіндіктерін айқындауға көмектеседі.
- Ертегілерді нақты өлшемдер бойынша сұрыптауға мүмкіндік береді.
- Құндылықтарға бағдарланған көзқарасты қалыптастырады.
3) Қызығушылық моделi және педагогикалық шарттар
Модель құрылымы эмоционалдық, интеллектуалдық және еріктік компоненттердің бірлігінде көрініс табады. Ол нақты көрсеткіштер мен өлшемдер арқылы сипатталады және практикада педагогикалық шарттар жүйесімен жүзеге асырылады.
Қорытынды ой
Елбасының «Қазақстан – 2030» бағдарламасында жан-жақты білімі бар, тез дамитын, әлемге әйгілі және сыйлы мемлекеттің патриоттарын тәрбиелеу ісі педагогтар қауымына жүктелетіні айтылған. Бұл жауапты міндеттің нәтижелі болуы — әр педагогтің кәсіби ізденісі мен табандылығына байланысты.
Сондықтан педагог баланың бойына білім берумен қатар, сол білімді сіңіру жолдарын тиімді ұйымдастырып, білімге деген қызығушылығын оятып, қабілеттерін аша білуі тиіс. Осы жұмыстың қорытындысы ретінде балаларға арналған ертегілер жинағы ұсынылады.
Ертегілер жинағы
Төменде жинақта қамтылған ертегілердің атаулары берілген. Қажет болған жағдайда бұл бөлімге файл сілтемелерін (PDF/Doc) қосуға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Бұл бөлім бастапқы мәтінде «жүктеу» ретінде көрсетілген. Қажет болса, нақты әдебиеттер тізімін (автор, атауы, жылы, баспасы) осы жерге енгізуге болады.